İstanbul'un En Büyük Adası: Büyükada | Her Şeyi İle Tanıyalım

Büyükada |İstanbul



Tarihçe


Büyükada'da Bizans öncesi yerleşimlere ait çok az bilgi vardır Muhtemelen Antik dönemde meskun olan Ada'daki en önemli bulgu, 1930 yılında Karacabey mevkiindeki Rum Ortodoks mezarlığı yakınında bulunan ve Büyük İskender'in babası Makedonya kralı II Filip’e ait altın sikkeleri ihtiva eden Büyükada Definesidir Hepsi 207 altın sikkeden ibaret olup şu anda İstanbul Arkeoloji Müzesindedir Büyükada, diğer İstanbul Adaları gibi yaklaşık 7 yüzyıllık Bizans döneminde hapishane ve manastırlarıyla ün kazanmıştır Bu dönemde Bizans'ta ortaya çıkan taht kavgaları, siyasi ve dini içerikli anlaşmazlıklar neticesinde Büyükada’ya prensesler, prensler, din adamları sürgün olarak gönderilmiş ve bunlara korkunç işkenceler yapılmıştır






İstanbul'un Türkler tarafından fethinden yaklaşık birbuçuk ay önce Fatih Sultan Mehmed'in kenti kuşatması sırasında Baltaoğlu Süleyman Bey bir donanma ile Kınalıada, Burgazada ve Heybeliada'yı teslim almış, yalnızca Büyükada bir kaleye sahip olduğu için kısa bir süre direnebilmiştir




Türklerin Adaları alması ile huzur ve sükun gelmiştir Yerli halk balıkçılık ve tarımla geçinmiştir Manastır ve kiliselerdeki keşişler el yazması dini eserleri çoğaltarak hayatlarını sürdürmüşlerdir




Ada'ya Türklerin yerleşmesi 1846'da küçük gemilerin hizmete başlaması ile oluşmuştur 1875'de daha büyük gemilerin gelmesi ile düzenli seferlere geçilmiştir Bundan sonra Ada'da nüfus hızla artmıştır Zengin Türklerin yanısıra yabancılar da Ada'ya rağbet etmiş ve köşkler, konaklar, oteller dönemin mimari usluplarını yansıtan binalar, kiliseler ve cami yapılmıştır 1861’de Padişah Abdülaziz döneminde İstanbul'da kurulan ilk üç belediye dairesinden biri olarak Yedinci Daire diye anılan Adalar Belediyesi Teşkilatı kuruldu ve merkezi Büyükada oldu




1894’de meydana gelen depremde ve 1900'lü yılların başlarında çıkan çarşı yangınında önemli hasarlar meydana geldi 1945 yılından sonra Ada'ya yazlığa gelen Türklerde çoğalma olmuş, iskele çevresinde başlayan yapılaşmalar kıyı boyunca devam ederek tepelere doğru tırmanmıştır 1984 yılında SİT alanı olarak kabul edilen Büyükada İstanbul'un en seçkin yerlerinden biri olma özelliğini korumaktadır




Genel Bilgiler:



Büyükada 9 adet adadan oluşan İstanbul Adalarının ilçe merkezidir 5400 Km2 yüzölçümüne, 2000 yılı itibarı ile 7320 kişilik nufusa sahiptirBu nufus yaz aylarında 10 -15 katına kadar çıkmaktadır Evlerin büyük çoğunluğu yazlık olarak kullanılmaktadır İki tepeden oluşan Ada’nın kuzeyindeki İsa Tepesi (Hristos) 164 metre,güneyindeki Yüce Tepe (Aya Yorgi) ise 202 metredir




Bitki Örtüsü:



Büyükada'da yerleşim dışındaki bitki örtüsü, incelendiğinde, iğne yapraklı orman (Pinus brutia Ten), Maki garik formasyonundan oluştuğu görülmektedir Ada'da orman kuran tek ağaç türü Kızılçam'dır Ada'da Kızılçam'ın Türkiye'deki doğal yayılış sahası içerisinde kuzey sınırında yer alması, oldukça sığ topraklar üzerinde yetişmiş olması ve yüzyıllar boyu insan tesirinde kalması, eğri, büğrü, fazla boylanmayan gövdeli ferdlerin oluşmasına sebep olmuştur




