Kuran Ahlakinda Müslüman Erkek Karakteri

KURAN AHLAKINDA MÜSLÜMAN ERKEK KARAKTERİ


Bir başka makalemizde günümüzde Müslüman kadınların kendilerine örnek olarak Hz Meryem'ı almaları gerektiğinden bahsetmiş, onun yaşamına ilişkin Kuran'dan öğrendiğimiz detayları, davranış ve düşünce biçimini, üslubunu aktarmaya çalışmıştık Bu yazımızda ise günümüz dünyasında ideal Müslüman erkek karakterinin nasıl olması gerektiğine yer vereceğiz


Günümüzde insanlar, özellikle de gençler birçok insanı kendilerine örnek almakta, onların tavır ve konuşmalarına, üsluplarına, giyim tarzlarına özenmekte, onlar gibi olmaya çalışmaktadırlar Ancak bu insanlar arasında güzel ahlak taşımayan kişiler olduğu için, onları taklit eden gençlerde de aynı tavırlar görülmektedir Örneğin bu gençlerin bazıları mafya babalarına özenmekte, bazıları insanları kolayca öldürdüğü halde film gereği iyi adam rolündeki karakterleri örnek almakta, kimileri de kendilerine yabancı bir kültürün olumsuz yönlerini bütünüyle taklit etmeye çalışmaktadır


Kuran ahlakının yaygın olarak yaşanmadığı bir toplumda insanların karakterini belirleyen başka etkenler de vardır Buna bir örnek olarak 'erkek adam dediğin' diye başlayan anlayış verilebilir Bu mantığa göre, erkek karakterinin ilk prensibi daima “üstün” olmaktır Bu anlayışa sahip toplumdaki diğer etkenler de zaten erkeğin bu üstünlük iddiasını destekleyecek niteliktedir Kısaca, bu ve buna benzer mantıkların sonuçları, gençleri gerçek anlamda sevgi, saygı, merhamet gibi üstün ahlaki özelliklerden uzaklaştırmaktadır Tüm bunların yanında gençlere verilen eğitimin de önemli bir yeri vardır Bu da zaman zaman “haklı olanın değil güçlü olanın üstün olduğunu savunan, zayıf ve aciz insanların toplumdan silinmesini öngören, insanlara şefkatsizlik, acımazsızlık, çıkarcılık telkini yapan” Darwinist öğretilerin gençlere sistematik olarak telkin edilmesidir


En Güzel Örnek Peygamberlerimizdir


Bir Müslümanın, tavrına ve ahlakına özenmesi, benzemek için çaba göstermesi gereken kişiler peygamberlerimizdir Rabbimiz, Peygamberimiz Hz Muhammed (sav)’in güzel bir örnek olduğunu bir ayette şöyle bildirmektedir:


Andolsun, sizin için, Allah'ı ve ahiret gününü umanlar ve Allah'ı çokça zikredenler için Allah'ın Resûlü'nde güzel bir örnek vardır (Ahzab Suresi, 21)


Peygamberimiz (sav)'i görmemiş olsak bile, Kuran ayetlerinden ve hadis-i şeriflerden, güzel tavırlarını, konuşmalarını, gösterdiği güzel ahlakı tanıyabilir, ona benzemek, ahirette onunla yakın bir dost olabilmek için elimizden gelen çabayı en fazlasıyla gösterebiliriz Peygamberimiz Hz Muhammed (sav) gibi diğer peygamberler de, Allah'ın müminler için örnek kıldığı, Allah'ın razı olduğu kişilerdir Allah, Yusuf Suresi'nde şöyle bildirmektedir:


Andolsun, onların kıssalarında temiz akıl sahipleri için ibretler vardır (Yusuf Suresi, 111)


Hz Muhammed (sav)'in Örnek Üslup ve Tavırları


Peygamberimiz (sav)'in çok güzel bir ahlaka sahip olduğunu Allah Kuran'da bildirmiş ve şöyle buyurmuştur:


Gerçekten senin için kesintisi olmayan bir ecir vardır Ve şüphesiz sen, pek büyük bir ahlak üzerindesin (Kalem Suresi, 3-4)


Büyük İslam alimi İmam Gazali, hadis alimlerinden derlediği bilgiler ile Peygamber Efendimiz (sav)'in çevresindekilere karşı tutumunu şöyle özetlemiştir:


" Huzurunda oturan herkese mübarek yüzünden nasibini verir, iltifat buyururdu Bu yüzden huzurundaki herkes onun nezdinde kendisinden daha değerlisi olmadığı düşüncesine kapılırdı Evet onun oturuşu, dinleyişi, sözleri, güzel latifeleri ve teveccühü hep nezdinde oturanlar içindi Bununla birlikte onun meclisi haya, tevazu ve emniyet meclisiydi


