Marathon Savaşı

MARATHON SAVAŞI (MÖ 490)

Marathon Savaşı Pers imparatoru 1 Darius'un son kalan Yunan topraklarını fethedip batı sınırlarını güvene almak için yaptığı ilk büyük savaştır İÖ 490 yılının Eylül ayında Yunanistan'ın Maraton platosunda olmuştur Savaş Yunanistan'ın zaferiyle sonuçlanmış ve savaş gecesi tanrı Pan Persleri korkuttuğu için, Yunanlılar ona Akropolis eteğinde bir tapınak yapmışlardır

Yunan zaferini Atina'ya haber vermek için Maraton'dan yola çıkan Pheidippides isimli ulağın, yaklaşık 40 kilometrelik mesafeyi hiç durmadan koştuktan sonra zafer haberini verdiği ve yere yığıldığı rivayet edilir Bu olay, modern zamanlarının Olimpiyat Oyunları kurucusu Pierre de Coubertin ve arkadaşlarına 42195 metrelik maraton koşusunu oyunlar kapsamına almaları için ilham kaynağı olmuştur

Savaşın Vuku Bulduğu Coğrafyaya Genel Bir Bakış

Savaşın ana tarihsel kaynağı Herodot dan gelir; olayı kitap VI paragraf 108-117 de tanımlar Mamafih kendisi savaştan birkaç yıl sonra doğarVe kitabını Peace of Callias (Kalyos Barışı) dan sonra yazdığına inanılır (İÖ 449-448) Onun karakteristik stilinde o hikâyeleri olağan üstü bir şekilde güzelleştirir Sanki kendisi savaşta kesin bir şekilde yer almış gibi Tanrı Pan (mitoloji), Pheidippides (antik çağda kahraman) yardım istemek için Sparta'ya giderken ona yolda gözükür Hippas (Peisistratus'un oğullarından biri İÖ 6 yüzyılda Atina'nın Tiranı idi) Pers felaketini önceden haber veren bir rüya görmüştü ve Atinalı Epizelus savaşta bir hayalet tarafından gözleri kör ediliyordu

Günümüze dek gelen (hala mevcut olan) diğer bütün tarihsel kaynaklar geçmiş zamanlardan gelir Pausanius (Antik Yunan coğrafyacısı) savaşın final bölümü hakkında önemli bilgi verir 10 yüzyıl Bizans Suda (Antik Ege dünyası Bizans yunan tarihsel ansiklopedisi) sözlüğü bilgileri şimdi kaybolmuş kaynaklara dayandırır Ephorus gibi (Antik Yunanistan'da İÖ400-330) Aeolis de, Anadolu da Yunan tarihcisi idi Onun hayatta kalan fregmanları önemli hikâye sağlar

Pers Ordusu'nun Bölgeye İntikali

Yunan Piyadesi (Hoplitleri)

(Antik yunan'da ordunun temelini oluşturan, mızraklı ve zırhlı askerleridir Yunan ordusunda 8 veya 16 hoplite yanyana durarak bir formasyon kurardı Bu iyi bir başlangıç saldırısı olmasına rağmen hareket yeteneğini oldukça düşürüp yanlardan gelecek saldırılara karşı çok avantajsız bir durum meydana getirirdi Bir hoplite 22-27 kg arasında değşien ekipman taşırdı)

Pers Ordusu'nun En Temel Birimlerinden Sparabaralar

(Sparabaralar "Kalkan Taşıyıcı" anlamındadır Kalkanları kuvvetlendirilmiş hasırdandı ve dikdörtgen şeklindeydi Bir ellerinde mızrak ile savaşırken, en önemli görevleri arkalarındaki savunmasız okçu birimleri korumaktı Kalkanları okçuları korumak için ideal olsa da, Yunan Hoplitleri gibi nisbeten ağır zırhlı birimlere karşı zayıf kalmaktaydılar Buna ilaveten, Sparabaralar çocukluktan itibaren eğitim alan askerlerdi )

