Disosiyatif Kimlik Bozukluğu (Çoğul Kişilik)

Disosiyatif kimlik bozukluğu (çoğul kişilik)



Hastanın farklı zamanlarda ortaya çıkan birden fazla farklı kişiliğe sahip olduğu disosiyatif bozukluk türüdürKişide varolan kişilikler bazen öylesine ayrışmışlardır ki aynı bedende olduklarını bilmezler ,bazen de her bir kişiliğin aynı bedeni paylaştıklarından haberi vardır hatta birbirlerini küçümseyici yorumlarda bulunabilirlerBu hastalığı yaşayanların en tuhaf yanı,kişide beliren farklı kişiliklerin her birinin kendine özgü konuşma adları,ses tonları ,kimlikleri ,anıları ve hatta zeka bölümlerinin olmasıdırHer birinin tutum ve davranışları dominant kişilik tarafından belirlenirBütün bu özellikler aynı bedende birden fazla farklı kişilik taşıyan biri için farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır



Çoğul kişiliğin kökleri araştırmacılar tarafından tartışılımaktadırAma çoğu araştırmacının üzerinde durduğu ve genel kanıya varılan nokta ,bu hastalığın ortaya çıkışının çocuk istismarından doğduğu fikridirÇocuk,istismarla başa çıkabilmek için yaşadğığı kötü olayları bilinçli olmayan farklı bir kişiliğe yüklemektedirHastaların çouğunluğunun taşıdığı kişiliklerden birden fazlasının çocuk olması ,bu bozukluğun kökeninde çocuk istismarının olduğu düşüncesini desteklemektedir


İyi kontrollü araştırmalar, genel psikiyatrik hastane girişlerinin %0,5-2’sinin dissosiyatif kimlik bozukluğu tanı ölçütlerini karşıladığını ve hatta tüm psikiyatrik hastaların %5’ inden çoğunun dissosiyatif kimlik bozukluğu olduğunu bildirmişlerdir Rapor edilen örneklerin %90-100’de dissosiyatif kimlik bozukluğu tanısı konan hastaların çoğunluğu kadındır


Hastalar genellikle tanıdan 5-10 yıl öncesine kadar semptomlara sahip olmasına rağmen, ortalama tanı yaşı 30 olmakla birlikte, bozukluk geç ergenlik ve genç erişkin yaşamda en sıktır Dissosiyatif kimlik bozukluğu semptomları sınır kişilik bozukluğunda görülene benzerdir ve iki bozukluk arasında ayrım zor olabilir


Dissosiyatif kimlik bozukluğu olan hastalarda özkıyım girişimleri yaygındır ve bazı araştırmalar dissosiyatif kimlik bozukluğu olan tüm hastaların 2/3 kadarının hastalıklarının seyri sırasında özkıyıma giriştiklerini bildirmişlerdir


Dissosiyatif kimlik bozukluğunun nedeni, hastaların öykülerinde hemen hemen sabit olarak (%100’ e yaklaşan oranda), özellikle çocukluk döneminde, travmatik bir olay olmasına karşın bilinmiyor Travmatik olay genellikle çocukluk dönemi fiziksel veya cinsel kötüye kullanım genellikle insestdir


Dissosiyatif kimlik bozukluğu tanısı en az iki farklı kişilik durumunun olmasını gerektirir


Dissosiyatif kimlik bozukluğundaki ortalama kişilik sayısı 5–10 arasındadır Sıklıkla, tanıda sadece 2 veya 3 kişilik bulunur; diğerleri tedavi sırasında tanınır


Bir kişilikten diğerine geçiş genellikle ani ve dramatiktir Hasta genellikle, her bir kişiliği süresince diğer kişiliğin baskınlığı sırasında yer alan olaylara ve diğer kişiliklerin varlığına amneziktir


Genellikle sunulan kişilik tedavi için bulunan ve hastanın yasal adını taşıyan kişiliktir


Kişilikler her iki cinsten, çeşitli ırk ve yaşlardan ve hastanın ailesinden farklı soydan ailelerden olabilir En sık ikincil kişilik çocuksudur


Dissosiyatif kimlik bozukluğu, 3 yaş gibi küçük çocuklarda gelişebilir Bozuklukta kadın üstünlüğü olmasına karşın etkilenen çocuklarda, kızlara göre erkek çocuklarda daha çoktur Ergenlerde dişi üstünlüğü oluşur Etkilenen dişi ergenlerde iki semptom örüntüsü gözlenmektedir Bir semptom örüntüsü gelişigüzel kaotik bir yaşam, drog kullanımı, somatik semptomlar ve özkıyım şeklindedir İkinci örüntü çekingen ve çocuksu davranışlarla belirlenir


Dissosiyatif kimlik bozukluğunun daha erken başlaması prognozunu kötüleştirir Bu bozukluk, dissosiyatif bozuklukların en ciddisi ve kroniğidir ve genellikle iyileşme tam değildir Ayrıca bireysel olarak kişiliklerin kendi ayrı mental bozuklukları olabilir; duygudurum bozuklukları, kişilik bozuklukları ve diğer dissosiyatif bozukluklar en sıktır


Dissosiyatif kimlik bozukluğuna en etkili yaklaşımlar genellikle hipnoterapi veya ilaç destekli görüşme teknikleri eşliğinde içgörü yönelimli psikoterapidir


Hastalarda antipsikotik ilaçların kullanımı hemen hemen endike değildir


(Bir kısmı DSM-IV dan alıntıdır)


-Dharma