Meclis Ve Sohbet Âdabı

**Prof. Dr. Sinsi** · 07-27-2012

Meclis ve Sohbet Âdabı
Meclis ve Sohbet Âdabı

Bir Mecliste oturulurken nasıl davranılacağı, mecliste yeni gelenlere yer açılıp açılmayacağı, ilim meclislerinde oturuş şekli gibi hususlara bakalım

Rabbimiz, Mücâdele sûresinin 11

Âyetinde meâleri şöyle buyurmaktadır: "Ey imân edenler! 'Meclislerde yer açın!' denilince yer açın ki Allah da size genişlik versin Size 'Kalkın' denilince de kalkın"
Bir mecliste bir başkasını yerinden kaldırıp oturmak hoş değildir

İbn Ömer'den (r

a

) rivayet edildiğine göre Resûlullah (s

a

v

) şöyle buyurmuştur: "Sizden biriniz bir adamı oturduğu yerden kaldırıp sonra onun yerine oturmasın, fakat ona: 'Yer açınız, genişleyiniz!' (desin)"
İbn Ömer (r

a

) kendisine yer vermek için kalkan bir kimsenin yerine oturmazdı

(İslâmi Hayat, c

3/32)
Mecliste kime yer açılır?
Hz

Ebû Hüreyre'nin (r

a

) rivayetine göre, Peygamber Efendimiz (s

a

v

) Mecliste kime yer açılacağını şu şekilde beyan buyurmuştur: "Meclislerde yalnız üç kişiye yer açılır: Yaşlıya, yaşından dolayı İlim sahibine, ilminden dolayı Âdil sultana, sultanlığından dolayı" (Ramûz, c

2/480-7)
Bir toplulukta iki kişinin arasına, onların izni olmadan oturulmaz

Hz

Amr İbni Şuayb (r

a

), Peygamber Efendimizin şöyle buyurduğunu nakletmektedir: "İki adamın arasına izinsiz oturmak caiz olmaz" (a

g

e

, c

2/485-3)
İki kişinin arasında oturulmadığı gibi, iki kişi konuşurken de araya girilmez

Hz

İbni Ömer (r

a

) Peygamber Efendimizin (s

a

v

) şöyle buyurduğunu naklediyor: "İki kişi gizli konuşurlarken aralarına girmeyin" (a

g

e

,c

1/60-3)
Bir toplulukta ayak ayak üzerine atarak oturmak iyi değildir

Bu gurur ve kibir alâmetidir

İlim meclislerinde oturma âdabı
İlim meclislerinde otururken dağınık oturmak iyi değildir

Böylesi bir mecliste nasıl oturulacağını, Peygamber Efendimizden (s

a

v

) öğrenelim

Hz

Ebû Hureyre (r

a

) naklediyor: "Bir muallimin önüne veya ilim meclislerinde oturduğunuzda onlara, yaklaşın ve birbirinize yakın oturun Câhiliye ehlinin yaptığı gibi dağınık oturmayın" (Ramûz, c

1/41-8)
Âlimlere, yalnızca ilim meclislerine geldiklerinde değil, her zaman hürmet göstermek gerekir

Ammar b

Ebi Ammâr, sahabenin ileri gelenlerinden Zeyd b

Sabit (r

a

) ile Hz

Abbas'ın oğlu Abdullah (r

a

) arasında cereyan eden şu vak'ayı nakletmektedir:
"Zeyd b

Sabit (r

a

) bir gün ata binmişti

İbn-i Abbas (radıyallahu anhüma) da onun üzengisinden tutmuş yaya olarak onunla birlikte yürüyordu

Zeyb b

Sabit ona: "Sen Resûlullah'ın amcası oğlusun

Rica ederim böyle yapma, dedi

İbn-i Abbas: "İlim adamlarımıza ve büyüklerimize karşı böyle davranmak bize emrolunmuştur," dedi

Bunun üzerine Zeyd b

Sabit: "Elini uzat" dedi ve İbn-i Abbas elini uzatınca eğilip, İbn-i Abbas'ın elini öptükten sonra: "Bize de Peygamberimiz'in ehl-i beytine karşı böyle davranmak emrolunmuştur," diye cevap verdi

(Hayâtü's Sahabe, c

3-5)
Sahabelerdeki görgüye, nezakete, asalete, hassasiyete bakınız

İşte onlar böyleydi

Bir kimse hangi meclise giderse gitsin, yâ orada bizzat kendisi Allah'ı anmalı, Peygamber Efendimize selât ü selâm getirmeli, yahut böyle yapılmasını hatırlatmalıdır

Allah'ın anılmadığı bir mecliste hayır yoktur

Şayet bir mecliste lüzumsuz boş lakırdı edilmişse, bundan dolayı tevbe istiğfar etmelidir

Bir araya gelindiğinde, kesinlikte gıybet edilmemelidir

Gıybet edilmişse, ilgili kimselerden helâllik almak gerektir

Bir topluluğun bir toplulukla alay etmesi, yahut şahıslarla alay edilmesi çok çirkin bir davranıştır

İslâmiyette bu davranış yasaklanmıştır

Kur'ân-ı Hâkim'de meâlen şöyle ferman buyrulmaktadır: "Ey imân edenler! Bir topluluk diğer bir topluluğu alaya almasın; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır Birbirinizi ayıplamayın; birbirinize kötü lakaplar da takmayın İmân ettikten sonra bir mü'mine fasıklık yakıştırmak ne kötüdür! Kim bu günahtan işler ve tevbe etmezse işte onlar zâlimlerin ta kendisidir" (Hucurât/11)