Ada'da Kızılçam ormanı dışında görülen ikinci bitki tipi makidir Maki Türkiye'nin Akdeniz bölgesindeki bitki toplumları içerisinde en karakteristik doğal vejetasyon tipidir Ada'da oldukça boylu, sekonder tipte oluşmuş maki elemanları görülür Yerleşim yerlerinde ise pek çok ekzotik bitki türü Ada'ya uyum sağlamış olarak görülür




Plajlar:

1- Nakibey Plajı:
Maden semtinde olup, yürüyerek veya fayton ile gidebilirsiniz

2- Kumsal Plajı:
Kumsal semtindedir ve yürüyerek ya da fayton ile gidebilirsiniz

3- Yörükali Plajı:
İskele yanından motorlu tekne seferleri vardır

4- Prenses Plajı:
İskele yanından motorlu tekne seferleri vardır, yürüyerek veya fayton ile de gidebilirsiniz




Emniyet:
Adalar Emniyet Müdürlüğü Büyükada Karakol Meydanı‘ında bulunmaktadır Herhangi bir sorununuz olduğunda emniyet müdürlüğüne başvurabileceğiniz gibi iskele binası içindeki polis departmanına da kolaylıkla ulaşabilirsiniz Adalar Emniyet Müdürlüğü Telefon: (0216) 382 60 36




Sağlık:
Büyükada'da Adalar Devlet Hastanesi bulunmaktadır Bu hastanede küçük çaplı ameliyatlar yapılabilmektedir Daha büyük müdahaleler için hastalar Kartal Devlet Hastahanesine veya başka bir sağlık kuruluşuna sevk edilmektedirler
Belediyeye ait ambulans tekne hastaları kısa sürede Kartal'a ulaştırmaktadır
İlaç ihtiyacı için Ada'da 4 adet eczahane bulunmaktadır

• Büyükada Eczahanesi :Çınar Cd No: 2 (0216) 382 67 56
• Halk Eczahanesi :Çınar Cd No:17 (0216) 382 60 37
• Merkez Eczahanesi : 23 Nisan Cd No: 12 (0216) 382 63 92
• Yeni Eczahanesi :Çınar Cd No: 11 (0216) 382 38 00
• Adalar Devlet Hastanesi : Lâla Hatun cd No47 (0216) 382 62 28
• Ambulans(0216) 382 68 03

Bir sağlık probleminiz olduğunda Turist Danışmaya (Information), Belediye Zabıtasına, Adalar Devlet Hastahanesi'ne müracaat edebilirsiniz
Okullar:
1- Büyükada Şehid Murat Yüksel İlköğretim Okulu (0216) 382 60 44

2- Büyükada İlköğretim Okulu (0216) 382 64 66

3- Büyükada Rum İlkokulu (0216) 382 64 82


Sinemalar:
Büyükada’da 2 adet yazlık sinema bulunmaktadır Bu sinemalar yaz sezonu boyunca açık olup, akşamları saat 2200 de gösterime başlarlar Genellikle her gün ayrı bir film gösterilir

• Büyükada Sineması : Lâla Hatun Sk No 14
• Lâle Sineması :Çınar Cd No52 (0216) 382 70 69

Küçük Tur:
İskeleden başlar Çankaya caddesi, Nizam yoluyla Birlik Meydanına ulaşılır Birlik Meydanından Rum Mezarlığı, Karacabey Koyu, Maden Yılmaz Türk Caddesi Yoluyla Çınar Meydanı ve iskeleye dönüş




Büyük Tur:
Küçük Tur'daki gibi Birlik Meydanına varılır Buradan Büyük Tur tabelasının gösterdiği yola girilir Ada'nın arkası dolaşıldıktan sonra Rum mezarlığından sonra Küçük Tur'daki yol takip edilerek iskeleye dönülür