Sparabaraların Savaş Düzeni

MÖ492 de üvey oğlu Mardanius komutası altında bir orduyu Yunanistan için tamamladı Mardanius Trakya'yı ele geçirdiBundan dolayı Makedon kralı Alexandar I'i (İÖ 498- İÖ 454 Makedonya hükümdarı: Amyntas'ın (Makedonya kralı oğludur) krallığını Pers'lere tekrar bırakmaya zorluyordu Mamafih, Pers donanması Yunanistan şehir devletlerine doğru yolda iken fırtınadan dolayı Cape Athos'da(Makedonya'da dağ ve yarım ada) 380 gemi battı, 20000 insan yok oldu Mardonius Asya'ya çekilmeye zorlanıyordu Trakya kabilelerinin atakları çekilen orduda kayıplar meydana getiriyordu Darius, belki Hippias dan dolayı, Alemaeonidia Atina'nın güçlü ailesi, Genç Miltiades'e karşı çıkıldığını öğrendi Ki o zaman Genç Miltiades Atina'da en önemli sivrilmiş politikacı idi Onlar Hippias'ı eski günlerine iade etmeye yardım etmek için hazır değilken (onlar onu devirmek için yardım etmişlerdi) Onlar muhtemelen bir Pers zaferinin kaçınılmaz olduğuna inanıyorlardı Ve Perslerin Atina'yı istilasında yeni politik rejimde kendilerine iyi bir pozisyon güvencesi istiyorlardı Darius, Atina'nın zapt edilmesinde bu durumdan kendisi için bir avantaj almayı istiyordu Sparta izole edilecekti Ve İyonya üzerindeki kontrolünü sağlamlaştıracaktı Atinalı'ları ayaklandırmak için iki şeyin olması gerekecekti Halkın isyana teşvik edilmeye ihtiyacı olacaktı ve Atina ordusu Atina'yı terk etmek zorunda kalacaktı Darius, amaca uygun kusursuzca bir deniz filosunu göndermeye karar verdi

Marathon Savaşı'nı Tasvir Eden Temsili Bir İllustrasyon

Atinalılar, Sparta'dan ve öteki kentlerden yardım istediler Ne var ki, Sparta, kutlanmakta olan dinsel bayram sona ermeden yardım gönderemeyeceğini bildirdi Atina ordusu Persler'in Atina'ya gelmesini beklemeden, Persler'in kamp kurduğu Mara­ton Ovası'na doğru yürüyüşe geçti ve Persler'i üç yandan sararak denize doğru sıkıştırdılar

Savaşta 6000'den fazla asker yitiren Pers ordusu ağır bir yenilgiye uğradı Atinalılar ise, 192 ölü verdi Efsaneye göre Pheidippides adında bir asker zafer haberini ulaştırabilmek için Maraton ile Atina arasında yaklaşık 40 kilometrelik uzaklığı koşarak aşmış, ama so­nunda ölmüştü

Atinalılar Pers gemilerini ele geçirebilmek için birçok kez saldırdıysa da, yedi gemi dışında kaçmayı başaran Pers filosu Atina'ya doğru yelken açtı Yunan ordusu da büyük bir hızla Atina'ya geri döndü Kent yakınlarında mevzilenen Atina ordusunu gören Persler, savaşı bırakıp uzaklaştılar

Marathon Savaş Alanı

STRATEJİ - TAKTİK: Ünlü İngiliz askeri tarih uzmanı ve stratejist Sir Liddell Hart "Marathon Savaşı"nı Avrupa Tarihi'nin ilk "Büyük" savaşı olduğunu ifade etmektedir Hart'a göre Persler, Yunan ordusunu kendi üzerine çekip Atina'daki taraftarlarının iktidarı ele geçirmelerini kolaylaştırmayı düşünerek Atina yerine direkt olarak Marathon'a asker çıkarmışlardır İlk başlarda bu düşünce başarılı da olmuştur Zira, Yunanlılar Perslerin üzerine, Marathon'a yürüyüş başlatmıştır Perslerin yanlışı; bir örtme kuvveti bırakıp diğer askerlerini Atina'ya saldırı için tekrar gemilere bindirmesidir Hart bu örtme kuvvetinin ağır zırhla donanmış ve uzun mızraklı Yunan askerlerine karşı bozguna uğradığını belirterek, Yunan askerlerini savaşı çabuk kazanması ve Atina'ya çabuk dönmesi nedeniyle Pers askeri stratejesinin başarısızlığa uğradığını belirtmektedir (Hart'ın düşüncesini aktardığım kaynak: "Strateji: Dolaylı Tutum, ASAM Yayınları, 2 baskı, Yıl: 2002, s 4-5)

KAYNAKLAR:
* Sir Liddell Hart, Strateji: Dolaylı Tutum, ASAM Yayınları, 2 baskı, Ankara, 2002
* Marathon (490 BC): The First Persian Invasion Of Greece [OSPREY]
* Ancient Armies (OSPREY)
* Temel Britannica, Cilt: 12, s 60-61