Peygamber Efendimiz'in(S.A.V) Kullandiği 40 Öğretme Metodu

Efendimiz Aleyhissalâtü Vesselâm, evrensel bir eğitim-öğretim sistemi getirmiş ve
Peygamber Efendimiz'in(sav) Kullandiği 40 Öğretme Metodubütün kalpleri, bütün ruhları, bütün akılları, bütün nefisleri ideal ufka
yükseltecek bir mesaj sunmuştur Sadece O’nun getirdiği sistemdir ki hem ruhu,
hem aklı hem de nefsi, yükselebilecek en son noktaya ulaştırmıştır

1 Efendimiz, söylediği hakikatleri bizzat yaşayarak hayatıyla göstermiştir

2 Dinî yükümlülükleri tedrîcî (yavaş yavaş, basamak basamak) bir sistemle
öğretmiştir

3 Öğretmede orta yolda durmaya ve insanları bıktırmaktan uzak durmaya riayet
etmiştir

4 Öğrenenler arasındaki kişisel farklılıkları göz önünde bulundurmuştur

5 Karşılıklı konuşma ve soru-cevap şeklini kullanmıştır

6 Yanlış düşünceyi söküp atmak ve gerçek doğru bilgiyi net bir şekilde muhatabın
kafasına yerleştirmek için aklî ölçüleri kullanmıştır

7 Muhataplarına soru yöneltmiş, böylece onların zeka ve bilgi seviyelerini ölçmüştür

8 Mukayese ve örneklendirme metodunu kullanmıştır

9 Benzetme ve halk arasında yaygın olarak kullanılan örnekleri kullanmıştır

10 Anlattığı hususu, elinde herhangi bir şey ile yere ve toprağa çizerek bizzat
göstermiştir

11 Sözle beraber jest ve mimiklerini kullanmış ve el ile işaretlerde bulunmuştur

12 Önemine binaen, halin mümkün kıldığı bir nesneyi bizzat eline almış, eliyle
kaldırmış ve arkasından söyleyeceği hususu söylemiştir

13 Muhataplarından bir soru gelmeden söze önce kendileri başlamıştır

14 Muhatabının sorusuna eksik ve fazla olmadan cevap vermiştir

15 Muhatabının sorusuna, onun ihtiyacına binaen sorduğundan daha fazlasıyla cevap
vermiştir

16 Muhatabını, güzel bir hikmete binaen, sorduğu sorudan daha önemli bir hususa
yönlendirdiği de olmuştur

17 Soru soranın sorduğu soruyu tekrarlamasını istemiştir

18 Muhatabın aldığı cevabı tekrar etmesini istemiştir Böylece cevap
unutulmayacaktır

19 Bildiği bir husustan dolayı kişiyi imtihan etmiştir ki bununla doğru cevap
vereceği için kişiyi sena etmek, övmek istemiştir

20 Önünde olan bir olaya karşı susma yolunu tercih etmiştir

21 Öğretme esnasında meydana gelebilecek imkan ve fırsatları değerlendirmiştir

22 Latife ve şaka yoluyla öğretmeyi tercih etmiştir

23 Öğrettiği hususu yeminle tekit etmiş perçinlemiştir

24 Öğretilen hususun önemine binaen sözü üç kere tekrar etmiştir

25 Konunun önemini oturuşunu ve duruşunu değiştirerek ve sözü tekrar ederek
göstermiştir

26 Cevabı geciktirerek muhatabın sorusunu tekrar etmesini sağlayarak onu uyarmıştır

27 Muhatabı intibaha sevk etmek için, onu omzundan veya elinden tutmuştur

28 Muhatabı teşvik için veya onu sıkıntıya sokacak bir durumdan dolayı, bazı
hususların gizli kalmasını yeğlemiştir

29 Söyleyeceği hususun hafızalarda daha iyi yer etmesi veya ezberlenmesi için, sözü
kısa ve öz bir şekilde ifade etmiş, daha sonra ise ayrıntılarına geçmiştir

30 Cevabın birkaç madde ile verileceği durumlarda önce cevabın kaç maddeden
oluştuğunu bildirmek için sayıyı söylemiş daha sonra saymıştır

31 Va’z etme, nasihat etme ve öğüt verme metodunu kullanmıştır

32 İnsanların şevklerini kamçılama veya neticesi elem verici hususlardan şiddetle
uzaklaştırma (Tergib ve terhib) metodunu kullanmıştır

33 Kıssa ve geçmiş ümmetlere ve insanlara dair haberlerle öğretme metodunu
uygulamıştır

34 Sorunun cevabının muhatabı utandırma ihtimali olan hususlarda önce nazik bir
hazırlık süreci hazırlamış ve soruyu öyle cevaplandırmıştır

35 Sorunun cevabının muhatabı utandırma ihtimali olan hususlarda üstü kapalı olarak
kinaye yoluyla ve işaret ederek yetinmiştir

36 Kadınlara öğretmeyi ve nasihat etmeyi de asla ihmal etmemiştir

37 Halin gerektirdiği durumlarda öğretme hususunda azarlayıp paylamayı
(ta’nif) ve kızmayı (gadab) da ihmal etmemiştir Ne var ki onun paylaması ve
kızması da merhamet yörüngesinde ve ümmetinin selameti için olmuştur

38 Talim ve tebliğde, kitabeti (yazma metodunu) da kullanmıştır

39 Yabancı dilleri (mesela Süryaniceyi) öğrenmesi için bazı sahabeleri
görevlendirmiştir ki bu husus da günümüzde dünyanın dört bir tarafında
İslam’ın güzelliklerini öğrenmek isteyenlere karşı yapılacak vazifenin çok
önemli bir basamağını teşkil etmektedir

40 Bizzat kendi mübarek zatıyla talimde bulunmuştur