Honore De Balzac’In ‘Vadideki Zambak’ Romanı Üzerinde Bir İnceleme

HONORE DE BALZAC’IN ‘VADİDEKİ ZAMBAK’ ROMANI ÜZERİNDE BİR İNCELEME



Honore de Balzac (1799-1850), Fransız edebiyatçısıdır Roman türünde büyük yapıtlar ortaya koymuştur XIX yüzyılda romantizmin egemen olduğu bir dönemde Realizmin öncüsü olmuş ve bu yönde eserler vermiştir Romanlarında zamanın olaylarını büyük bir gerçeklik tablosu içinde verdiği görülür
Roman dünyasına her tabakadan insanın girmesine izin verir Onun yapıtlarında her sınıftan, her meslekten, her yerleşim biriminden, her yaştan insan vardır
Yazar bütün yapıtlarını İnsanlık Komedyası adı altında toplamaya karar vermiştir İnsanlık Komedyası’nı üç bölüm ve 137 kitaptan oluşan bir bütünlük içinde tasarlamıştır Fakat bu tasarısı tam olarak gerçekleşmemiştir
Yazarın bazı romanları: Goriot Baba, Tılsımlı Deri Jugenie Grandet, Vadideki Zambak, Mutlak Peşinde’dir
VADİDEKİ Zambak yazarın, insanlık Komedyası’nın “Taşra Yaşamından Sahneler” bölümünün bir romanıdır İlk olarak 1835’teRevue Paris gazetesinde tefrika edilmiş, 1836 yılında da tamamlanmıştır
Vadideki Zambak’taki olaylar 1809-1836 yılları Fransa’sının taşrasında ve Paris’inde geçer Romanın kahramanları sıradan insanlar değil, soylulardır Romanın konusu aşktır
Romanın vak’ası Fransa’nın Tours kasabasında geçer Romanın asıl kahramanı Felix de Vandenesse, anne ve baba sevgisinden uzak, kardeşleri tarafından küçümsenen, baskı altında bir çocukluk geçiren, zengin ve soylu bir ailenin küçük oğlu olan bir gençtir Annesi ve kardeşleriyle Paris’te bulunan Felix, babasının çağırması üzerine Tours’a gider Tours’ta babası Felix’i bir baloya davet eder Baloda hiç tanımadığı güzel bir bayanın omuzları Felix’i büyüler Dayanılmaz bir arzuyla bu omuzları öptükten sonra bu kadına aşık olur Bu olaylarla roman başlar
Felix, aşık olduğu bu kadını daha sonra Clechogour de Şatosu’nda görür Omzunu öptüğü kadının bir kontes olduğunu öğrenir Bu kadın Kont Mortsauf’un eşi, evli ve iki çocuk annesi Madam de Mortsauf’tur Madam de Mortsauf da Felix’i platonik bir aşkla sevmeye başlar ve bağlanır
Artık Kontes, Felix için, şatonun bulunduğu güzel vadinin zambağıdır Bu kadın Felix’in yükselmesi için yardımcı olur Felix’e Kral’ın yanında iyi bir yeri olan annesiyle babasının desteğini sağlar
Felix, Kral’ın iyi bir danışmanı ve güvenilir bir adamı olur Buradaki işlerinde hızla yükselir Fakat, Kontes’e olan aşkından vazgeçmez Madam de Mortsauf ile sürekli mektuplaşırlar Kontes’in hayatı acılarla doludur Çocukluğunda çektiği sıkıntı ve acıları evlilik döneminde de devam eder Kontes’in sert yapılı, anlayışı zayıf Kont kocası ve hastalıklı iki çocuğu vardır Kendisini hep ailesine adamıştır Böyle bir yaşam içinde Felix’in aşkına gereken karşılığı veremez
Madam de Mortsauf ile Felix’in birbirlerine duydukları bu yoğun sevgi, Felix’in Leydi Dudley ile cinsel aşk yaşamasıyla farklı bir görünüm kazanır
Bu olayları duyan Kontes hastalanır Felikx’e duyduğu gerçek aşkı anlatamamanın verdiği üzüntü ile hastalığı artar Gerçek aşkını ve ne kadar çok sevdiğini, fakat evliliğe, anneliğe olan bağlılığının bunların üstünde, aynı zamanda aşkının bedeli olduğunu bildiren bir mektup yazar Bu mektubu Felix’e verdikten sonra ölür
Felix, Madam de Mortsauf’un son dakikalarına yetişir Hayatının geri kalan kısmında üzüntülü bir yaşam geçirir Bilimle, sanatla, politikayla ilgilenir ve aşkını unutmaya çalışır
Bakış Açısı, Anlatıcı

