Bitkilerde Adaptasyon

Bitkilerde Adaptasyonlar

Bitkilerde çevreye uyum Bitkilerdeki dokular bitkilere göre bir takım farklılıklar gösterir Bitkilerin
yaşam ortamındaki çevresel koşullar gelişmişliği ait olduğu dokularda
farklılaşmaların oluşmasına neden olur

ÖRNEK: Kurak bölge bitkisinde
1-Gövde kısa ve kalın
2-Kök çok gelişmiş
3-Yaprak kalın ve küçük yüzeyli
4-Gözenek (stoma) az ve derinde
5-Yaprak yüzeyi terlemeyi önleyen fazla ışığı engelleyen tüylerle çevrilidir
Epidermisin dış çeperi daha kalındır
6-Kutiküla Kalınlaşmıştır

Bitkilerde Analoji : Farklı orijine sahip yapıların metamorfozla aynı işi
yapabilecek karakterlerle donanması
Çiçeksiz bitkilerde = Rizoid ler , Parazit bitkilerde = Haustorium-emeçler
,Yüksek bitkilerde = Kökler
Bitkilerde homoloji : Yaprak = Stamen = Karpeller : Bunların kökenleri aynı
ancak farklı görevleri gerçekleştirmek için metamorfozla morfoloji ,histolojik ve
anatomik farklılıklar gösterir

Monokotil ve Dikotil Canlıların Karşılaştırılması
Organ-Yapı Monokotil Dikotil
Kök : Saçak Kazık
Yaprak : Perdeli damar Ağsı damar
Tohum : Tek çenek Çift çenek
İletim demeti : Dağınık (Kapalı) Düzenli sıralanış
Meristem doku : Pirimer meristem Pirimer ve sekonder meristem var
Büyüme : Boyca Boyca ve ence



A-Kök
İlk kök sistemi eğreltilerde görülür Karayosunlarındaki rizoid ler kök görevi
üstlenen analog yapılardır

Kökün Temel Özellikleri:
1-Su ve mineral alınmasına organize olmuştur
2-Yer çekimine pozitif tropizma yaparlar
3-Yaprak taşımazlar
4-Klorofil içermezler
5-Epidermis i ince çeperlidir
6-Stoma ve tüy metamorfozları taşımaz
7-Epidermis ten emici tüyler oluşur ve büyük tek koful taşırlar
8-Dış çeperde (epidermis) kütikula bulunmaz

Kök Metamorfozları
1-Depo Kökler : Şişkin ve depo organı özelliğinde olup besin depolar
ÖRN: Havuçta nişasta , Pancarda şeker birikir
2-Tutunma Kökleri : Duvar ve diğer cisimlere tutunmada rol oynarlar Haptotropik
(dokunmaya yönelme) tepki verirler ÖRN:Duvar sarmaşığı
3-Destek Kök : Bataklık ortamlarda yaşayan bitkilerde gevşek zemine
tutunmak için yanal uzanan ekstra köklerdir
4-Diken Kök : Koruma yeteneğini artıran özelliktir
5- Özümleme Kökleri : Kloroplast taşıyan bu hava kökleri fotosentezde
yaparlar ÖRN : Orkideler
6- Havalandırma Kökleri : Yeterli oksijen içermeyen bataklık ve sulak ortam
bitkilerinde negatif jeotropizm gösteren kökler toprak ve su üstüne çıkarak O2
alınımında rol oynarlar ÖRN: Mangrove , Metroxylan hurmalarında
7-Sömürme Kökleri : Parazit bitkilerde kökler diğer(Konukçu) bitkinin
dokularına girebilecek emeçler haline dönüşmüştür
ÖRN: Ökse otu
8-Gövde teşkil eden kökler: Kökler yan tomurcuklar vererek yeni bitkiler
oluştururlar ÖRN: Yabanıl otlar

Önemli notlar:
1-Depo kök ve gövde oluşturan kökler vegetatif üreme gerçekleştirirler
2-Havalandırma kökleri negatif jeotropizm gösterirler
3-Yabanıl otlarla mücadelenin zorluğu gövde teşkil eden kökler
bulundurmasındandır
4-Su ortamında yaşayan ve bütün yüzeyi ile su alabilen bitkilerde kök
bulunmaz

B-Gövde
İlkse gövde oluşumu karayosunlarında görülür İletim demetlerine sahip gövde
eğreltilerde görülür Ancak gerçek gövde oluşumu çiçekli bitkilerde görülür

Gövdeyi kökten ayıran özellikler:
1-Yaprak taşırlar
2-Hem uçtan hemde intekalar büyür
3-Lentisel , stoma , hidatot gibi madde alış verişinde görev alan yapılar taşırlar
4-Negatif jeotropizma gösterirler

Gövde metamorfozları:
1-Depo gövdeler: Genellikle toprak altında bulunurlar Toprak üstüne yapraklar
toprak altına ise kökler oluştururlar Organik madde depo ederler
ÖRN: Patates
2-Sülük gövde: Gövdeden ayrılan yan dallar sülük gibi tutunma işlevini görmek
için farklılaşmıştır bitkinin diğer cisimlere tutunup destek almasını sağlarlar
ÖRN:Asma
3-Yapraksı özümleme kökleri: Kurak ortam bitkilerinde dumura uğrayan
yaprakların görevini gövde üstlenir ve özümleme yaparlar
ÖRN:Kuşkonmaz , Zambak
4-Diken gövde: Gövdeden çıkan yan dallar diken şeklini alarak koruma işini
üstlenir ÖRN: Ahududu

C-Yaprak
Yaprak metamorfozları:
1-Besleyici yapraklar: Kısa , kalın , renksizdir Besin depolarlar
ÖRN:Soğan
2-Diken yapraklar: Çöl ortamında terlemenin azaltılması ve korunma gibi
yaşamsal adaptasyonları olan bitkilerde görülür
ÖRN: Devedikeni
3-Sülük yapraklar: Zayıf gövdeli bazı bitkilerde başka cisimlerden destek almak
amacı ile yapraklar sülük halini almıştır
ÖRN: Bezelye
4-Su depo yaprakları: Kurak ortamlarda yaşayan bazı bitkilerde yapraklar su
depolamak için özelleşmiştir
ÖRN: Makas otu
5-Kapan (Tuzak) yapraklar: İnsektivor bitkilerde yapraklar böcek kapanı haline
dönüşmüştür Bu sayede bitkiler azot ihtiyacını yakaladıkları böcekleri
sindirerek karşılarlar
ÖRN: Drosera, Nephentes, Dionea

Hidatotlar
1-Su ve bataklık bitkilerinin yapraklarında bulunur
2-İki kilit hücresi bulunur ancak açıklık hücreler tarafından kontrol edilemez
3-Odun boruları ile bağlantılıdırlar
4-Fazla suyun sıvı halde dışa atılımını sağlarlar
5-Bitkilerde boşaltıma yardımcı yapılardır

Kutiküla
1) Epidermisin salgısı olarak meydana gelir
2) Kalınlığı bitkinin su kayıbına toleransına bağlı olarak değişir(Sulak ortam
bitkilerinde incedir)
3) Canlı ve nazik olan alt dokulardaki hücreleri fiziksel , kimyasal , biyolojik
olumsuzluklara karşı korur
4) Su kayıbını önleyici görev üstlenir(Azda olsa transpirasyonla su kaybı vardır )
5) Stoma hücrelerinde bulunmaz