İslamiyyet Ve Niyyet

İslamiyyet ve Niyyet





İslâm bilgileri ikiye ayrılmıştır Din bilgileri, fen bilgileri Fen bilgileri de, islâm bilgisidir İslâm âlimi olmak için zamanın fen bilgilerini de imkân nispetinde öğrenmek lâzımdır Fen bilgileri zamanla değişir, ilerler Din bilgileri hiç değişmez Bu bilgiler inanılacak şeyler, emirler ve yasaklardır Bunların hepsi tarafından bildirilmiştir Bu emir ve yasakların hepsine din denir



Müslümanlar ü teâlâ emr ettiği için, vazifeleri olduğu için ibâdet eder Dinin emirlerinde ve yasaklarında insanların dünyaları ve âhiretleri için nice faydalar bulunmakla beraber ibâdet ederken, ü teâlânın emri olduğunu, kulluk vazifesi olduğunu niyyet etmek, düşünmek lâzımdır Böyle düşünmeden, niyyet edilmeden yapılan iş ibâdet olmaz Din ile ilişiği olmıyan bayağı bir iş olur Meselâ namaz kılan adam, ü teâlânın emrini yerine getirmeği ve kulluk vazifesini yapmağı niyyet etmeyip, namazın bir beden terbiyesi olduğunu düşünerek kılarsa, namazı sahih olmaz, ibâdet yapmış olmaz Spor yapmış olur



Oruç tutanın da yalnız mideyi dinlendirmeği, perhiz yapmayı düşünmesi, şişmanlamamak için iyi fırsat oluyor demesi, orucun sahih ve makbul olmamasına sebep olur Muharebe eden, canını tehlikeye koyan, bir müslüman da, vatanını düşman saldırılarından korumak, vatanındaki insanların iffet ve namuslarını korumak, islârn düşmanlarını kırmak için değil de; şan, şeref, mal ve rütbe için dövüşürse, ibâdet yapmış olamaz Haram olduğu için değil de bedenine zarar verdiği için alkollü içki içmeyen sevap kazanamaz



İslâmiyette ibâdet yapmak için niyyetin büyük önemi var*dır Yapılan her işin dine uygun olup olmadığı niyyet ile anlaşılır ü teâlâ, Cehennemden kurtulmağı ve Cennete girmeği vazife olarak bildirmeseydi, yalnız Cenneti, Cehennemi düşünerek yapılan ibâdetler de makbul olmazdı İslâm büyükleri ibâdet yaparken bunları düşünmezler, yalnız ü teâlânın emrini ve rızasını düşünürler Fakat her müslümanın âhıret menfaatlerini düşünmesi kâfi görülmüştür İbâdetleri âdetten ayırmak için, dünya menfaatlerini düşünmemek şart olmuştur Dünya menfaati için yapılanlar âdet sayılmıştır



İslâmiyette o kadar mühimdir ki, dinin emrettiği birşey dünya menfaati için yapılınca sahih ve makbul olmaz, dünya işi sayılır Herhangi bir dünya işi de düşünülerek yapılırsa, ibâdet halini alır Niyyetini düzelten düşüncesini temizliyen bir kimse yemekte, içmekte ve her türlü dünya işlerinde, âhıret faydasını gözeterek sevap kazanmak fırsatını devamlı bulur İnsanlar bütün işlerinde hatta ibâdetlerinde dünya menfaati, maddi kazanç aramağa alıştırılırsa, o zaman menfeatperestlik, egoistlik hasıl olur Doğru düşünebilen herkesin kabul edemiyeceği egoistliği ancak islâmiyet önliyebilir Zira islâmiyyet maddecilikten fedakârlık etmeyi, menfaate düşkün olmamayı, ahlâkın ve ruhun yükselmesini istemektedir





Niyyetin Ehemmiyeti





Yaptığımız işlerde niyyetin ehemmiyeti büyüktür



Hadis-i şerifte (Ameller niyyete göredir), (Cenâb-ı Hak, sizin suretlerinize ve mallarınıza değil, ancak kalblerinize ve amellerinize bakar) buyuruldu