Vadideki Zambak romanında vak’a kahraman bakış açısıyla verilmiştir Olaylar romanın asıl kahramanı Felix tarafından anlatılmıştır Olayları anlatırken geniş tasvirlere yer vermiştir Hem kendi hem de diğer kahramanların ruh yapısıyla iç ve dış mekanı yansıtmıştır Vadideki Zambak’ta dış mekana ait tasvirler daha ağır basmaktadır
Romanın genel itibariyle tek bir kahraman tarafından aktarılmıştır Bu da romanda geniş tasvirlerin oluşturduğu sıkıcılığı ortadan kaldırmış ve akıcılığı sağlamıştır
Romanın Olay Örgüsü

Romanın olay örgüsü kötü bir çocukluk geçirmiş olan Felix’in aile sevgisinden uzak, zorluklar ve baskı içinde geçen hayatının, babasının Tours’a çağırmasıyla değişmesini anlatır Tours’ta bir baloya katılması ve güzel bir Kontes’e aşık olması olayın seyrini değiştirir ve hızlandırır Kontes’in evli olması bu aşkı güçleştirir Kontes’in Felikx’i platonik aşkla sevmesi, Felix’in aşkına tam manasıyla karşılık verememesi olay örgüsünün heyecanını arttırır
Romanın Mekanı

Vadideki Zambak romanında mekan geniş yer kaplar ve önemli bir unsurdur Romanda olayın geçtiği birkaç önemli yer vardır Öncelikle roman Fransa’nın Paris’inde başlar Bunu yazarın şu sözlerinden anlayabiliriz: “Annem beni Tours’a götürmeyi düşünüyordu Çünkü; düşman ordusunun ilerleyişini dikkatle izleyenlere göre Paris tehlikeyle karşı karşıyaydı Tam orada kaderimin belirleyeceği sırada apar topar Paris’ten alınıp götürüldüm (s 38) Paris’ten Tours’a kadar annemle birlikte yaptığım yolculuktan hiç söz etmeyeceğim (s 39) Buradan da anlaşılacağı üzere roman Paris’te başlar, Tours’ta gelişiyor Romanın asıl önemli mekanı Tours’taki Clochegourde Şatosu ve şatonun da içinde yer aldığı İndre Irmağı vadisidir
Yazar romanında geniş tasvirlere yer vermiştir Hem romanın kahramanları hem de mekan unsurları uzun uzun tasvirlerle verilmiştir Örneğin yazar; Kontes’in vücut yapısını, Kont’un kişiliğini, İndre Irmağı’nı, Clochegour Şatosu’nu geniş geniş anlatmıştır
Vadideki Zambak romanında bu uzun tasvirler dikkat çekicidir Bu uzun tasvirler bazı zamanlar insanda bir bıkkınlık yaratabiliyor Okuyucu romandan sıkılıyor Bazı tasvir bölümleri kahramanların ruh dünyasıyla paralellik göstermektedir
Şahıslar Dünyası

Vadideki Zambak romanında şahıs kadrosu geniştir fakat etkili değildir Olaylar belirli kahramanların çevresinde gerçekleşir Diğer kahramanlar sınırlı ölçüde ve dekoratif unsur olarak romanda yerini alır
Felix de Vandenesse

Romanın baş kahramanlarındandır Yirmi yaşlarında bir gençtir Çocukluğu ve gençliği acılarla geçmiştir Değişken bir yapıya sahiptir Çünkü; çocukluğunun ilk yılları acılarla geçer Kral’ın yanında iyi bir iş bulur Hayatı değişir İki tane bayana aşık olur Bunların arasında çıkmaza girer, sıkıntılı günler yaşar Kontes’in ölmesiyle üzüntülü bir hayat yaşar Hiçbir zaman tam mutluluğu yakalayamaz
Madam de Mortsauf

