Şarapları İle Ünlü Bozcaada (Çanakkale)

Kuzey Ege’nin İncisi Bozcaada





Çanakkale İline bağlı olan Bozcaada İlçesi Ege Denizi’nin kuzey-doğusunda Çanakkale Boğazı’nın 12 denizmili güneyinde yer alan bir adadır Çanakkale İl Merkezine 25 mil, Gökçeada’ya 17 mil, Limni’ye 26 mil, Midilli’ye 27 mil, şu anda ulaşımın sağlandığı Ezine İlçesi Geyikli Beldesi Yükyeri Feribot İskelesine 4 mil uzaklıktadırÇevresi 38 km tutan Bozcaada’nın alanı 3667 km2 olup, etrafındaki irili ufaklı 17 adacık (093 km2) dahil olmak üzere 376 km2’lik yüzölçümüne sahiptirBu adacıklardan en büyüğü 800 dönümlük arazisi ile halk arasında Tavşan Adası diye bilinen Mavriya Adası’dırEn yüksek noktası Göztepe’dir(192m)






Bozcaada bulunduğu konum itibariyle tüm özelliklerini taşımasa da Akdeniz ikliminin etkisi altındadırYazları serin ve kurak,kışları ılık ve az yağışlı geçerYılın tüm aylarında rüzgarlı, özellikle kış aylarında aşırı rüzgarlıdırBoğazın tam çıkışında yer alması nedeniyle kuzey rüzgarlarını fazlaca almakla birlikte güney rüzgarlarına da açıktır

İlçenin ekonomisi genel olarak bağcılık, şarapçılık, balıkçılık ve turizme dayanmaktadır İlçede ekonomik hayatın tarihi gelişimi incelendiğinde bağcılık, şarapçılık ve balıkçılık başlangıçtan beri sürekliliğini korumuştur Süngercilik ise daha önceleri bir geçim kaynağı iken günümüzde artık yapılmamaktadır Son yıllarda turizm ilçe ekonomisinde sürükleyici bir rol oynamaya başlamıştır






Antik çağda Leukophrys, Yunan Mitolojisinde ise Tenedos adıyla bilinen Bozcaada’nın ilk sakinleri Akaların bir kolu olduğu ve MÖ 2000 yıllarında yerleştikleri tahmin edilen Pelasg’lar (Pelazziler) Akalardan sonra Ada’ya sırasıyla Fenikeliler, Atinalılar ve Yunanlılar hakim olmuştur Ada MÖ493’de Pers istilasına uğramış , MÖ 334 yılında ise Pers istilasına son veren Büyük İskender devri başlamıştırBergama Krallığından sonra MÖ168 yılında Roma hakimiyetine girmiştir Roma İmparatorluğu’nun 395 yılında ikiye bölünmesiyle Doğu Roma yani Bizans İmparatorluğuna dahil olmuştur 1203 yılından sonra Bozcaada üzerinde Bizans-Ceneviz-Venedikliler arasında egemenlik mücadelesi başlamıştır






Bozcaada ilk defa 1455 yılında Fatih Sultan Mehmet devrinde Osmanlı İmparatorluğu’na katılmıştır Osmanlı ile Venedik arasında Bozcaada için mücadeleler olmuş, Ada zaman zaman Venedik hakimiyetine girmiştirBozcaada Osmanlı döneminde bir kale dizdarı ve kadı tarafından yönetilmiş,19yüzyılın sonlarında Merkezi Sakız ve Rodos olan Cezair-i Bahr-i Sefid Eyaletinin Midilli Sancağına bağlı bir Kaymakamlık olarak teşkilatlanmıştır Bu dönemde Ada’da Belediye dairesi bulunmaktadır

1912 yılında Balkan Savaşı sırasında Yunan donanmasınca işgal edilmiş olup, Lozan Antlaşması sonucunda 20 Eylül 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti’ne bağlanmıştır










Genel olarak Bozcaada mimarisine baktığımızda, Türk ve Rum kültürlerinin izlerine rastlarız Önceleri kasaba merkezini Rum ve Türk Mahallesi olarak ikiye ayıran derenin yerine günümüzde Çınar Çarşı Caddesi bulunmaktadır Ada merkezi şu anda Cumhuriyet (Rum) ve Alaybey (Türk) Mahallesi diye iki mahalleden oluşmaktadır Cumhuriyet Mahallesinde Rum, Alaybey Mahallesinde Türk mimarisine ait izler taşıyan yapılar mevcuttur










