Cemiyetler

A) Zararlı Cemiyetler



a) Azınlık Cemiyetleri

M Etnik-i Eterya Cemiyeti

İlk kurulduğunda Yunanistan’a bağımsızlığını kazandırmak amacıyla kurulmuştur (1814)

Girit İsyanı’na neden olmuşlardır (1896)

IDünya Savaşı’nda ise Rumlar’ın yaşadığı tüm toprakları Yunanistan’a katarak eski Bizans’ı canlandırmayı amaçlamışlardır

M Mavri Mira Cemiyeti

İzmir ve çevresi ile Doğu Trakya’yı Yunanistan’a katmak için kurulmuştur

İstanbul’daki Rum Patrikhanesi bu cemiyetin başkanlığını çekmiştir

M Rum Pontus Cemiyeti

Trabzon Rum İmparatorluğu’nu tekrar kurmak amacı ile Rumlar tarafından kurulmuştur

M Taşnak ve Hınçak Cemiyeti

Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmak amacı ile Ermeniler tarafından kurulmuştur

M Alyans İsrailit Cemiyeti

İstanbul’daki Yahudi gençler tarafından kurulmuştur

Filistin'den Elazığ’a kadar uzanan Büyük İsrail Devleti’ni kurmayı amaçlamışlardır

Not :Azınlıkların kurduğu cemiyetlerin çalışmalarında Rum ve Ermeni kiliseleri etkili olmuştur



b) Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

L Kürt Teali Cemiyeti

İngilizler’in yardımıyla İstanbul’da kurulmuştur

Wilson İlkeleri’nden yararlanarak doğuda bir Kürt Devleti kurmak amaçlanmıştır

Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşmeyi reddetmiştir

L Teali İslam Cemiyeti

Ülkenin kurtuluşunu hilafet ve saltanatta görmüşlerdir

Anadolu’daki Milli Mücadele’yi engellemek için İstanbul’daki bazı müderrisler tarafından kurulmuştur

L Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

İttihat ve Terakki karşıtlarından oluşmuştur

Padişaha bağlılığı savunmuşlardır

Meşrutiyet ve demokrasi ilkelerine bağlı siyaset takip etmişlerdir

L Hürriyet ve İtilaf Fırkası

İttihat ve Terakki’nin en büyük karşıtlarıdır

Mondros’tan sonra Milli Mücadele’ye karşı iç ayaklanmalarda öncü olmuşlardır

L İngiliz Muhipleri Cemiyeti

İngilizler’in parasıyla İstanbul’da kurulmuştur

İngiliz mandasını savunmuşlardır

Osmanlı Devleti tarafından desteklenmiştir

L Wilson Prensipleri Cemiyeti

Osmanlı Devleti’nin kurtuluşunun ancak ABD’nin mandası ile mümkün olabileceği savunulmuştur-

Cemiyetin kurucularından bir kısmı Kurtuluş Savaşı’nda Milli Mücadelecilere katılmıştır



B) Yararlı (Milli) Cemiyetler



J Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Trakya’nın Yunanlar’a verileceği endişesi ile Edirne’de kurulmuştur

Osmanlı Devleti parçalandığı takdirde Batı Trakya ile birleşerek, Trakya Cumhuriyeti’ni kurmayı amaçlamıştır

Mondros’tan sonra kurulan ilk direniş cemiyetidir (2 Aralık 1919)

Lüleburgaz, Edirne kongrelerini düzenlemişlerdir

J İzmir Müdafaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti

İzmir’in Yunanlar’a verilmesini engellemek amacı ile kurulmuştur

İttihatçı ve Bolşevik olmakla suçlanmışlar, düzenli bir cemiyet olamamışlardır

J İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti

İzmir’in işgali üzerine kurulmuştur

I ve II Balıkesir Kongresi ile Alaşehir Kongresi’ni düzenlemişlerdir

J Kilikyalılar Cemiyeti

Adana ve çevresinin Ermeniler’e verilmesini engellemek ve Fransız işgalinden korumak için kurulmuştur

J Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti

Trabzon ve çevresinde Pontus Rum Devleti’nin kurulmasını engellemek için kurulmuştur

J Trabzon Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti

Trabzon ve çevresinde bağımsız bir Türk Devleti kurmak amacı ile kurulmuştur

İlk kurulduğunda padişaha bağlı iken daha sonra Milli Mücadele’ye katılmıştır

J Doğu Anadolu (şark Vilayetleri) Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Doğuda bağımsız bir Ermeni Devleti’nin kurulmasını engellemek için kurulmuştur

Cemiyet şu kararları almıştır:

Kesinlikle Doğu Anadolu’dan göç edilmeyecek

Doğu illeri bir saldırıya uğrarsa birleşilecek

Bilim, din ve ekonomi alanında teşkilatlanılacak

Erzurum Kongresi'ni düzenlemişlerdir

J Milli Kongre Cemiyeti

Milli Talim ve Terbiye Cemiyeti tarafından kurulmuştur

Türkler’e karşı yapılan yanlış propagandaları basım ve yayım yoluyla dünyaya duyurmak amaçlanmıştır

“Kuva-yı Milliye” deyimini ilk kullanan cemiyettir



MİLLİ CEMİYETLERİN ÖZELLİKLERİ



Cemiyetlerin tabanını çoğunlukla eski İttihatçılar oluşturmuştur

Cemiyetlerde “Türklük” duygusu ön plandadır

Cemiyetler yalnız bulundukları bölgeleri kurtarmak için kurulmuştur

Genellikle basın ve yayın yoluyla mücadele etmişlerdir

Milli Cemiyetler; Sivas Kongresi’nde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı ile birleştirilmiştir