Kendilerine ikram ve gönüllerini hoş tutmak için sahabelerini künyeleri ile çağırır, künyesi olmayanlara künye bularak onunla hitap ederdi


Öfkelenmekten son derece uzak ve bir şeye çabucak rıza gösterendi


İnsanlara karşı insanların en şefkatlisiydi Öyle ya, insanların en hayırlısı insanlara hayrı dokunan, insanların en yararlısı da insanlara faydalı olandır"1


Müslüman Erkek ve Müslüman Kadinin ortak özellİklerİ


Elbette ki peygamberlerimizin örnek alınması gereken tavırları yalnızca erkekler için geçerli değildir Mümin erkek ve mümin kadının ahlaki özellikleri ve sorumlulukları ortaktır Allah bu durumu Kuran'da şöyle bildirir:


Mü'min erkekler ve mü'min kadınlar birbirlerinin velileridirler İyiliği emreder, kötülükten sakındırırlar, namazı dosdoğru kılarlar, zekatı verirler ve Allah'a ve Resûlü’ne itaat ederler (Tevbe Suresi, 71)


Şüphesiz, Müslüman erkekler ve Müslüman kadınlar, mü'min erkekler ve mü'min kadınlar, gönülden (Allah'a) itaat eden erkekler ve gönülden (Allah'a) itaat eden kadınlar, sadık olan erkekler ve sadık olan kadınlar, sabreden erkekler ve sabreden kadınlar, saygıyla (Allah'tan) korkan erkekler ve saygıyla (Allah'tan) korkan kadınlar, sadaka veren erkekler ve sadaka veren kadınlar, oruç tutan erkekler ve oruç tutan kadınlar, ırzlarını koruyan erkekler ve (ırzlarını) koruyan kadınlar, Allah'ı çokça zikreden erkekler ve (Allah'ı çokça) zikreden kadınlar; (işte) bunlar için Allah bir bağışlanma ve büyük bir ecir hazırlamıştır (Ahzab Suresi, 35)



Adaleti


Peygamberimiz (sav) hiçbir zaman adaletten taviz vermemiştir Allah’ın "Rabbim adaletle davranmayı emretti…" (Araf Suresi, 29) ayetinde bildirdiği gibi, her devirde tüm insanlara örnek olmuştur


Konuşma Üslubu


Peygamber Efendimiz (sav)'in konuşmaları her zaman insanlara Allah'ı, O'nun gücünü ve büyüklüğünü hatırlatan, daima Allah'a çağıran, insanlara Allah'ı sevdiren ve O'ndan korkup sakınmalarına vesile olan bir üslupta olmuştur Peygamberimiz (sav)'i örnek alan Müslüman erkeklerin de her konuşmalarında Allah'ı unutmadıkları belli olmalıdır


Ayrıca onun sünnetine uyanlar onun gibi insanları uyaran ve onlara müjdeler veren kişiler olmalıdırlar Nitekim Peygamberimiz (sav) de ümmetine müjde verenlerden olmalarını şöyle buyurmuştur:


"Kolaylaştırın, güçleştirmeyin Müjdeleyin, nefret ettirmeyin Birbirinizle iyi geçinin, ihtilafa düşmeyin"2


İnsanların beğendikleri ve övdükleri ne kadar ahlak özelliği, davranış biçimi ve meziyet varsa bunların tümü zaten din ahlakının gereği olan özelliklerdir Yüce Allah'ın emir ve tavsiyelerine uyan kimse hem Rabbimiz'in hoşnutluğunu kazanır hem de çevresindeki tüm insanların sevdiği ve saydığı bir kimse haline gelir


Nezaketi ve Hoşgörüsü


Peygamberimiz Hz Muhammed (sav), son derece ince düşünceli, nezaketli, sabırlı, bu kişilere hoşgörü ile yaklaşan, içli ve çok medeni bir insandır Sahabelerin birçok rivayetinde de Peygamber Efendimiz (sav)'in nezaketli, ince düşünceli tavırlarına örnek verilmektedir Peygamber Efendimiz (sav), hem bir peygamber olması, hem de bir devlet başkanı olması itibariyle, her kesimden insanla sürekli irtibat halinde olmuş; devlet ve kabile reislerinden zengin kimselere, fakir, zayıf, kimsesiz yetimlerden kadın ve çocuklara kadar herkesle görüşmüştür Tüm bu sosyal yapıları, yaşayış tarzları, huyları, alışkanlıkları birbirinden tamamen farklı olan insanlarla, her alanda iyi bir diyalog kurmuş, hepsinin gönlünü hoş tutmuş, her birine karşı nezaketli, anlayışlı, sabırlı ve güzel bir tavır göstermiştir