Dil Burnu:
Büyükada’nın batısında yer alan Dil Burnu 500 metre uzunluğunda 100 metre genişliğindedir Kuzeyinde kalan kısımda Nizam (Değirmen) Koyu, güneyinde ise plaj ve tesislerin bulunduğu Yörük Ali Koyu bulunmaktadır Yaz aylarında Ada'ya günübirlik gelenlerin en çok tercih ettikleri yerlerden biridir Çam ağaçlarının altında piknik masaları vardır




Ulaşım:
Ulaşım Türkiye Denizcilik İşletmelerine bağlı Şehir Hatları İşletmesinin düzenlediği vapur seferleri ve İstanbul Deniz Otobüsleri İşletmesinin katamaran tipi hızlı gemileri ile sağlanmaktadır




Vapurla yapılan ulaşımda; Sirkeci,Kabataş,Kadıköy,Bostancı,Kartal iskelelerinde gişelerde satılan jeton alınıp turnikeden atılarak geçilmekte, Ada'dan dönüşte ise Ada iskelesindeki gişeden bilet alınmakta ve bu bilet inilen iskelede toplanmaktadır Dolayısı ile yolculuk esnasında Ada'dan alınan bu bilet saklanmalıdır Büyükada 'dan diğer adalara yapılan vapur yolculuğu ücretsizdir




Vapur Ve Denizotobüsü Tarifeleri:

Vapur İle Yolculuk Süreleri:[*]Sirkeci - Büyükada : 90 dakika [*]Bostancı - Büyükada direk: 30 dakika [*]Bostancı - Heybeliada - Büyükada : 45 dakika [*]Bostancı - Tekmil Adalar - Büyükada : 60 dakika Deniz Otobüsü İle Yolculuk Süreleri:[*]Kabataş - Büyükada : 30 dakika [*]Bostancı - Büyükada : 10 dakika
Büyükada İskele Başmemurluğu Tel : (0216) 382 60 06
Büyükada Deniz Otobüsü İskele Memurluğu Tel : (0216) 382 44 36




Ada içi ulaşımda ise faytonlar kullanılmaktadırİtfaiye, Emniyet, Belediye ve sağlık kurumlarının araçları dışında motorlu araç kullanımı yasaktır Bu sebeple gürültü ve hava kirliliği yoktur
Önemli Telefonlar:

• Kaymakamlık : (0216) 382 60 17
• Belediye Başkanlığı : (0216) 382 78 09
• Belediye Santral : (0216) 382 78 50
• Büyükada Devlet Hastanesi : (0216) 382 62 28
• Merkez Sağlık Müdürlüğü : (0216) 382 62 10
• Ambulans : (0216) 382 63 03
• Belediye Zabıta : (0216) 382 68 03
• Halk Eğitim Merkezi : (0216) 382 56 66
• Müftülük : (0216) 382 56 03
• Milli Eğitim Müdürlüğü : (0216) 382 65 01
• Büyükada İskele : (0216) 382 60 06
• Deniz Otobüsü İskelesi : (0216) 382 44 36
• Polis : (0216) 382 60 36
• İtfaiye : (0216) 382 68 21
• Iski : (0216) 382 62 15
• PTT : (0216) 382 59 71
• Muhtarlık (Nizam Mahallesi) : (0216) 382 59 32
• Muhtarlık (Maden Mahallesi) : (0216) 382 45 86

Konaklama:

Hotel Splendid Palace
Adres : 23 Nisan Cd81330 Büyükada
Telefon : (216) 382 69 50 Telefax: (216) 382 67 75

Saydan Planet Hotel - Büyükada
Adres : İskele Meydanı, Büyükada
Telefon : (0216)382 26 70 - 382 33 66 Fax: (0216)382 38 48

Villa Rıfat
Adres : Yılmaz Türk cd No5 Maden Büyükada
Telefon : (0216 ) 382 60 68 Fax: (0216) 38230 81