Romanın belirleyici ve etkileyici kahramanlarındandır Aslında romanın baş kahramanı da sayılabilir Madam de Mortsauf Kont de Mortsauf’un eşidir İki çocuk annesi bir Kontestir Kontes de Felix gibi çocukluğunda acı çekmiştir Evliliğinde de sorunlar yaşamıştır Hastalıklı iki çocuğuna ve sert kişilikli Kont’a hayatını feda etmiştir Felix’e aşık olmuştur; fakat bu aşk platonik aşktır Gerçek aşkını hayatının son zamanlarında, bir mektupla Felix’e itiraf eder ve ölür Madam de Mortsauf romanın hızlanmasını ve heyecanın artmasını sağlamıştır Bu özellikleriyle romanın merkezindeki kahraman sayılır
Kont de Mortsauf

Madam de Mortsauf’un kocasıdır Sorunlu bir kişiliğe sahiptir Bunun nedeni çocukluğunda yaşadığı zor günlerdir Ülkenin içinde bulunduğu sürgün yılları onun eğitimini yarıda bırakmasına neden olmuştur Üst üste kırılan umutlarının ardından yarı aç, yarı tok olarak yapılan uzun yürüyüşler sağlığını bozmuş, ruhuna güçsüzlük vermiştir Hatta bir süre düşkünler evinde Allah rızası için bakılmıştır Karınzarı iltihabı hastalığına yakalanmıştır Ömrünün sonuna kadar bu hastalığın acılarını çekmiştir
Olay örgüsünde Kontes’in kocası olmasıyla çatışma yaratmaktadır Felix ile Kontes’in aşkına engeldir Olay örgüsünün her zaman içinde yer alır, Kontes’in kocası olması nedeniyle önemli kahramanlardandır
Leydi Dudley

Romanın ilerleyen sayfalarında olay örgüsüne girer Romanın heyecanını arttırır Yeni bir çatışma ortamı yaratır Olaylar Felix – Leydi Arabelle ve Kontes arasında odaklanır Felix, Leydi Dudley’e karşı sonsuz bir tutku besler ve ateşli bir sevgiyle sever Kontes’i ise taparcasına sevmektedir Hatta Kontes’e Henrietti diyordu ve böyle seviyordu
Felix’in Leydi Arabelle ile olan ilişkisini öğrenen Kontes büyük bir yıkıntıya uğrar, hastalanır ve ölür Leydi Dudley bir bakıma çatışma yaratmış, kötü kadın rolünü üstlenmiştir
Diğer Kahramanlar:

Madeleine ve Jacgues

Kont ve Kontes’in çocuklarıdır Madeleine annesine benzer Annesinin ruh yapısı onda tekrar hayat bulur Jacgues de kız kardeşi gibi zayıftır Her iki çocuk da sağlık yönünden problem yaşamaktadır Romanın olay örgüsüne fazla katılmazlar
Mösyö de Chessel

Frapesle Şatosu’nun sahibidir Felix buraya dinlenmek için gelmiştir Burada Mösyö’nün yardımıyla Kontes’le tanışır Felix, Madam de Mortsauf’a aşık olur Romanın olay örgüsü bu noktadan sonra hızlanır Mösyö de Chessel’e ileriki sayfalarda fazla yer verilmez Romanın arada başvurulan kahramanlarındandır
Mösyö Origet

Ünlü bir doktordur Kont’un hastalanması nedeniyle Clochegour Şatosu’na birkaç defa gelmiştir Kontes’in hastalığı döneminde de kendisine yer verilmiştir
Vadideki Zambak’ta karşılıklı mektuplarla, aşk ve evlilik konusuyla, kadınların gerçek özgürlüğüyle, gerçek sevgilerle din ve inançla ilgili felsefi tartışmalarla dolu olan romanda insanların duygusal varlıkları ve çatışmaları büyük bir ustalıkla aktarılmıştır
Romanda cinsel aşkla platonik aşk, annelik sevgisi, evliliğe bağlılık güzel bir vadinin temizliği ortamında okuyuculara sunulmuştur
Balzac bu romanında asıl olarak aşkı ele almış ve işlemiştir Roman, Balzac’ın hayatıyla bağlantılıdır
Honore de Balzac, romanında Realizmin ilkelerine büyük oranda bağlı kalarak konularını ele almıştır Romantizmden tam manasıyla kopmasa da gerçekçilik ilkesinin kurucusu ve savunucusu olmuştur