Karabük

İl Tanıtımı




19 mahallesi ve 42 köyü bulunan Karabük'ün nüfusunun 102708' i şehir merkezinde, 14680' i köylerde yaşamaktadır Yüzölçümü 704 kilometrekare, denizden yüksekliği 280 m dir En önemli akarsuyu Filyos Çayı, en önemli yükseltisi Keltepe (2000 m)' dir Yüksek yerlerde karasal iklim görülürken vadi tabanlarında iklim nispeten yumuşaktır
Karabük' ün ekonomisi demir-çelik sanayisine paralel olarak gelişmiştir Şehirde kurulu bulunan haddehane ve dökümhaneler demir-çelik sanayinin diğer ürünleridir Böylece Karabük küçük bir yerleşim yeriyken süratli bir şekilde gelişerek sanayileşme ve dolayısı ile de kentleşme evrimini geçirmiştir Son yıllarda il ekonomisi çeşitlenmeye başlayarak tekstil, mermer, orman ürünleri ve çimento sanayi kurulmuştur Merkez ilçe ekonomisi ağırlıklı olarak imalat sanayisine dayanmaktadır

KARABÜK ADININ KAYNAĞI
Karabük adını, üzerinde yaşadığı coğrafi ortamdan almıştır “Kara” ve “Bük” sözcükleri, kara çalılık yer anlamında, Karabük adının oluşumuna kaynaklık yapmıştır Bu topluluklarda yaşayan Türkmen toplulukları, Karabük cemaati adını bu biçimde almışlardır Türkiye’de 14 yer ve mevki adının bugün Karabük şeklinde geçmesi, cemaatlerin bu topraklardan diğer yerlere göç ettiği görüşünü kuvvetlendirmektedir









Coğrafi Yapı

Yüzölçümü 4145 km² olan ve Karadeniz Bölgesi�nin Batı Karadeniz Bölümü�nde yer alan Karabük İli, 40° 57' ve 41° 34' Kuzey enlemleriyle 32° 04' ve 33° 06' Doğu boylamları arasında yer almaktadır Yüzölçümünün 4145 km² olup, kuzeyde Bartın (80 km), kuzeydoğu ve doğuda Kastamonu (120 km), güneydoğuda Çankırı (195 km), güneybatıda Bolu (130 km), batıda Zonguldak (170 km) illeriyle komşudur Ankara�ya 230 km, İstanbul�a 400 km uzaklıktadır
En önemli akarsuyu Filyos Çayı olan Karabük'ün diğer önemli akarsuları ise Araç, Soğanlı ve Eskipazar Çayları'dır İl merkezinin rakımı 278 metre, merkez ilçenin yüzölçümü ise 704 km²'dir İl'de coğrafi yapı engebeli olup büyük düzlükler görülmemektedir Vadi tabanlarında geniş olmamakla birlikte tarıma müsait araziler bulunmaktadır Nüfusun büyük kısmı vadi tabanlarına yakın alanlarda kümelenmiştir
İlçeler itibarıyla en önemli yükseltiler; Merkez ilçede Keltepe (2000 m), Eskipazar'da Hodulca Dağı (1700 m), Eflani'de Tepe Dağ (1043 m), Ovacık'ta Kıraç Tepesi (1400 m), Safranbolu'da Sarıçiçek Tepesi (1750 m) ve Yenice'de Keçikıran Tepesi (1400 m) dir

Karabük'ün toplam alanının 93020 hektarını tarım toprakları, 271403 hektarını ormanlar, kalan kısmını ise mera, yerleşim yeri ve diğer alanlar oluşturmaktadır Bu verilere göre İl'in % 6548"i ormanlarla kaplıdır Jeoloji
Karabük�te III Jeolojik zamanda oluşan, kalkerli (kireçtaşı) araziler geniş yer kaplar Kireçtaşları arasına killi ve kumlu tabakalar da bulunmaktadır IV Jeolojik zamanda (Kuvaterner), Ovacık çevresindeki traverten alanı oluşmuştur Vadiler, kuvaternerde akarsuların gelişip, plato yüzeylerini yarmasıyla oluşmuştur Safranbolu ve Eflani çevresindeki kalkerli arazi, metamorfizmaya (başkalaşım) zengin mermer yatakları oluşmuştur Eflani�de mermer dışında, çakmak taşı ve kömür yatakları da bulunmaktadır Ovacık�ta bol miktarda alçı taşı bulunmakta, ara ara gnays ve bazaltlara da rastlanmaktadır Yenice�de dolomit ve kuvarsit, Eflani�de kuvarsit yatakları bulunmaktadır
Yerşekilleri
Karabük, etrafı yüksek tepelerle çevrili, havza karakteri gösterir Ortalama, 250-500 m yüksekliğe sahiptir Kuzeyde dağlık alanlardan kaynaklanan tali dereler, şehre doğru taşıdıkları maddelerle alüvyal dolgu oluşturulmuştur Doğuda Safranbolu�ya doğru yükselti artarak 600 myi bulur Dağlar, Kuzey Anadolu Dağları�nın bir parçası olduğundan kıvrımlı yapıdadır ve 2000 m yüksekliği geçmezler Kuzeydeki, Sarıçiçek Tepesi (1750 m), güneybatıdaki Aladağlar (1040 m) doğudaki Bürnük Tepesi (1143 m) başlıca yüksekliklerdir Eflani çevresi, küçük akarsularla parçalanmış plato görünümündedir Ortalama yüksekliği 1130 m olan Ovacık da vadilerle parçalanmış plato ve düzlükler üzerinde bulunur Yenice çevresinde ise düzlük ve ovalık alan bulunmayıp, engebeli ve yüksek bir araziye sahiptir Karabük�te büyük düzlük ve ovalar yoktur Araç ve Soğanlı Çayları�nın kenarında küçük düzlükler yer alır Başlıcaları, Eskipazar Çayı�nın Soğanlı Çayı�na karıştığı alandaki Cemal Ovası, Eskipazar çevresindeki Hamamlı, Sadeyaka ovalarıdır
Yaylalar
Karabük�te çok sayıda yayla vardır Karabük, Eskipazar, Yenice arasında kalan Sorkun Yaylası (1650 m) başlıcalarındandır Geniş bir alana sahip, ormanlarla çevrili yaylada, doğa yürüyüşü yapılmaktadır Safranbolu kuzeyinde Uluyayla ve Sarıçiçek Yaylası, Yenice çevresinde Göktepe Yaylası, Ovacık çevresinde Bodoroğlu ve Karabük�ün çevresindeki Dede Yaylası ve Avdan Yaylası önemlidir Yaylalar genellikle turizm amaçlı kullanılmaktadır Yayla şenlikleri ve doğa yürüyüşleri başlıcalarıdır
Kanyonlar
Doğal güzellikteki yerşekillerinden kanyonlar, daha çok Safranbolu�da, kalker (kireçtaşı) tabakalarının derin biçimde yarılmasıyla oluşmuştur Kanyonların başlıcaları; İncekaya Kanyonu, Düzce (Kirpe) Kanyonu, Tokatlı ve Sakaralan�dır Ayrıca, Yenice�deki Şeker Çayı 6,5 km uzunluğunda, kenarları dik ve yüksek olan Şeker Kanyonu oluşturulmuştur
Mağaralar
Karabük�te ayrı bir güzelliği olan, çok sayıda mağara bulunmaktadır Bunlardan önemli olanlarının başında, Bulak ve Hızar (Mencilis) Mağaraları gelir Bunlar, turizm değeri olan, karstik oluşumlu mağaralardır