İdeal Pansiyon
Adres : Kadıyoran Caddesi No: 4 Büyükada
Telefon : (0216) 382 68 57

Club Mavi-Büyükada
Adres : Büyüktur Yolu No: 12 Nizam - Büyükada
Telefon : (0216) 382 60 75 Fax: (0216) 382 70 08

Aya Nikola Butik Pansiyon
Adres : Yılmaztürk Cad Karacabey Mevkii No:156 - Büyükada
Telefon : (0216) 382 41 43
Web : wwwayanikolabutikpansiyoncom


Yemek:

Il Mare Restaurant Dı Capri (Balık, et ve kebab)
Adres : Gülistan cd No: 6 Büyükada
Tel : (0216) 382 21 68 - 382 68 09


Milto Restaurant (Balık ve et çeşitleri)
Adres : Gülistan Cd No: 12 81330 Büyükada
Tel : (0216) 382 53 12
Faks : (0216) 382 36 08


Ali Baba Restaurant (Balık ve et)
Adres : Gülistan Cd No: 20 Büyükada
Tel/Fax : (0216) 382 37 33


Milano Restaurant (Balık ve et)
Adres : Gülistan Cd No: 20 Büyükada
Tel : (0216) 382 63 52
Faks : (0216) 382 35 16


Yeni Lido Restaurant (Et ve balık çeşitleri)
Adres : Fenerbahçeli Lefter Sk No: 3 81330 Büyükada
Tel : (0216) 382 43 09
Faks : (0216) 382 42 09


Yeni Façyo Restaurant (Balık ve et)
Adres : ŞRecep Koç Cd No: 57 Büyükada
Telefon : (0216 ) 382 60 63


Konak Lokantası (Türk ev yemekleri)
Adres : ŞRecep Koç Cd No: 87 Büyükada
Telefon : (0216) 382 54 79
Faks : (0216) 382 84 19


Lunapark Gazinosu (Et çeşitleri, restoran ve çay bahçesi)
Adres : Birlik Meydanı Büyükada
Tel : (0216) 382 72 37


Yüce Tepe Gazinosu (Et çeşitleri)
Adres : Yüce Tepe Büyükada
Tel : (0216) 382 13 33



Neler Yapabilirsiniz?

Saat meydanı civarındaki sokaklarda bulunan bisikletçilerden bisiklet kiralayabilirsiniz

Yürüyerek, bisikletle yada faytonla Küçük Tur yaparak Ada’nın tabiat güzelliklerini, köşkleri görebilirsiniz

Büyük Tur’a çıktığınızda bunlara ilaveten Ada’nın yerleşim olmayan kısımlarını da görürsünüz

Birlik meydanına giderek Lunapark gazinosunda çamlar arasında dinlenebilirsiniz

Birlik meydanından Yüce Tepeye çıkarak Ada’yı yukarıdan görme imkanına kavuşabilirsinizYemek yiyebilirsiniz Aya Yorgi Kilisesini ziyaret edebilirsiniz

Birlik meydanından ormanın içine girerek Yetimhaneye ve Hristos Kilisesine gidebilirsiniz

İskeleden Yürüyerek kısa sürede Hamidiye Camii ne varabilirsiniz
Yürüyerek San Pacifico, Ermeni Katolik, Paragia ve Aya Dimitri Kiliselerine ulaşabilirsiniz


Faytonla veya yürüyerek Aya Todori Şapeli, Aya Nikola Manastırı, Profitis İlias Kiliselerine giderek ziyaret edebilirsiniz

Kumsal semtindeki Musevi Sinagogunu görebilirsiniz

Dil burnuna giderek piknik yapabilirsiniz yada daha ilerideki Aşıklar Gazinosunda çamların altında semaverden çay içebilirsiniz

Plajlara gidip yüzebilirsiniz

Çankaya caddesindeki Türing Kültür Evi’ne gidebilirsiniz

İskele civarındaki lokantalarda yemek yiyebilirsiniz

Akşam (yaz aylarında) sinemaya gidebilirsiniz

Otellerden birine yerleşip gecenin keyfini çıkarabilirsiniz

Önemli Yapılar:

İskele Binası:

Bu bina, Osmanlı Neo-Klasik akımın Büyükada’daki temsilcisidir Mimarı kesin olarak bilinmemekle birlikte bu uslubun temsilcilerinden olan ve Bostancı ile Moda iskelelerini de yapan Mimar Vedat Tek olduğu tahmin edilmektedir Yapım tarihi 1914 ‘tür Çinileri Kütahyalı Mehmed Emin Efendi tarafından yapılmıştır 1999-2001 yıllarında restorasyon uygulanmıştır





Köşkler:

19yy sonu ile 20yy başlarında yaptırılan ahşap köşkler geleneksel Türk mimarisi ile Batı'dan gelen mimari uslüpların karışımı olarak ortaya çıkmışlardır Özellikle bizzat geliştiği Belçika, Almanya, Fransa gibi ülkelerde bile az sayıda örneği bulunan Art Nouveau uslubunda çok sayıda ve önemli derecede örnekleri Büyükada'da bulunmaktadır Bu köşkleri haritada gösterilen Küçük Tur yolunu izleyerek görebilirsiniz




Yetimhane:

İsa Tepesinde Hristos Manastırı’nın biraz ilerisinde Büyükada'nın en güzel yerlerinden birinde kuruludur 1898 yılında bir Fransız şirketi tarafından otel olarak inşa edilmiştir Yapının mimarı Alexandre Vallaury’dirİstanbul'da doğmuş ve yaşamış olan Fransız asıllı bir mimardır Yetimhane binası 26000 m2'lik bir alan içinde bulunmaktadır Yapı araziye kuzey-güney istikametinde yerleşmiş bir konumdadır Boyu 101 mdir Yüksekliği araziye göre 22-24 m arasında değişmektedir Yapının özelliği geleneksel Türk konut şemasının ve teknolojisinin farklı boyutta ve işlevde bir yapıya uygulanmasıdır Çıkmalar, çıkma destekleri, pencereler, çatı Türk mimarisinin bütün özelliklerini taşımaktadır Bu bina ahşap karkas sistemde bu büyüklükte yapılmış Türkiye'deki, belki de dünyadaki tek yapıdır Bina otel olarak yapılmasına rağmen devletten izin alınamaması yüzünden çalıştırılamamıştır Daha sonra bir zengin Rum aile tarafından satın alınarak Patrikhaneye bağışlanmıştır Parikhane tarafından da yetim Rum çocukları için okul olarak kullanılmıştır 1970’lerin başlarında bina boşaltıldı Yaklaşık 30 yıldır boş olarak tutulmaktadır



(Eski Rum Yetimhanesi)



Hamidiye Camii:

Ada Camii sokağında, yolun üzerinde kalan bir bahçe içindedir Mimari açıdan eklektik bir yapıdır II Abdülhamid’in emri ile 1895 yılında inşa edilmiştir Kesme küfeki taştan yapılmış olup iki katlıdır Alt katı o yıllarda henüz okulu olmayan Türk çoçukları için okul olarak yapılmış, sonra okul başka binaya taşınınca, alt kat mescit olarak değerlendirilmiştir Cami mekânı kareye yakın dikdörtgen planlıdır Mihrap ve duvarlar çini taklidi nakışlarla süslüdür Minaresi kesme küfeki taştan yapılmış olup, tek şerefelidir



(Hamidiye Camii içi)



Nizam Camii:

Nizam Cd No81 Büyükada adresindedir 1967 yılında yapılmıştır


Hacı Havva Özen Camii:

Çarşı içinde ŞRecep Koç caddesi 26 numaradadır1986 yılında yapılmıştır


Kumsal Camii:

Kumsal semtinde Deniz Kulübü Sokağında 22 numaradadır1985 yılında yapılmıştır


Aya Yorgi Manastırı:

Patrikhane kayıtlarına göre inşa tarihi 1751’dir Bu tarihte yapılmış olan küçük kilise, şapel ve dua yeri eski kilise diye bilinir ve iki katlı, kiremit örtülü küçük bir yapıdır Tepede çan kulesinin hemen arkasındaki kesme taştan yapılmış olan kilise ise yeni Aya Yorgi Kilisesidir ve 1905 de inşa edilmiş, 1909 yılında açılışı yapılmıştır



(Aya Yorgi Manastırı)



Aya Nikola Manastırı:

Manastır Karacabey Koyu’nun kuzeye bakan yamacında kuruludur Bizans döneminde asıl manastır ve kilise deniz kenarında kurulu idi Zamanla bu manastır yıkılıp denize göçünce XVI yüzyılda şimdiki yerinde küçük bir kilise olarak yapıldı 1894’deki büyük depremde yıkılan Heybeliada Ruhban Mektebini’ni yeniden inşa ettiren banker Stefanovik, artan malzeme ile de Aya Nikola manastırını yaptırmıştır


Hristos Manastırı:

Ada’nın ikinci yüksek tepesi olan İsa Tepesi’nde kurulu olan ve aslı belki Bizanslılar dönemine dayanan bu manastır, 1597 yılında Patrik Meletios Pigas tarafından yeniden kurulmuştur 6 Ağustos yortu günüdür Bir anlamda bağ bozumunu sembolize etmektedir O gün gelen ziyaretçilere papaz tarafından (bir zamanlar) üzüm ikram edilirmiş


Aya Dimitri Cemaat Kilisesi:

Ada’nın Kumsal semtinde, Zağnos Paşa caddesi ile Alaçam sokağının kesiştiği yerde büyük bir bahçe içindedir Büyük dini bayramlarda ayin burada yapılmaktadırOrtodoks adalıların müşterek gayret ve katkıları ile inşa edilmiştir Dış cephede girişin üzerindeki kitabede 1856-1857 tarihi okunmaktadır Dik dörtgen planlı, üç neflidir


Panaiiya Kilisesi:

Bir kapısı çarşı caddesine, diğer kapısı arabacılar meydanına açılır Panagiya Kiliseleri Meryem Ana adına yapılır ve üç yortuya atfedilir Meryem Ana’nın doğumu (26 Ekim), Meryem Ananın mabede girmesi (21 Kasım), Meryem Ananın ölümü (15 Agustos) Adadaki büyük kilise de Meryem Ana’nın ölümüne adanmıştır ve bulunduğu yer Ada’nın eski mezarlık alanıdır


Aya Todori Şapeli:

Maden semtinde Yılmaz Türk caddesinde evler arasında, yolun hemen altında, küçük bir şapeldir Yoldan 17 basamakla inilir Bunun da eski bir mezarlık kilisesi olduğu tahmin edilmektedir


Profitis İlias Mezarlık Kilisesi:

Aya Nikola’da Rum Ortodoks mezarlığı içindedir 1878 yapılmıştır 4 x 7mt ölçüsünde dikdörtgen planlı, ahşap basit bir yapıdır


Ermeni Katolik Kilisesi:

Anadolu kulübü’nden Çankaya Meydan’nına çıkan Mehmetçik sokakta soldadır 1868 yılında Avrupalı tüccar Andon Apelyan tarafından Meryem Ana adına yaptırlmıştır Tek açıklıklı dikdörtgen bir hacimden ibaret olup beşik tonoz örtülü, beşik çatılı kiremit örtülüdür



(Ermeni Katolik Kilisesi)

San Pacifico Latin Katolik kilisesi:


Bahçesi bir taraftan Lâla Hatun sokağına bir taraftan Yeni sokağa bakar 1885 yılında yapılmıştır Dikdörtgen planlı tek açıklıklı beşik tonoz örtülü, ahşap beşik çatılıdır Ortodoks kiliselerinin aksine İkonastasis yoktur Basit bir narteksi vardır

Musevi Sinagogu (Heset Le Abraham Sinagogu)


Kumsal semtinde olup dikdörtgen planlıdır Sivri bir kubbesi vardır 1921 yılında yapılmıştır