Sosyal ve dini yapılar da mahallelere göre dağılmıştır Kilise ve küçük şapel gibi yapılar Cumhuriyet Mahallesinde, cami, hamam, çeşme, namazgah gibi Türk kültürüne özgü yapılar Alaybey Mahallesindedir








Bozcaada Kalesi


Adanın kuzey burnu üstünde kurulmuş olan kalenin, kimler tarafından yapıldığı bilinmiyor Venedik, Ceneviz ve Bizanslılar döneminde kullanılan kale, Çanakkale Boğazı'nın önemi nedeniyle Fatih Sultan Mehmet tarafından onarılmış Kanuni Sultan Süleyman ve 2Mahmut tarafından genişletilen kale, 1965-70'te Turizm Bakanlığı tarafından gözden geçirilmiş 10 metre genişliğinde ve 250 metrelik su hendeğiyle adadan ayrılan Bozcaada Kalesi, iç ve dış olmak üzere iki kısımdan oluşuyor Surlarla çevrili bölümlerde su sarnıcı, cephanelik, revir, karargah, kuyu, çeşme, camii, atölye ve kışla binası bulunuyor Kale, görkemli görünüşüyle dışardan olduğu kadar içerden de etkileyici Ilık havada taş basamaklarla surlar ve burçlara tırmanan ziyaretçiler, Bozcaada'nın panoramasını farklı açılardan izleyip, fotoğraflama olanağı buluyorlar Kale içinde bulunan müzeyi gezmek isteyenler ise sergilenen çeşitli amforalara hayran kalıyorlar Gün batımından hemen sonra, güçlü spotlarla ışıklandırılan Bozcaada Kalesi, Bodrum Kalesi'ne nispet yaparcasına, Ege'nin ortasında ışıl ışıl parlıyor








Tenedos



Derler ki: Denizlerin Efendisi Poseidon’un kimbilir kaç çocuğundan biri, Kyknos adında bir kralmış Beyçayırı’nın kuzeyinde Lapseki bölgesindeki Miletos Kolonisi, Kolonai kentine hükmedermiş Onun da Tenes adında bir oğlu varmış Tenes’in annesi ölünce babası yeniden evlenmiş Fakat üvey ana bu ya; Tenes’e iftira etmiş! Üstelik kendisine yalancı tanık olarak birde kavalcı bulmuş Kral Kyknos bu iftiraya kanmış ve oğlunu bir sandığa koyarak denize attırmış Sandık yüze yüze gitmiş, boğazdan geçerek Leukophrys Adası’nın sahiline vurmuş Tenes burada sandıktan çıkmış, adaya yerleşmiş ve ünlü coğrafyacı Strabon’a göre bazılarının Kalydna dediği Leukophrys Adası’nın ismini “Tenes’in Adası” anlamına gelen Tenedos olarak değiştirmiş









Tenedos Parası


Bozcaada’da çok eski zamanlarda önemli bir darphane bulunduğu tahmin edilmektedir Bunun sebebi Bozcaada’ya ait özel paraların bulunmasıdır Gümüş olan bu paraların Perslerden daha önce basılmaya başlandığı, daha sonra da devam ettiği tahmin edilmektedir Paranın bir yüzünde Zeus ve Hera’nın yarım yüzleri, diğer yüzünde çift balta, şarap kadehi ve üzüm salkımı bulunmaktadır

Bağcılık ve Şarapçılık




Bağcılık ve Şarapçılık, Bozcaada için sadece ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde, bir yaşam biçimidir

Bağcılık ve buna bağlı şarapçılık Adanın balıkçılıkla birlikte temel kültürüdür Bozcaada’da bağcılık ve şarapçılık herhalde adanın tarihi kadar eskidir Derler ki: Adaya eski ismini veren Tenes, bugünkü Poyraz Limanı çevresinde yabani asmayı bulmuş, onu geliştirerek kuntra asma denilen şimdiki durumuna getirmiştir Üzüm, Bozcaada hayatının ayrılmaz bir parçası olmuştur Milattan önceki Tenedos paralarında da üzüm salkımı görülür






