Öğüt Verirken Ölçülü Olmak

Öğüt verirken ölçülü olmak
ÖĞÜT VERİRKEN ÖLÇÜLÜ OLMAK

Âyet

“Sen, Rabbin’in yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et”
Nahl sûresi (16) 125

Bu âyet-i kerîme, insanları dine davet eden kimselerin, diğer bir ifadeyle İslâm tebliğcilerinin tavır ve üslûbunu belirlemektedir Din güzellikten ibarettir Dine davet eden kimselerin de tatlı dilli ve güler yüzlü olması gerekir Zira tebliğ görevi yapan kimseler insanların sadece aklına değil, aynı zamanda gönlüne hitab etmektedir Gönle girmenin tek yolu, üslûp ve tavır güzelliğidir Tatlı bir dil ve güler bir yüz kadar insanı yumuşatan ve kendini muhatabına sevdiren bir şey yoktur Tebliğcinin görevi sadece anlatmak ve anlattıklarının iyi şeyler olduğu hususunda insanlara emniyet telkin etmektir Gerisi Allah’a kalmıştır
Tebliğcinin aynı zamanda “hikmet”le davet etmesi istenmektedir Burada hikmet sözüyle kastedilen şey, doğru söz söyleyip yalandan ve başkalarını yanıltmaktan sakınmak, isabetli karar vermek, tavsiye edilen hususların kolayca benimsenmesine yarayacak deliller getirmektir
Yukarıdaki âyet-i kerîmenin devamında “Onlarla mücadeleni en güzel bir usûl ile yap” buyurulduğuna göre, davetçinin, sayılan bu özelliklerin yanında, gerekmedikçe sert bir tavır takınmaması, tartışmalarında kırıcı olmaması icab eder
Hadisler
700Ebû Vâil Şakîk İbni Seleme şöyle dedi:
İbni Mes`ûd radıyallahu anh bize perşembe günleri vaaz ederdi Adamın biri ona:
- Ebû Abdurrahman! Keşke bize her gün vaaz etsen, dedi
İbni Mes`ûd ona şunları söyledi:
- Sizi usandırmamak için her gün vaaz etmiyorum Nitekim Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem de, bıkıp usanmayalım diye, dinlemeye istekli olduğumuz günleri kollardı
Buhârî, İlim 11, 12, Daavât 69; Müslim, Münâfikîn 82, 83 Ayrıca bk Tirmizî
Edeb 72
Ebû Vâil Şakîk İbni Seleme
Kûfe’nin en tanınmış âlimlerinden biri olan Ebû Vâil muhadramûndandır Yani Resûl-i Ekrem zamanında yaşamış, fakat onu görme bahtiyarlığına erememiştir İslâmiyet geldiği sıralarda on yaşlarında bir çocuk olduğunu söylemektedir Hz Ebû Bekir dışındaki üç halife ile Abdullah İbni Mes`ûd, Ebû Mûsâ el-Eş`arî, Hz Âişe ve Ebû Hüreyre gibi birçok sahâbîden pek çok hadis rivayet etmiştir Geniş ilmi yanında, üstün ahlâkı ve faziletiyle de bilinen Ebû Vâil hicretin 82 yılında vefat etmiştir
Allah ondan razı olsun
Açıklamalar
Dini öğretmeyi meslek edinen kimsenin, yani din tebliğcisinin hedefi, söylediği sözlerin öğrenilmesi ve anlattığı gerçeklerin gönüllerde yer tutmasıdır Bu başarıyı elde etmenin kuralları vardır Bu kuralların en başta geleni, karşısındaki insanların dinleme ve öğrenme isteklerini dikkate almak ve onları usandırmamaktır Bir şeyi öğrenmek isteyen kimse, söylenen sözleri can kulağıyla dinlediği için bıkıp usanmaz Dinlemeye istekli olmayan kimseye de bir şeyi öğretmek mümkün değildir Zira o dinliyor görünse bile, gönül kapılarının kepengini kapatmış ve söylenen sözlerle bir ilgisi kalmamıştır
Bu gerçeği dikkate alan Resûl-i Ekrem Efendimiz, ashâbının kendisini dinlemekten büyük haz duyduğunu ve her zaman ağzına baktığını bildiği halde, onları bıktırıp usandırmamak için sohbetlerine ara verirdi Konuştuğu zaman da ashâbı onu can kulağıyla dinlediği için hiçbir sözünü kaçırmazlardı
Her şeyi olduğu gibi eğitim öğretim usûllerini de Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem’den öğrenen ashâb-ı kirâm, onun bu konudaki sünnetine titizlikle uydular
Duruma ve şartlara göre halka her gün konuşması gereken kimseler, konuşma süresini ölçülü tutmalı ve onları bıktırmamalıdır Bundan daha iyisi, sohbetlere bir gün ara vermek ve böylece dinleyicilerin yeni konuşmaları arzuyla takip etmelerini sağlamaktır
Hadisten Öğrendiklerimiz
1 Güzel konuşan âlimler halkla haftada bir defa dinî sohbetler yapmalıdır
2 Her güzel işin devamı, ona zaman zaman ara vermekle mümkün olur
3 Hz Peygamber dinin büyük bir arzu ve iştiyakla öğrenilmesini istediği için, ashâbını bıktırmamaya dikkat ederdi
4 Abdullah İbni Mes`ûd Resûl-i Ekrem’in sünnetine pek bağlıydı
Riyazüs Salihin