Addison Hastaliği: Risk Faktörleri, Belirtileri, Teşhisi Ve Tedavisi

ADDİSON HASTALIĞI
Böbreküstü bezleri adından da anlaşılacağı gibi böbreklerin üstünde, yaklaşık 5 gr ağırlığındaki bezlerdir Bu bezler hormon senaaalerler Küçük miktarlarda üretilen bu hormonlar vücut için çok büyük öneme sahiptir Bu hormonlar sayesinde yaşamın sürdürülmesi sağlanır
Böbreküstü bezleri dış ve iç olmak üzere iki kısımdan oluşur Dış kısma korteks, iç kısma medulla denir Korteks kısmında şeker dengesinde rol oynayan glukokortikoid hormonlar, cinsel işlev için gerekli olan östrojen ve androjen, vücudun su ve tuz dengesini sağlayan mineralokortikoid hormonlar senaaalenmektedir Ayrıca böbreküstü bezi hormonları vücudun korku, heyecan, tehlike gibi durumlarda vücut dengesini ve hayati organların korunmasını sağlar
Bu hormonların azalmasıyla ortaya çıkan hastalığa addison denir İlk defa Dr Thomas Addison tarafından tanımlanan bu hastalık sinsi seyreden ve vücut dengesini bozan bir hastalıktır Kansızlık, halsizlik, kalp sorunları, kan basıncı düşmesi gibi birçok problem ortaya çıkar

RİSK FAKTÖRLERİ
Kadınlar ve erkeklerde eşit oranda görülmekle birlikte toplumun genelinde her yüz bin kişiden 8’inde ortaya çıkar Addison hastalığının görüldüğü kişiler genellikle erken menopoz geçirenler, kansızlığı (pernisiyoz anemi) olan kişiler, tip 1 şeker hastalığı olanlardır
Ayrıca tiroid ve paratiroid bezleri yetersiz çalışan kişiler, tiroid iltihaplanması olanlar, Grave’s ve vitiligo hastaları riskli kişilerdir Bu kişilerde addison hastalığının görülme sıklığı sağlıklı bireylere göre daha fazladır

ADDİSON HASTALIĞININ BELİRTİLERİ
Addison hastalığının en belirgin bulgularından birisi Dr Thomas Addison’un da belirttiği gibi melanodermidir Yani deri rengi koyulaşmış, kahverengi ve hatta siyah bir renk almıştır Bunun sebebi bu hastalarda derinin koyulaşmasına neden olan melanois uyarıcı hormonun fazla miktarda salgılanmasıdır Cildin koyulaştığı yerler sıklıkla eller, yüz ve kollardır Daha sonra gövdeye doğru yayılır
Bu hastalarda bu belirtiden önce sürekli ve aşırı bir yorgunluk vardır Addison hastalarında ilk ortaya çıkan belirtidir Böbreküstü bezinden salgılanan aldosteron hormonunun yetersiz olması sonucu meydana gelir Bu hormon su ve sodyumun miktarının düzenlenmesini sağlar Kişi, oldukça halsizdir Hastalık ilerledikçe yataktan kalkacak dermanı olmaz
Kan basıncı düşmüştür Yani bu kişilerin tansiyonu düşüktür Hastalarda kilo kaybı görülür Böbrek üstü bezinden salgılanan östrojen ve androjenlerin yetersizliği sonucu erkeklerde libido azlığı, kadınlarda adet düzensizliği belirir

NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Öncelikle hastanın öyküsü alınır ve şikayetleri dinlenir Daha sonra bazı laboratuar tetkikleri, filmler ve testler istenir Böbrek üstü bezleri direkt ya da bilgisayarlı görüntüleme ile incelenir Eğer addison hastalığı varsa böbreküstü bezleri büyümüş ya da küçülmüştür Ayrıca odaklar halinde kireçlenmeler göze çarpar Göğüs bölgesinin görüntülenmesiyle kalp hakkında bilgi alınır
Yapılan tetkikler sonucu serum sodyum miktarı hormon yetersizliğine bağlı olarak azalmıştır Potasyum değeri ise yükselmiştir Adrenokortikotropik hormon (ACTH) ve renin miktarları artmıştır fakat kortizol seviyesi düşmüştür Vücut savunmasında görev alan nötrofiller biraz azalmış olabilir
Addison hastalığında kullanılan yöntemlerden bir diğeri ise cosyntropin adlı maddenin damardan şırınga edilmesi sonrası kortizol miktarı ölçülür Fakat bu madde şırınga edilmeden önce de kortizol miktarı ölçülür ve karşılaştırılır Addison hastalarında kortizol miktarı düşmüştür veya bazen normal olabilir

ADDİSON TEDAVİSİ
Günümüzde artık bu hastalığın tedavisi oldukça gelişmiştir Bunun için yerine koyma metodu uygulanır Yani eksik olan hormonlar hastaya verilir Yaşam standardını oldukça düşüren bir hastalık olması, tedavinin gerekliliğini ortaya koymaktadır Tedavi sonucu hastada büyük ilerleme kaydedilir Hormon tedavisinin yanında hastanın tansiyonu düşük olduğundan bu sorun da düzeltilmeye çalışılır
Bu hastalarda adrenalin krizleri ortaya çıkar Oldukça tehlikelidir Bu dönemde hastanın ilaç alması gerekir Bu ilaçların dozu doktor tarafından belirlenir Acil durumlarda addison hastaları kendilerine hidrokortizon takviyesi yapmalıdır Doktor, bu durumu hastaya ayrıntılı bir şekilde anlatır ve nasıl yapması gerekeceğini söyler Acil durum kartları taşıması gereken hastaların bir bölümü addison hastalarıdır Bu kartlarda kullanılacak ilaç ve ilacın dozu belirtilmiştir Bu sayede çevredeki insanların yardım etmesi kolaylaştırılır
Bu hastalarda ilacın düzenli kullanılması, önerilen dozun dışına çıkılmaması çok önemlidir Bu ilaçlar herhangi bir yan etkiye nden oluyor veya hastada daha önceden görülmeyen bazı problemler ortaya çıkıyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır Bu doktorun daha önce hastaya addison tedavisi uygulayan kişi olmasında fayda vardır

ALINTIDIR