İnsan öyle güzel işler yapar ki, melekler bu ameli yükseltip götürürler Cenâb-ı Hak, (Bunları benim rızam için yapmadı) buyurarak, güzel görünen bu amele karşılık, başka şeyler yazdırır Melekler işlemediği halde bu fiillerin yazdırılmasının hikmetini sual ederler ü teâlâ ise, niyyetinin böyle olduğunu buyurur


Demek ki, bir insan, bir cami yaptırsa, dinimize uygun güzel bir kitap yazsa, fakat niyyeti rızası için değil de, şöhret sahibi olmak veya maddî bir menfaat için yapmışsa, mükâfat yerine cezaya müstehâk olur Niyyetin ehemmiyeti bu kadar büyüktür


İlim sahibi sâlih bir zengin, birçok hayır hasenat yapar Fakir müslüman da bunu görüp (Benim de malım olsaydı, bu zengin gibi yapardım) diye düşünse, zengin gibi aynı ecre kavuşur


Niyyetin kötü veya iyi olması çok mühimdir Sıffîn savaşında iki müslüman cemaat çarpıştığı halde, her iki taraftan ölenler de şehid olmuştur Çünkü niyyetleri hâlisti, ya'ni rızası içindi Her iki tarafın tâbi olduğu kimseler müctehid idi Müctehidler, hâlis niyyetle yaptıkları işlerde hatâ etseler bile sevap kazanırlar Câhil kimse rızası için yanlış iş yapsa günah kazanır Çünkü haram işlerde niyyetin düzgünlüğüne bakılmaz


Hadis-i şerifte, vermemek niyyetiyle borç alan kimsenin hırsız olduğu bildirilmiştir Kim, müslümanlığın vekârını düşünerek iyi ve temiz elbiseler giyinirse, güzel kokular sürünürse, niyyetin hâlisliğine göre ecir kazanır Kim ki çapkınlık yapmak ve gençleri avlamak niyyetiyle giyinip koku sürünse, niyyetinin kötülüğü nisbetinde cezaya müstehâk olur Dünyada süründüğü güzel koku, âhırette cîfeden daha pis olarak kokar


Bu nakillerden anlaşılıyor ki, küçük ameller niyyetin halisliği ile çok büyür Nice büyük ameller de niyyetin düzgün olmayışı yüzünden çok küçülür Hattâ ecir yerine cezaya lâyık olur


Hayırlı ameli aramak ne kadar mühimse, o hayırlı amel için hâlis niyyeti öğrenmek bundan daha mühimdir Hayırlı bir ameli işlemeden önce düzgün niyyet etmeyi öğrenmelidir Çünkü, hayrı işlemeyi niyyet eden, işleyen gibidir


Hadis-i şerifte, mü'minin niyyetinin amelinden hayırlı olduğu bildirildi Mü'min daima iyi şeyler ister İmkânı olsa bütün dünyanın saadeti için çalışır


Şu halde, her müslüman asla niyyetsiz bir iş yapmamaya gayret etmelidir Yerken, içerken, yatarken, kalkarken, bakkaldan bir şeyler alırken yaptığı her iş için düzgün niyyet etmelidir Meselâ yemeğe başlarken yemeğin farzlarını ve sünnetlerini işlemeğe çalışmalı, yapacağı hayırlı işlerde ü teâlânın kuvvet vermesi niyyetiyle yiyip içmelidir


Yatarken, yarınki yapacağı hayırlı işler için istirahat etmeyi, namaza vaktinde kalkabilmeyi niyyet etmelidir Böyle niyyet edilirse, sabaha kadar ibâdet etmiş gibi sevap kazanılır Hadis-i şerifte âlimin uykusunun ibâdet olduğu bildirildi Çünkü âlim, niyyetsiz yatmaz Her sabah şöyle niyyet etmelidir:


Aile efradımın rızkını kazanmak, onları kimseye muhtaç bırakmamak, ü teâlâya hâlis ibadet edebilmek, doğru yolda yürüyebilmek, dinime hizmet yapabilmek için vazifeme gidiyorum İnşaallah insanlara iyilik, yardım ve nasihat etmem nasipolur"


Buna benzer niyyet eden bir esnaf, bir memur veya bir işçi vazifesini yaptığı müddetçe hep sevap kazanır Onun her işi ibâdet olur Dünyada kazandığı şeyler de caba olur


Ya Rabbi! Bizlere her gün böyle hâlis niyyet etmeyi nasip eyle!