Peygamber Efendimiz (sav)'in evinde yetişen ve yıllarca ona hizmet eden Hz Enes (ra), Peygamberimiz (sav)'in eşsiz nezaketini şöyle anlatmıştır:


"Sahabelerine güzel unvanlar verirdi Hz Ali'ye 'Ebû Turab', bir başka Sahabisine 'Ebû Hüreyre' gibi lâkaplar vermişti Onlara şeref kazandırmak için, hoşlarına giden isimle çağırırdı"


"Kimsenin sözünü kesmezdi Konuşmasını yarıda bırakmazdı Konuştuğu kişi sözünü bitirmeden yahut gitmek üzere ayağa kalkmadan sohbetine devam ederdi"3


Hz İbrahim'in Misafirperverliği


Rabbimiz’in Kuran'da haber verdiğine göre, Hz İbrahim'e insan suretinde gelen melek elçiler onun evinde konuk olmuşlardır:


Sana İbrahim'in ağırlanan konuklarının haberi geldi mi? Hani, yanına girdiklerinde: "Selam" demişlerdi O da: "Selam" demişti "Yabancı bir topluluk" (Zariyat Suresi, 24-25)


Andolsun, elçilerimiz İbrahim'e müjde ile geldikleri zaman; "Selam" dediler O da: "Selam" dedi (ve) hemen gecikmeden kızartılmış bir buzağı getirdi (Hud Suresi, 69)


Görüldüğü gibi Hz İbrahim, gelen konukların farklı kişiler olduklarını hemen anlamıştır Buna karşın hiç tanımadığı bu konuklarına karşı çok üstün bir misafirperverlik örneği göstermiş, hemen çok güzel ikramlarda bulunmuştur Hz İbrahim'in tanımadığı misafirlerine hemen ikramda bulunması, onun üstün ahlakının bir tecellisidir İkramın, misafirlerden bir talep gelmeden yapılması, Müslümanların örnek almaları gereken ince düşünce özelliklerinden biridir Hz İbrahim'in gösterdiği ince düşünce örneklerinden bir diğeri de, bu ikramı sezdirmeden hazırlamasıdır:


Hemen (onlara) sezdirmeden ailesine gidip, çok geçmeden semiz bir buzağı ile geldi Derken onlara yaklaştırıp (ikram etti); "yemez misiniz?" dedi (Zariyat Suresi, 26-27)


Hz Musa'nın Güvenilirliği


Hz Musa, Firavun ve kavmini terk ettikten sonra, Medyen'e doğru yönelmişti Medyen suyunda hayvanlarını sulayamayan iki kadın gördü Kadınlar çobanlardan çekiniyorlardı, bu nedenle onların yanına gidip sahip oldukları sürüyü sulayamıyorlardı Fakat, Hz Musa'nın ayetlerde anlatıldığı üzere, son derece güvenilir ve nezih bir görüntüsü vardı Bu nedenle kadınlar onunla konuşmaktan çekinmediler Kadınlar Hz Musa'ya hayvanlarını sulamaya kendilerinin gitmek zorunda olduğunu çünkü babalarının yaşlı bir kişi olduğunu, ancak çobanlar olduğu için sürülerini sulayamayacaklarını anlattılar Bunun üzerine Hz Musa kadınlara yardım edip onların hayvanlarını suladı:


Medyen suyuna vardığı zaman, su almakta olan bir insan topluluğu buldu Onların gerisinde de (hayvanları su başına ****ürmekten çekinen) iki kadın buldu Dedi ki: "Bu durumunuz ne?" "Çobanlar sürülerini sulamadıkça, biz sürülerimizi sulayamayız; babamız, yaşı ilerlemiş bir ihtiyardır" dediler Hemencecik onların sürülerini suladı (Kasas Suresi, 23-24)


Burada Hz Musa'nın nezaketli, ince düşünceli ve yardımsever karakterinin bir örneğini görüyoruz Dikkat edilirse bu olayda Hz Musa, hiç tanımadığı iki yabancı kişiye giderek onlarla diyalog kurmuş, onlara yardımcı olmuş ve saygılarını kazanmıştır Öte yandan ayette "çobanlar" olarak tanımlanan kişilerin ise Hz Musa'nın tam aksi yönde bir tavır sergiledikleri anlaşılmaktadır Kadınlar, Hz Musa ile diyalog kurabilmelerine rağmen, bu kişilerin yanına bile yaklaşmamışlardır Söz konusu kişiler; dış görünüm itibarıyla güven vermeyen kimseler olabilir (En doğrusunu Allah bilir)


