Canlının İç Yapısına Yolculuk

Canlının İç Yapısına Yolculuk

Bağ Doku :Vücudun bütünlüğünün sağlanmasında etkilidir Diğer dokuların arasını doldurarak hem onlara desteklik yapar, hem de bir arada belli bir düzen içinde kalmalarını sağlar Temel bağ doku hücrelerden ve bu hücrelerin arasını dolduran liflerden meydana gelir Bu dokuda bulunan bazı hücreler mikrop yiyerek, bağışıklığın sağlanmasında etkili olurlar

Bakteri: Monera aleminde yer alan zarla çevrili gerçek ve belirgin çekirdeği ve organelleri bulunmayan prokaryotik yapıdaki en ilkel tek hücreli canlı

Bölünür (Sürgen - Meristem) Doku : Bitkilerde ömür boyu enine ve boyuna büyümeyi sağlayan dokular

Çekirdek : Hücrenin beyni gibi çalışır Hayatsal olayların yönetildiği yerdir Bakteri, mavi yeşil algler ve alyuvarlarda çekirdek bulunmaz Çekirdek genelde hücrelerde bir tane bulunmakta olup hücrenin ortasına yakın bir yerde bulunur Küre şeklinde ve çift katlı zarla çevrilidir Organellerin çalışmasını, Hücrenin büyüyüp gelişmesini, Hücrenin bölünmesini, Protein sentezi gibi olayları yönetir

Çekirdekçik :Protein ve bazı genlerden oluşur Özel olarak RNA sentezlemesi ile ribozom üretilmesinde görev yapar Sayısı birden fazla olabilir

Çekirdek özsuyu : Çekirdeğin içerisini dolduran sitoplazmaya benzeyen bir sıvıdır Nükleik asitlerin yapı birimlerini, enerjiyi, besinleri ve enzimleri bulundurur

Çekirdek zarı :İki katlı bir yapıya sahip olup, içerisindeki genetik maddeyi korur Hücre sitoplazmasıyla madde alış verişini sağlayan deliklere (por) sahiptir

Çenek : Bitkilerde yumurtalığı çevreleyen hücreler gelişir ve embriyon için gerekli besini oluşturur Bu bölüme çenek adı verilir Çenek; fasulye ve nohut gibi bitkilerde iki tane, buğday ve mısır gibi bitkilerde bir tanedir

Çiçek : Yüksek yapılı bitkilerin üreme organına çiçek denir

Çizgili kaslar (iskelet kasları): İskelet kasları çok sayıda kas demetinden oluştuğu için çizgili kaslar da denir

Deoksiribonukleik asit (DNA): Canlılardaki yönetici molekül Genetik bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan ikili sarmal molekül

Dermis: Hayvanlarda derinin alt tabakasına verilen ad

Değişmez Dokular : Bölünür doku hücrelerinin farklılaşmasıyla oluşan dokulardır Bölünme yetenekleri yoktur Bitkinin dış etkenlerden korunması, madde taşıması fotosentezle besin üretilmesi ve topraktan su alınması gibi bir çok görevi yerine getirirler

Destek Doku : Bitkilere biçim ve desteklik veren dokudur Desteklik işlevini hücre çeperinde bulunan selüloz yapar Pek doku ve sert doku olmak üzere ikiye ayrılır

Doku : Belirli görevleri yapmak üzere özelleşmiş hücrelerin oluşturduğu gruplara doku adı verilir Örnek : Kemik doku, kas doku

Döl Almaşı : Eğrelti otunda olduğu gibi, eşeyli ve eşeysiz üremenin düzenli olarak birbirini izlemesi biçiminde görülen üremeye döl almaşı denir

Döllenme: Erkek üreme hücresi (sperm) ile dişi üreme hücresi (yumurta) nın birleşip kaynaşmasına döllenme denir

Düz kaslar : İsteğimiz dışında kasılırlar ve iç organların yapısında bulunurlar Uzun süreli, fakat yavaş kasılabilme özelliğindendir Beyaz renkli görünürler

