Türkçemizi Koruma İle İlgili Uyarılar

Türkçemizi koruma ile ilgili uyarılar

Geçmiş yıllara bakıldığında kullanılan Türkçe’nin zaman içinde nasıl değiştiğini fark etmemek mümkün mü?

1930’lu yıllarda konuşulan Türkçe ile 1970’li yıllarda konuşulan Türkçe birbirinden çok farklı 2000 li yıllarda ise dilin artık iyiden iyiye yabancılaştığı acı bir gerçek



Hal böyle olunca 45–50 senelik bir yazarın ilk kitabıyla son kitabı arasındaki farkı tahmin etmek hiç de zor değil Ya da eski bir filmi izlerken duyduğumuz Türkçe’nin geçen zaman içinde nasıl değiştiğini farketmemek Yadırgadığımız o Türkçe’nin aslında Öz Türkçe’miz olduğunu düşündüğümüzde hafiften dudak bükeriz Bazen hayıflanır, bazen de gülüp geçeriz öz Türkçe kelimeleri o ilk okuduğumuz ya da duyduğumuz zaman

Türkçenin ya da genel anlamda Dil’in bu denli değişmesinin sebebi nedir?

Konunun burasına gelmeden önce Türk Dil Kurumu’nun bu manada Dil’in tanımını nasıl yaptığına bakalım

1-) İnsanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma, lisan, zeban

2-) Bir çağa, bir gruba, bir yazara özgü söz dağarcığı ve söz dizimi

3-) Belli mesleklere özgü dil: Örneğin; Hukuk dili

TDK’nun sözlüğünde farklı tanımlar da var Fakat konuyla ilgili önem arz edenler bunlar Bu kısa tanımların ardından Türkçe’nin bozulan yapısı ve ne denli yabancılaştığına gelelim

Dili güzel ve düzgün kullanmak sadece gramer ve diksiyondan ibaret değil Dil bilmek ve düzgün kullanmak o dilin edebiyatını, kültürel kimliğini bilmekten geçer

Bir ulusu ayakta tutan milli değerleridir Bunların başında da dil gelir

Dil yaşayan bir olgudur Tıpkı insan gibi…

İnsanoğlu yaşamsal faaliyetini devam ettirebilmek için nasıl her şeyden önce beslenmeye ihtiyaç duyuyorsa Dilde böyledir Devamını sağlayabilmek için beslenmesi gerekir

Dil, sahip olduğu kültürle, bilimle, sanatla, dünya üzerine yerleşmiş bütün ilimlerle beslenir Neticede tüm bu öğeler zaman içinde her daim kendini yenileyen, gücünü ve desteğini birbirinden alan ve birbirine bağımlı kavramlardır

Zincirin halkaları gibi Halkalardan biri koptuğunda zincir özelliğini kaybetmez, fakat anlamını yitirir Eskisi gibi işinize yaramayacaktır Demek ki bütünlüğünün sağlanması için korunmaya ihtiyacı vardır Korumak, etrafını zırhla örmek değildir Korumak beslenmesine engel olmak, gelişmesini duraklatmak değildir Korumak sahip çıkmaktır Kabullenmektir

Türkçenin öz varlığını koruyacağım düşüncesiyle, yalınlaştırmak dilin beslenmesine engel olmaktır

Yani bilimin ve sanatın her kolu anbean kendini besleyerek yenilerken, beraberinde başlıca açıklayıcı ve ifade edici unsur olan dili de besler Bu da dil’in zaman içinde değişime uğramasına neden olur

Peki, bu değişimin ölçüsü ne olmalı? Ya da bir sınırlama getirilmeli mi?

Lisanda süregelen bu yabancılaşma yüzyıllardır dünya üzerindeki birçok dilde söz konusu Yani birçok dil birbiriyle iletişim halindedir

Türkçe’de de durum aynı Bu gün Öz Türkçe olarak bilinen kelimelerin büyük bir çoğunluğu sanıldığının aksine, Arapça Farsça ve Fransızca kökenli kelimelerdir

Selçuklular döneminde, ana dil Farsça olarak ilan edilmiş ve özellikle devlet işlerinde tamamıyla Farsça kullanılmıştır Farsça’nın anadil olarak tam manasıyla kullanımı , Selçuklu devletinin yıkılmasıyla son bulmuştur Bugün hala kullandığımız Türkçe içinde Farsça kelimelerin olması o dönemden kalmıştır

Demek ki asırlar sonra dahi dil sürekliliğini koruyabiliyor Buradan yola çıkarak Türkçe’deki yabancılaşmanın zamanla dili tamamen ortadan kaldırdığı, yok ettiği hakkında fikirlerin ileri sürülmesi tamamen yersizdir

