Proteinler

PROTEİNLER

Genel Özellikleri

1-N(Aminoasit)’in dehidrasyonu ile birleşmeleri ile oluşur
2-Yapımında en az 1 çeşit aminoasit bulunur
3-Yapımında en çok 20 çeşit aminoasit bulunur
4-Sentezlerinde n-1 kadar H2O açığa çıkar
5-Hücrede ribozom larda sentezlenir
6-Hücrelerde kullanılan karakter çeşidi kadar protein bulunur
7-Hidrolizinde n-1 kadar H2O açığa çıkar
8-Yapısında n-1 kadar peptid bağı bulunur
9-Globülar (küresel) proteinler enzimler ve hormonlar suda çözünür Lifli proteinler hücre zarı kes ve derideki yapısal proteinler suda çözünmez
10-Biuret çözeltisi ile mor renk , nitrik asit ile sari renk verirler
11-Hücre zarından geçemezler
12-Kan ve doku sıvısında bulunurlar
13-Her canlının proteini kendine özgüdür Ancak canlılarda kullanılan ortak proteinlerde vardır ÖRN : Solunum enzimleri
14-Benzer proteinlerde amino asitlerin sayısı , dizilişi , sırası ve tekrarlanışı aynıdır Farklı proteinlerde farklıdır
15-Yapısında peptid , hidrojen bağı ve disülfit bağları vardır


Amino asitler ENZİMLER

Canlılarda Hücrede gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlar dış ortamdaki reaksiyonlara

göre

Daha hızlı Düşük ısıda Dar PH derecesinde gerçekleşir

Hücredeki biyokimyasal reaksiyonların gerçekleşmesini sağlayan biyolojik katalizör

olan enzimlerdir

Enzimlerin görevleriReaksiyon hızının canlı için yeterli olması Reaksiyonun başlaması için gerekli aktivasyon enerjisinin düşürülmesiReaksiyon oluşurken açığa çıkan enerjinin canlıya zarar vermeyecek düzeyde tutulması

Enzim çeşitleri :

Basit enzimler : Sadece proteinden oluşmuş enzimler ÖRN: Bütün sindirim enzimleri , üreazBileşik enzimler : Protein olan esas kısım ve protein olmayan organik veya inorganik yardımcı kısımlardan meydana gelir Protein kısım = Apoenzim
Yardımcı kısım = Organik ise koenzim(vitaminler)
İnorganik ise kofaktör(Ca,K,Na) Apoenzimle koenzim (kofaktör) ‘in oluşturduğu yapıya holo enzim denir

Enzimlerin genel özellikleri Her enzim özel bir substratı etkiler
Substratın yüzey artışı enzim etkinliğini artırır
Her enzim özel bir kofaktör (koenzim) le çalışır
Bir kofaktör (koenzim) birden çok enzimin yardımcı kısmı olabilir
Her hücre kendi enzimini kendi üretir
Her hücrede kimyasal reaksiyon çeşidi kadar enzim çeşidi vardır
Enzimler reaksiyonları hızlandırırlar veya yavaşlatırlar
Enzimler tepkimeden değişmeden çıkarlar (harcanmazlar) ve tekrar tekrar kullanılırlar
Enzimler hücre dışında da etkendirler
Enzimler protein yapıdadırlar Proteinlerin yapısını bozan her şey (PH, Isı vb) enzimin yapısını da bozar
Enzimatik reaksiyonlar çift yönlüdür
Enzimler belirli bir PH değerinde aktifleşirler ÖRN: Pepsin , PH=2 , Tripsin PH=8,5
Her enzim bir gen tarafından kontrol edilir
Enzimler tek veya takımlar halinde çalışırlar
Bazı enzimler inaktif olarak üretilir Aktivatörlerle aktif hale getirilir
HCI
ÖRN : Pepsinojen -------------- Pepsin
(inaktif) (aktif)
16-Bazı maddeler (metal iyonları ve zehirler) enzimlerin aktif bölgeleri ile birleşip onları etkisiz hale getirir
17-Birleşik enzimlerde substratı tanıyan protein kısmıdır Bağlanma ve etkinlik ise kofaktör (koenzim) ile gerçekleşir

1- Ortam Isısı


Düşük Isı : Kinetik enerji azalır Reaksiyon yavaşlarDönüşümlüdürYüksek Isı : Enzimlerin protein olan yapısını bozarDönüşümsüzdür