Akarsular
İlin, en önemli akarsuyu, Filyos Irmağıdır Bu ırmağın 2 önemli kolu olan Araç ve Soğanlı Çayları il topraklarındaki önemli akarsulardır Filyos Irmağı, kaynaklandığı yerden, denize dökülünceye kadar değişik isimler alır Kaynaklandığı yerde Ulusu adıyla bilinen akarsu, Gerede yakınlarında Gerede Suyu, Eskipazar yakınlarında Soğanlı Çayı, Araç Çayı�yla birleştiğinde Yenice Irmağı adını alır Devrek Çayı�nı da alan akarsu Filyos Irmağı adıyla Karadeniz�e dökülür Irmak 288 km uzunluğundadır

Göller
Karabük�te büyük doğal göl yoktur Ovacık�ın kuzeyinde Şamlar Köyü yakınlarında Karagöl adında bir krater gölü bulunmaktadır Eflani�de sulama amaçlı üç gölet yapılmıştır Bunlar, Bostancılar, Kadıköy, Ortakçılar göletleridir Sulama dışında buralarda olta balıkçılığı yapılmaktadır Çevresindeki orman güzelliğiyle beraber, mesire yeri olarak da kullanılmaktadır Ayrıca, Kastamonu yolu üzerinde, Konarı Gölü adıyla küçük bir göl bulunmaktadır

İklim

İKLİM

Batı Karadeniz Bölümü’nde yer alan Karabük’te kısmen Karadeniz ikliminin özellikleri görülmektedir Yalnız Karabük, kıyıdan içeride kaldığı için, Karadeniz’in nemli havasından yeterince yararlanamamakta karasal iklimin özellikleri daha ağır basmaktadır Yıllık ortalama sıcaklık, 13,2 °C’dir Ocak ayı sıcaklık ortalaması, 2,6 °C, Temmuz ayı sıcaklık ortalaması 231 °C’dir Şu ana kadar ölçülen en düşük sıcaklık, 25 Ocak 1974’de -15,1 °C, en yüksek sıcaklık ise, 11 Ağustos 1970’de 44,1 °C’dir Karabük’te ortalama yıllık sıcaklık farkı ise 20,5 °C’dir

BİTKİ ÖRTÜSÜ

Dağların geniş yer kapladığı Karabük’te ormanlar yaygındır İlin yüzölçümünün % 60’ı ormanlarla kaplıdır Merkez İlçe, Safranbolu, Yenice, Eskipazar ormanların gür olduğu alanlardır Buralardaki yüksek kesimler ormanlarla kaplıdır Ağaç yetişme sınırının üzerinde ise yüksek dağ çayırları yer almaktadır İlin en yüksek dağı olan Keltepe’de, 700-800 mye kadar kızılçam, sonraki yükseltilerde göknar, temel ağaç türleridir 1700 mye kadar karışık ormanlar yer alırken, bu yükseltiden sonra yüksek dağ çayırları bulunur Burada kekik ve adaçayı en çok göze çarpan bitkidir İl genelinde, karasal iklimin daha fazla hissedildiği alanlarda meşe öne çıkmıştır Eflani çevresinde çayır ve otlaklar da geniş yer kaplar Yenice ormanları, çok sayıda ağaç türünü barındırır Gökpınar mevkiinde dört hektarlık alan “Açık Hava Orman Müzesi” olarak belirlenmiştir Yenice Irmağı vadisinde lokal bir Akdeniz ikliminin mevcudiyeti buralarda ladin, sandal, erguvan, menengiç gibi maki türlerinin yetişmesini sağlar Yenice ormanları ve Keltepe’de yaygın olarak bulunan şimşir ve porsuk ayrı bir öneme sahiptir