Embriyon (Bitki taslağı) : Zigotun bölünüp gelişmesiyle embriyon oluşur

Endoplazmik Retikulum (ER) :Hücre zarından çekirdeğe kadar uzanan kanal sistemidir Hücre içinde madde iletimini ve depolanmasını sağlar Üzerine ribozom bulunuyorsa granüllü ER, üzerinde ribozom yoksa granülsüz ER denir Hücrede madde iletimini sağlayan, tüp borular şeklindeki organellerdir

Epidermis Doku : Koruyucu dokunun canlı hücrelerden oluşan çeşidine epidermis denir Epidermis yaprak yüzeyinden, kök yüzeyine kadar bitki organlarını çevreleyerek zarar görmelerini engeller

Epitel: Vücut dış yüzeyini, organların iç yüzeyini örten hayvansal doku

Epitel Doku : Vücudun dış yüzeyini ve iç organların dışını örterek korumayı sağlayan dokudur Deride bulunan epitel doku vücudun sıcak, soğuk gibi çevresel faktörlerden zarar görmesini engeller Akciğerdeki hava keselerinde ve kılcal damarlarda bulunan yassı epitel hücrelerinden oluşmuş doku madde alışverişine olanak sağlar Bağırsağımızda bulunan epitel doku hücreleri silindir şeklindedir ve besinlerin emilmesini sağlarlar Bazı organlarımızda bulunan epitel doku hücreleri ise salgı üretilmesini sağlarlar Örneğin gözyaşı ve ve süt üreten hücreler, mide ve bağırsaktaki besinlerin sindirimi için enzim üreten hücreler gibi Epitel dokuya ait bazı hücreler ise burun ve dil gibi organlarımızda bulunurlar Burada koku ve tat gibi duyuların alınmasını sağlarlar

Eşey: Cinsiyet

Eşeyli üreme: Farklı iki eşey hücresinin birleşmesiyle bir canlı oluşması

Eşeysiz üreme: Bir canlının özelleşmiş üreme hücrelerini meydana getirmeden tıpatıp atasına benzer canlıların oluşmasını sağlayan üreme şeklidir Cinsiyet faktörü kullanılmadan yapılan üreme şeklidir

Fotosentez : Yeşil bitkilerin, güneş enerjisi ve klorofil pigmenti yardımıyla CO2 ve H2O’dan besin maddelerini üretmesidir Oksijenli solunumun tersidir

Gamet: Erkek ve dişi üreme hücresine verilen ad

Golgi Cisimciği :Salgı maddelerini üretip zarla paketleyerek salgılar Böylece maddelerin hücre dışına taşınması sağlanır Süt bezi, ter bezi, tükrük bezi, yağ bezi… gibi salgı hücrelerinde sayısı normalden fazladır

Hücre : Canlılık özelliği taşıyan en küçük vücut birimidir Örnek : Kan hücresi, kemik hücresi Hücre üç temel kısımdan meydana gelmiştir
I Hücre zarı II Sitoplazma III Çekirdek

Hücre Çeperi (Duvarı) :Bitki, mantar ve bakterilerin hücre zarı dışında zırh şeklinde bulunur Cansızdır, hücreyi dış etkilerden korur ve desteklik sağlar Üzerinde geçitler vardır Çeper ölü olduğundan, seçici değil tam geçirgendir
Bitkisel çeperler selüloz ve mantarlar ile bakteri çeperleri ise protein yapılıdır

Hücre Zarı : Protein, yağ ve az miktarda karbonhidrattan oluşur Canlı, saydam ince, geçirgen ve esnektir Akışkan bir yapıya sahiptir Hücre zarı, 2 sıra yağ tabakasıyla bu tabakalara gömülmüş proteinlerden oluşur Kendisine gerekli olan maddelerin girişine, atık maddelerin çıkışına izin verir

İletim Dokusu : Bitkide su, mineraller ve besin maddelerini taşıyan yapılardır Bunlardan topraktan alınan su ve mineralleri taşıyan çeşidine odun boruları denir Odun boruları ölü hücrelerden oluşur Odun borularında suyun taşınmasında, yapraklardan yapılan terleme etkili olur

İskelet kasları : Kemiklerle birlikte hareketin yapılmasını sağlarlar İsteğimizle çalışan iskelet kasları çizgili yapıda ve kırmızı renklidir Bu kaslar hızlı kasılır Ancak çabuk yorulurlar