Niyyetin Fazileti



Niyyetle, hâlis niyyet başkadır Hadis-i şerifte buyuruldu ki:


(Ümmetimin şehidlerinin çoğu yatakta ölenlerdir Savaş ala*nında ölenlerin niyyetini ancak ii teâlâ bilir)


Hadis-i şeriften de anlaşıldığına göre, ancak rızası için savaş edenler şehid olmaktadır Yarın, dine hizmet etmek niyyetiyle istirahat için yatağa giren kimse, yolunda ölmüş sayılmaktadır Yine hadis-i şerifte buyuruldu ki:


(Kul, çok iyi ameller işler, melekler o amelleri götürürler ü teâlâ, "Bu amelleri defterinden silin! Çünkü benim rızam için yapmadı Fakat şu amelleri ona yazın!" buyurur Melekler, "Ey Rabbimiz, bu amelleri o kimse yapmadı" derler ü teâlâ ise, "Evet yapmadı ama, niyyeti böyle idi" buyurur)


(İnsanlar dört kısımdır Birincisi mal ve ilim sahibidir Malını ilmi sayesinde rızasına uygun yerlerde harceder Başka birisi de, benim de ilmim ve param olsaydı, bu adam gibi harcardım, der Her ikisi de aynı sevabı alırlar Başka bir kimseye ise mal verdi, fakat ilim vermediği için cehaletle kötü yollarda harcadı Bir başkası da benim de malım olsaydı böyle harcardım der Her ikisi de aynı günaha girerler)


Yine Peygamber aleyhisselâm Tebük yolculuğunda buyurdu ki:


(Medine'de öyle kimseler vardır ki, bizim burada kazandığı*mız bütün mükâfatlara onlar da ortaktır)


Eshâb-ı Kiram, nasıl olur diye sual ettiklerinde buyurdu ki: (Çünkü onları, mazeretleri geri bırakmıştır)


Bu hadis-i şeriften de anlaşıldığına göre, Peygamber Efendimizle birlikte cihada gitmek isteyip de mazeretleri sebebiyle gidemiyenler de cihad edenler gibi sevaba kavuşmuşlardır Yine aynı mânada Peygamber aleyhisselâm buyurdu ki:


(Kim ki bir iyiliği niyyet eder de sonra herhangi bir mâni sebebiyle onu yapamazsa, ona tam bir sevap yazılır)


Beni İsrail'de bir kimse bir kum tepesine çıktı Kıtlık zamanı idi (Bu kum tepesi buğday olsa idi, hepsini fakirlere verirdim) dedi O vaktin peygamberine vahiy geldi ki:


(O kimseye söyle, ü teâlâ, senin sadakanı kabul etti Sana o kadar buğdayın olup, hepsini sadaka vermekle elde edece*ğin sevabı verdi)


Demek ki, bir kimse halis bir niyyetle, (Param olsa da şu fakir talebeleri okutsam) dese, o talebeleri okutmuş gibi sevap kazanır O kimsenin niyyetinin halis olup olmadığını ü teâlâ bilir Böyle ihlâslı bir kimse, gerçekten eline o kadar para geçse, tereddütsüz niyyetini gerçekleştirir, o talebeleri okutur


Bir âlime sordular ki:


- Bize öyle bir amel öğretin ki, gece gündüz onunla meşgul olalım! Ve böylece hiç bir vakit iyi iş işlemekten geri kalmıyalım!


Âlim buyurdu ki:


- İyi iş yapamadığınız zaman, devamlı iyiliği niyyet eyleyin, sevabına kavuşursunuz


Hasan-i Basri hazretleri buyurdu ki: (Cennetin sonsuz ni'metlerine kavuşabilmek birkaç yıllık amel ile değil, sonsuz iyi niyyetlerle mümkündür





--------------------------------------------------------------------------------

Kaynak: Bir Bilene Soralım, Cilt 3, İhlas Yayınları