Adada geçmişten gelen zengin bağcılık kültürü, farklı üzüm çeşitlerinin adada yaygınlaşmasını sağlamıştır Ada bağcılığının ve şarapçılığının bu denli gelişmiş olmasının iki temel nedeni vardır: Adanın bağcılığa son derece uygun olan, andezit ağırlıklı, kumlu, killi, taşlı tabakalardan oluşan farklı tipte toprak yapıları ki, bu topraklar belli bölgelerde birbirleriyle iç içe geçerler Diğer yandan, iklim yapısının ve özellikle kuzeyden gelen hakim rüzgarlarla adanın, gündüz ve gece sıcaklık farklılıklarının şarap üretimi için bağcılığa son derece uygun olmasıdır






Kuşkusuz, Ada bağcılığı denildiğinde, artık adanın sembolü haline gelmiş dünyaca ünlü Bozcaada Çavuş üzümü akla gelmektedir Çavuş üzümünün Bozcaada’da özel bir yeri vardır Adanın rüzgarlı havasının etkisiyle Türkiye’nin en güzel çavuş üzümü burada yetiştirilmektedir Evliya Çelebi Bozcaada’yı anlatırken “buradaki gibi güzel çavuş üzümü dünyanın hiçbir yerinde yetişmez ” demektedir Çavuş üzümü Ada’da perakende satıldığı gibi arz fazlası İstanbul sebze ve meyve haline gönderilmektedir


Çavuş üzümü





Bozcaada’da 1925 yılına kadar sadece üzüm yetiştirip şarap üretiminden uzak duran Türkler, bu yıldan sonra şarap işiyle ilgilenmeye başlamışlardır 1956 yılında makineli üretime geçilmesi ile birlikte şarapçılık gelişmeye başlamıştır 1960-1980 yılları arasında Bozcaada’da irili ufaklı 13 şarap fabrikası bulunmaktaydı 1980 sonrası dönemde şarapçılığın gerilediği ve birçok şarap fabrikasının kapanmaya başladığı görülmektedir 1998 yılı şarapçılıkta bir atılım yılı olmuştur Şarapçılık sektörünün idamesi amacıyla 1998 yılında mevcut 3 şarap fabrikasına yapılan Devlet yardımı ile şarap fabrikaları modernizasyonlarını gerçekleştirerek daha kaliteli şarap üretmeye başlamışlardır Yeni şaraplık üzüm çeşitlerinin de yetiştirilmeye başlanması ile Ada’da şarapçılık son yıllarda bir gelişim sürecine girmiştir Adada bugün 4 şarap fabrikası bulunmaktadır

Şarap Fabrikaları

• Ataol
• Corvus
• Talay
• Yunatçılar

Talay Şarapları satış mağazası









Çanakkale ve Bozcaada Karayolları Haritası



Nasıl Gidilir?


İstanbul'dan özel araçla yola çıkanları, iki kez feribot yolculuğu bekliyor Otoyoldan Kınalı çıkışından ayrılanlar, Tekirdağ-Keşan'a gelince Gelibolu yönüne dönüp saat başı kalkan feribotlarla Lapseki veya Eceabat'tan Çanakkale'ye geçebilirler Araç sırasında beklemek istemeyenler için 5-6 araç kapasiteli dolmuş motorlar, Gelibolu ve Kilitbahir'den Çanakkale'ye sefer yapıyorlar Çanakkale üzerinden Ezine'ye gelince Geyikli'ye ayrılan yoldan, Bozcaada Feribot İskelesi'ne ulaşabilirsiniz Bozcaada İskelesi'nde akaryakıt istasyonu var Adanın tüm yolu asfalt ve tam tur yapabiliyorsunuz Bisikletiniz varsa koyun arabanıza ve yola koyulun! Daha uygun bir yer bulamazsınız Tertemiz havada pedal çevirip gezmeye elverişli yolların tadını çıkarabilirsiniz


Adaya gidenlerin dikkat etmesi gereken bazı ayrıntılar

• Adada sadece Ziraat Bankası bulunmakta
• Yazın en sıcak günlerinde bile akşamları serin oluyor
• Sadece bir eczane ve bir de sağlık ocağı var
• Adaya kalabalık bir zamanda gidecekseniz dönüş için feribottaki yerinizi mutlaka önceden ayırtın