2- Ortam PH ‘ ı Asitler ve bazlar enzimlerin hızını yavaşlatır

Enzimlerin en etkin olduğu PH değeri 7 dir
Enzimin yapısını bozarlarSubstratın yapısını bozarlarEnzim koenzimin (kofaktör) ayrışmasına neden olurlarEnzimle substrat arasına girerek birleşmeye engel olurlar Ancak bazı enzimler farklı PH derecesinde aktif olurlar ÖRN : Pepsin ------------- PH = 2
Tripsin --------------PH = 8,5 gibi

3- Enzim miktarı

Belli oranda substrat bulunan ortama enzim ilave edildikçe reaksiyon hızlanır ve en hızlı noktada substrat bitince reaksiyon durur

4- Substrat miktarı Enzim miktarı sabit tutulup substrat miktarı arttırıldıkça reaksiyon hızlanır Enzimlerin doygunluk anından sonra belirli hızla devam eder ve biter

5- Substrat yüzeyi : Enzimler substrata dış yüzeyden etki ederler yüzey arttıkça enzim etkinliği artar
Not: Enzim miktarıda artarsa 6- Ortamdaki diğer maddeler

Aktivatörler:(Vitamin,hormon,safra tuzu vb)
İnhibitörler:(Ağır iyonlar,toksinler,zehir vb)

Enzimlerin Adlandırılması Etkilendikleri substratın veya reaksiyonun sonuna –az eki getirilerek adlandırılırlar
Substrata göre : Lipid ------------- Lipaz
Maltoz ------------Maltaz
Protein ----------- Proteinaz

Reaksiyona göre : Hidroliz --------------- Hidrolaz
Oksidasyon ---------Oksidaz

Genel Özellikleri

Suda çözünürler
Hücre zarından geçerler
Sindirim enzimlerinden etkilenmezler
Molekül er yapıları:


H
|
H2N-- C--COOH
|
R
Bütün amino asitlerde değişen sadece radikal gruptur
Aasitlerin amino grubu asit, karboksil grubu baz özelliktedir Bu nedenle 7-Kuvvetli asitler karşısında baz, kuvvetli bazlar karşısında asit gibi davranır
Kanda ve doku sıvısında bulunurlar
Peptid bağları :Aasitlarin amino grubu ile karboksil grupları arasında kurulur

Protein çeşitliliğinin nedenlerini belirleyen etkenler :

Amino asit sayısı Amino asitlerin çeşidi Amino asitlerin dizilişi Amino asitlerin tekrarlanışı Amino asitlerin birbirlerine oranı Proteinler DNA’daki kalıtsal şifreye göre sentezlenir Bu şifre proteinin amino asitlerinin
sayısı , sıralanışı dizilişi ve tekrarlanışını belirler Amino asitlerin birinin sayısı sırası
değişirse farklı proteinler ortaya çıkar Kalıtsal bilgideki değişmeler proteinlerde de
değişmeye yol açar Proteinlerin ilk sentezlendiklerinde sahip oldukları primer yapı fonksiyonel değildir Primer yapıda oluşan zayıf hidrojen bağları ile protein boyut kazanarak fonksiyonel olan sekonder , tersiyer ve kuaterner yapılar oluşur

Zayıf hidrojen bağlarının yüksek ısı , asit , yüksek basınç gibi etkilerle bozulmasına

dolayısı ile fonksiyonun kaybedilmesine neden olur Bu yapının bozulması olayına
denaturasyon adı verilir

Proteinlerin Görevi Yapısal görevi :

Hücre zarı , organel , kas hücrelerinde aktin miyozin flamentleri gibi yapıları oluşturur
Enzim görevi : Biyokimyasal reaksiyonları katalizler
Taşıma görevi : Hemoglobin vücutta O2 ve CO taşır
Tanıma görevi : Hücre zarındaki özel proteinler moleküllerin tanınıp hücreye alınmasında rol oynar
Hormonal görev : Hormonların yapısını oluşturarak vücutta yaşamsal olayların düzenlenmesinde rol oynar
Savunma görevi : Antikorlar halinde vücudun savunmasında rol alır
Enerji kaynağı : Gereksinim duyulduğunda enerji kaynağı olarakta kullanılır
Osmotik basıncın korunmasında : Kanda bulunan proteinler kan ile doku sıvısı arasında osmotik basıncın ayarlanmasını sağlayarak madde alış verişinde rol oynar
Dokularda fonksiyonel yapı olarak : Kaslarda aktin ve miyozin , bağ dokusunda fibroblastların oluşturduğu lifler , sinir dokusunda nöronlar
Akseptör olarak : Klorofil ve ışık akseptörleri
Koruma : Yılan zehiri gibi