07-27-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Meclis Ve Sohbet Âdabı *Meclis ve Sohbet Âdabı* Meclis ve Sohbet Âdabı Bir Mecliste oturulurken nasıl davranılacağı, mecliste yeni gelenlere yer açılıp açılmayacağı, ilim meclislerinde oturuş şekli gibi hususlara bakalım Rabbimiz, Mücâdele sûresinin 11 Âyetinde meâleri şöyle buyurmaktadır: "Ey imân edenler! 'Meclislerde yer açın!' denilince yer açın ki Allah da size genişlik versin Size 'Kalkın' denilince de kalkın" Bir mecliste bir başkasını yerinden kaldırıp oturmak hoş değildir İbn Ömer'den (ra) rivayet edildiğine göre Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: "Sizden biriniz bir adamı oturduğu yerden kaldırıp sonra onun yerine oturmasın, fakat ona: 'Yer açınız, genişleyiniz!' (desin)" İbn Ömer (ra) kendisine yer vermek için kalkan bir kimsenin yerine oturmazdı (İslâmi Hayat, c3/32) Mecliste kime yer açılır? Hz Ebû Hüreyre'nin (ra) rivayetine göre, Peygamber Efendimiz (sav) Mecliste kime yer açılacağını şu şekilde beyan buyurmuştur: "Meclislerde yalnız üç kişiye yer açılır: Yaşlıya, yaşından dolayı İlim sahibine, ilminden dolayı Âdil sultana, sultanlığından dolayı" (Ramûz, c2/480-7) Bir toplulukta iki kişinin arasına, onların izni olmadan oturulmaz Hz Amr İbni Şuayb (ra), Peygamber Efendimizin şöyle buyurduğunu nakletmektedir: "İki adamın arasına izinsiz oturmak caiz olmaz" (age, c2/485-3) İki kişinin arasında oturulmadığı gibi, iki kişi konuşurken de araya girilmez Hz İbni Ömer (ra) Peygamber Efendimizin (sav) şöyle buyurduğunu naklediyor: "İki kişi gizli konuşurlarken aralarına girmeyin" (age,c 1/60-3) Bir toplulukta ayak ayak üzerine atarak oturmak iyi değildir Bu gurur ve kibir alâmetidir İlim meclislerinde oturma âdabı İlim meclislerinde otururken dağınık oturmak iyi değildir Böylesi bir mecliste nasıl oturulacağını, Peygamber Efendimizden (sav) öğrenelim Hz Ebû Hureyre (ra) naklediyor: "Bir muallimin önüne veya ilim meclislerinde oturduğunuzda onlara, yaklaşın ve birbirinize yakın oturun Câhiliye ehlinin yaptığı gibi dağınık oturmayın" (Ramûz, c 1/41-8) Âlimlere, yalnızca ilim meclislerine geldiklerinde değil, her zaman hürmet göstermek gerekir Ammar b Ebi Ammâr, sahabenin ileri gelenlerinden Zeyd b Sabit (ra) ile Hz Abbas'ın oğlu Abdullah (ra) arasında cereyan eden şu vak'ayı nakletmektedir: "Zeyd b Sabit (ra) bir gün ata binmişti İbn-i Abbas (radıyallahu anhüma) da onun üzengisinden tutmuş yaya olarak onunla birlikte yürüyordu Zeyb b Sabit ona: "Sen Resûlullah'ın amcası oğlusun Rica ederim böyle yapma, dedi İbn-i Abbas: "İlim adamlarımıza ve büyüklerimize karşı böyle davranmak bize emrolunmuştur," dedi Bunun üzerine Zeyd b Sabit: "Elini uzat" dedi ve İbn-i Abbas elini uzatınca eğilip, İbn-i Abbas'ın elini öptükten sonra: "Bize de Peygamberimiz'in ehl-i beytine karşı böyle davranmak emrolunmuştur," diye cevap verdi (Hayâtü's Sahabe, c3-5) Sahabelerdeki görgüye, nezakete, asalete, hassasiyete bakınız İşte onlar böyleydi Bir kimse hangi meclise giderse gitsin, yâ orada bizzat kendisi Allah'ı anmalı, Peygamber Efendimize selât ü selâm getirmeli, yahut böyle yapılmasını hatırlatmalıdır Allah'ın anılmadığı bir mecliste hayır yoktur Şayet bir mecliste lüzumsuz boş lakırdı edilmişse, bundan dolayı tevbe istiğfar etmelidir Bir araya gelindiğinde, kesinlikte gıybet edilmemelidir Gıybet edilmişse, ilgili kimselerden helâllik almak gerektir Bir topluluğun bir toplulukla alay etmesi, yahut şahıslarla alay edilmesi çok çirkin bir davranıştır İslâmiyette bu davranış yasaklanmıştır Kur'ân-ı Hâkim'de meâlen şöyle ferman buyrulmaktadır: "Ey imân edenler! Bir topluluk diğer bir topluluğu alaya almasın; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır Kadınlar da diğer kadınları alaya almasın; belki onlar kendilerinden daha hayırlıdır Birbirinizi ayıplamayın; birbirinize kötü lakaplar da takmayın İmân ettikten sonra bir mü'mine fasıklık yakıştırmak ne kötüdür! Kim bu günahtan işler ve tevbe etmezse işte onlar zâlimlerin ta kendisidir" (Hucurât/11)