Türkiye'nin resmi dili Türkçe’dir

Farsça örneğindeki gibi ulusun tamamen ortadan kalkması dahi Türkçe’nin tamamen yok olmasına sebep olamaz

Dil'de önemli olan, konuşulan ya da okunan ile hedefte var olanı hissettirebilmektir Dili, toplumsal fenomenler amaç, bilimsel fenomenler ise araç olarak kullanılır

Eğer dil besleyici kaynağını farklı kültürlerin dilinden almaya başlarsa, kendisiyle birlikte kültürünü de değiştirir

Dil’in yaşayan bir olgu olarak farklı karinelerden beslenerek değişime uğraması normaldir Önemli olan bunun yönünü tayin edebilmek Dışa değil içe, öze doğru yönlendirmektir Bu noktada önemli olan değişimin müspet yönde olmasıdır

Türkçe’nin yabancılaşması adına, sıfırdan hızla uzaklaşan negatif yönü, popüler kültürün bir eseridir

Türkçe, canlı tutmaya çalışırken öldüren, güzelleştirmeye çalışırken çirkinleştiren, modernize edeyim derken postmodernliği arattıran bir kalıba sokulmuştur

Türkçe’nin bu denli bozulmasındaki ana sebeplerden bir diğeri, sözlü ya da yazılı ifadelerde, anlatımın kelimelerde değil fikirlerde gizli olduğunun bilincine varılamamış olmasıdır

Kelimeler sadece araçtır

Düşünce tarzının ne denli dar oluşu, bakış açısının sınırlandırılması, bilgi, beceri ve deneyim eksikliğinin sebebi, gelişmeyen kültürel yapıda, bilgi dağarcığında, ufkun ne denli alçakta oluşunda aranmamış, bütün bu eksikler kelimelerle kamufle edilmeye çalışılmıştır

Değişim kelimelerle olmaz

Değişim beyinlerde olur Kelimeler sadece araçtır

Türkçe’nin korunmasında ve düzgün kullanılmasında kelimelerin ayırt edici özelliği, kelime dağarcığının geniş tutulmasında yatar Yani birkaç kelime de değil, yüzlerce kelime de

Başta araç olarak belirttiğimiz kelimelerin kullanımdaki çeşitliliği, ifade ve anlatım gücünün önünü açar Yani kelime hazinesinin genişliği kişideki düşünce ve his dünyasının ne kadar geniş olduğunu ifade eder

Kullanılan kelimelerin çokluğuyla kişi fikirlerini daha kolay beyan eder Kelimelerin kılıçtan keskin tesiri düşüncelerle birlikte, sevgiyi, nefreti, acıyı, vicdanı, korkuyu, heyecanı da bir ayna misali karşı tarafa yansıtır Saatlerce yapılan konuşmanın karşılığında kullanılan bir kelime ifade gücünün anlatımdaki ustalığı gün yüzüne çıkartır Önemli olan alt yapıya sahip olmaktır

Dilin kullanılmasın da, alt yapıyı sınırlı sayıdaki kelime hazinesi değil, Kültürel geçmişin farkındalığı, bilgi ve beceri oluşturur

Burada vücut dili, diksiyon, üslup gibi dili besleyen ek karinelerden bahsetmiyorum Çünkü Lisanı en iyi kullanmada asıl araç kelimelerdir Kelimelerin inanılmaz büyüsü ise kelime dağarcığının çokluğunda yatar

Kelime hazinesinin çokluğunu, Türkçe’nin düzgün kullanımındaki telakkisi ile bağdaştıran, bilgi birikimi, fikirler ve düşünce tarzıdır

Türkçe’nin düzgün kullanımı ve korunması ile ilgili bu güne kadar birçok fikir beyan edildi Her dile gelen beyanattaki ortak nokta Türkçe’ye sonradan girmiş olan yabancı kelimelere yer vermemek, onların yerine Türkçe karşılıklarını kullanmaktı

Gelinen bu noktada “nasıl gerçekleştirebiliriz?” sorusu gün yüzüne çıkıyor

Okuma alışkanlığının yanında kitle iletişim araçlarının da faydalı bir şekilde kullanılması çözüm olabilir Televizyon kanallarında, radyolarda, günlük gazete ve dergilerde bu konuda yapılması gerekenlerin benimsenip uygulanması gerekir Bilimsel içerikli kitap ve yayınlar dışında Yazarlarımız, aydınlarımız ve bilim adamlarına da büyük görevler düşüyor Aslında ‘görev’ olarak nitelendirilmesi yanlış, fakat her entelektüelin, ‘yaşam biçimi’ haline getirmesini gerektirecek kadar önemli bir konu

Kitle iletişim araçlarında ise düzenleyici yasalar çıkartılabilinir Ya da mevcut olanları tekrar gözden geçirilmeli