Demek ki bir Müslümana yakışan tavır, ayette "çobanlar" olarak tarif edilen bu kişilere benzer tavırlardan şiddetle kaçınmak, öte yandan Hz Musa'yı örnek alarak alabildiğince nezaketli, ince düşünceli, halden anlayan, nezih, bakanın hemen güveneceği bir görüntü, üslup ve tavır geliştirmektir


Hz Süleyman'ın Estetik Anlayışı


Hani ona akşama yakın, bir ayağını tırnağı üstüne diken, öbür üç ayağıyla toprağı kazıyan, yağız atlar sunulmuştu O da demişti ki: "Gerçekten ben, mal (veya at) sevgisini Rabbimi zikretmekten dolayı tercih ettim" Sonunda bu atlar (koştular ve toz) perdesinin arkasına saklandılar" (Sad Suresi, 31-32)


Din ahlakının getirdiği güzelliklerden uzak olan insanların çoğu, içine kapalı, etrafındaki olaylara ve varlıklara karşı duyarsız, umursamaz bir karakter geliştirirler Oysa Hz Süleyman'ın tavırlarında da açıkça görüldüğü gibi, Müslüman, etrafındaki güzelliklere karşı son derece duyarlı, güzellik, estetik ve sanattan zevk alan, ince düşünceli bir insandır Allah'ın nimetlerinin farkındadır ve bunlardan zevk alıp şükretmeyi bilir


İMAN ETMEYEN BİR TOPLUMDA ERKEK KARAKTERİ


Alaycı, kırıcı ve basit espriler

Hikmetsiz ve boş konuşmalar

Soğuk ve donuk konuşma üslubu

Tartışmacı ve kavgacı bir yapı

Samimiyetsiz, yapmacık mimikler

Sürekli kendinden bahsetme, kendini övme

Karamsar, şikayetçi üslup

Nefsinin isteklerine boyun eğen

Adaleti kendi menfaatleri ölçüsünde gözeten

Agresif ve sinirli hareketler

Kaba, görgüsüz, güven vermeyen tavırlar

Sorumsuz ve bilinçsiz davranışlar

Bencil, menfaatçi, karşılık bekleyen bir anlayış

Kibirli, enaniyetli

Kadınları bir eşya gibi görme ve aşağılama

Eleştiriye ve değişime kapalı

Estetik anlayıştan yoksun, temizlikten uzak




MÜMİN ERKEK KARAKTERİ


Onore edici espriler, övücü sözler

Allah’ı hatırlatan faydalı konuşmalar

Güleryüzlü, samimi ve canayakın üslup

Uzlaşmacı ve barışçıl yapı

Doğal mimikler

Başkalarını övme

Ümitvar, müjdeleyici üslup

Vicadanıyla hareket eden

Adaleti her durumda gözeten

Sakin ve ölçülü hareketler

Nezaketli, ince düşünceli, güven verici tavırlar

Sorumlu ve bilinçli davranışlar

Fedakar, karışılıksız iyilik yapan bir anlayış

Mütevazi ve mülayim

Kadınlara değer verme ve saygı duyma

Eleştiriye ve değişime açık

Estetik yönü gelişmiş, modern, temizlikten anlayan



SONUÇ


Dünyanın huzur ve barış dolu geleceği için yapılması gereken, peygamberlerin ahlakıyla ahlaklanmış inançlı ve güzel huylu nesiller yetiştirmeye gayret etmek olmalıdır Bu amaçla yetişme çağında olan çocuklara başta Peygamberimiz (sav) olmak üzere tüm peygamberleri Kuran’da anlatılan üstün yönleriyle tanıtmak, Kuran ahlakının gereği olan güzel davranışları öğütlemek gerekmektedir Bu konuda aileler başta olmak üzere, eğitmenler, gazeteciler, köşe yazarları ve televizyonculara önemli sorumluluklar düşmektedir Modern, inançlı, vatansever, ahlaklı, dürüst nesillerin yetişmesi hem toplumların hem tüm dünyanın refahı için mutlak zorunluluktur





KAYNAKLAR:

1 Tirmizi, Taberani; Huccetü'l İslam İmam Gazali, İhya'u Ulum'id-din, 2 cilt, Çeviri: Dr Sıtkı Gülle, Huzur Yayınevi, İstanbul 1998, s 798

2 Hz Said İbni Ebu Berde; GAhmed Ziyaüddin, Ramuz El Hadis, 2 cilt, Gonca Yayınevi, İstanbul, 1997, 510/5

3 Konyalı Mehmed Vehbi, Tam Metni Sahih-i Buhari, 4 cilt, Üçdal Neşriyat, İstanbul 1993, s340