Dalga Ve Akıntıların Oluşturduğu Yerşekilleri

Dalga ve Akıntıların Oluşturduğu Yerşekilleri

Deniz ve göllerde, yüzey sularının rüzgar etkisiyle gösterdiği periyodik salınımlardır Açık denizlerde oluşan serbest dalgaların elemanları Akıntılar, denizlerdeki suların yer değiştirmesidir

Akıntıları oluşturan (başlatan) etmenler
- Sürekli rüzgarlar
- Seviye farkı
- Yoğunluk (tuzluluk) farkı
- Gel-git

Dalga Aşındırması
Dalgaların aşındırma gücü, dik kıyıların önünde çok fazladır Açıklarda görülen serbest (büyük) dalgalar, sığ kıyılarda kırılır (çatlar) Dalgalar dik kıyılarda genelde aşındırma, sığ kıyılarda ise genelde biriktirme faaliyetinde bulunurlar

Falez (Yalıyar)
Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve bazı oyuklar oluşur Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelir Bu dik kıyılara falez ya da yalıyar adı verilir

Ülkemizde falezler en çok Karadeniz kıyılarında oluşmuştur Çünkü, en dik kıyılarımız Karadeniz kıyılarıdır Hopa – Sarp arası ile Cide – İnebolu arası ve Şile çevresi falezli kıyıların en fazla olduğu yerlerdir Akdeniz’de Teke ve Taşeli kıyılarında da falezler oluşmuştur

Dalga Biriktirmesi

Akıntıların ve dalgaların biriktirme faaliyetleri, daha çok alçak kıyıların önünde gerçekleşmektedir Başlıca biriktirme şekilleri şunlardır;

1 Kıyı seti
Kıyı çizgisi üzerinde oluşmuş ince ve uzun kum şeritleridir Dalgalar tarafından denizden getirilen kum tanelerinin birikmesi sonucu oluşur

2 Kıyı oku
Kıyı setlerinin deniz içine doğru uzanması sonucu oluşur Kıyı oklarının gelişerek bir koyun ağzını kapatmasıyla oluşan kıyı set göllerine Lagün denir Örneğin: Büyük ve Küçük Çekmece gölleri bu şekilde oluşmuştur

3 Tombolo
Kıyıya yakın bir adanın denize doğru gelişen kıyı oklarıyla ana karaya bağlanması sonucu oluşan yarımadalardır Örnek: Marmara Denizi’nin güneyindeki Kapıdağ Yarımadası