Şamanizm Ve Gök Tanrı İnancı

Türk olsun olmasın Orta Asya halklarında şamanın din törenindeki görevi yalnızca icracılıktır Birçok dini törene de (mesela Tanrı’ya kurban sunulmasına) şaman katılmaz Geç devirlerde Türkler arasında yayılan şamanlık Türkler’in Gök Tanrı inancına dokunamamıştır Şamanizm hakkında araştırmaları bulunan M Eliade Ulu Tanrı söz konusu olduğunda şamanlığın adeta sırıttığını söyler Yakut Türkleri’nde Gök Tanrı kavramının karşılığı olan Tangara Kayra Han ile de şaman pek meşgul olmaz Aslında şamanizm bir din değildir; yalnızca bir uygulamadır ve hemen hemen her dinin içinde yaşar Şaman; ruh cin şeytan peri ve ölülerle uğraşan hastalara şifa vermeğe çalışan ölülerin yaşayanlara zarar vermemesini sağlayan insanların dert ve dileklerini gök ve yer altındaki ruhlara ileten kişidir Görüldüğü gibi şamanlığın nitelikleri din ile değil büyücülük ile bağdaşır Şaman asla ruha aracısız olarak müdahale edemez hastalık ve talihsizlik söz konusu olmadığında şamana iş düşmez ve Tanrı ile ilgili uygulama ve ibadetlerde şaman rol almaz
Şamanlar tarihin her döneminde ve her dinde yer almışlardır Mesela bugünkü Türkiye’de yaşayan ve cinlerle irtibat kurduklarını söyleyip kendilerine medyum sanını yakıştıran kişiler de aslında birer şamandırlar Onlar da aynen şamanlar gibi cinleri/kötü ruhları insanlardan uzaklaştırdıklarını ya da insanlara musallat ettiklerini söylemektedirler Bir örnek olarak Medyum Memiş gösterilebilir Yani eski şaman tabirinin yerine medyum ruhçu gibi adlar konmuş ama uygulamanın özü aynı kalmış durumdadır
Anlaşılacağı üzere dinden çok büyü niteliği taşıyan ve esasta bir Bozkır-Türk inanç sistemi olmayan şamanlığın Eski Türkler’in Atalar Kültü Yir-Sub inançları ve Gök Tanrı kavramı ile ilgisi yoktur
Kimi araştırmacılar Eski Türkçe’de bulunan ve din adamı anlamına gelen kam sözcüğü ile şaman sözcüğünün aynı kavramı ifade ettiklerini öne sürseler de şaman kelimesinin Türkçe bir kelime olmamasının kanıtlanmasından sonra bu görüş geçerliliğini yitirmiştir Şaman kelimesi bir Hint dili olan sanskritçedeki sramana sözcüğünden kaynaklanmaktadır; sramana’nın anlamı ”dilenci rahip”tir Bazı araştırmacılar şaman sözcüğünün Mançu dillerinden kaynaklandığını ileri sürmektedirler Ama bu sözcüğün kaynağı hangi dil ve kültür olursa olsun kesinlikle öz Türkçe değildir ve Eski Türkçe’deki kam kelimesi ve kam kelimesinin ifade ettiği kavram ile de bir ilgisi yoktur Eski Türkçe’deki kam sözcüğü din adamı anlamına gelmekte olup büyücü şamanlarla herhangi bir ilgisi yoktur
Şamanlığın en büyük özelliği nüfüz ettiği bölge halkının ruh âlemine bürünme yeteneğidir Bu yüzden şamanlık bütün kültür ve dinlere bulaşmıştır Ama şamanlık kendini gizler ve içinde yaşadığı dinin gelenekleri içinde saklanır Şamanlığın bu müthiş uyum ve kendini gizleme yeteneği sonucunda dinlerin içinde yeni oluşumlar ortaya çıkar Fakat bu yeni oluşumlar artık o dinin öz nitelikleri gibi düşünülür Sonuçta adlar değişir ama uygulamalar devam eder ve şamanizm de kamuflaj ve uyum yeteneği sayesinde varlığını sürdürür


Alıntı