Canlıların Evrimi Evolusyon

Canlıların Evrimi (Evolusyon)

Evrim, kelime anlamı ile "gelişme" olarak tanımlanır Bu deyim latince dış gelişim (evoluence) kökünden gelmektedir Ontogenesis (embriyonal gelişme) ile evrimsel gelişme aralarında süreç bakımından fark vardır Bir tavuk yumurtası belirli ısıda tutulduğu zaman embriyonal gelişim göstererek civciv haline gelir Yumurta içindeki embriyo ontogenesis sonucu ergin canlıya dönüşür

Modifikasyon ve mutasyonların incelenmesinden, canlılarda çeşitli iç ve dış etmenlerde devamlı bir takım değişmelerin olduğu ve bunların dölden döle geçebileceğini öğrendik Böylelikle ilk çağlarda gerek çeşit gerekse ya-pı bakımından basit ve ideal olan canlıların değişmelerle yeni türlerle zen-ginleştikleri ve yapısal bakımdan daha evrinmiş oldukları söylenebilir Bu düşünce şekli, canlılarda devamlı bir evrimin olduğu ve canlılarda yeni türle-rin meydana geldiği şeklinde tanımlanan bir görüştür İlk kez Lamarck adlı araştırmacı türlerin değişmezlik teorisine karşı, canlılarda devamlı bir geli-şim meydana geldiği görüşü yani (Evolüsyon=Evrim) teorisini ortaya atmış-tır

Daha sonra Darwin (1809-1882) adlı İngiliz bilgini, "Doğal seleksiyon ile türlerin oluşumu" adlı yayınında ileri sürdüğü fikirleri açıkla-mıştır Bu görüşler şu şekilde özetlenebilir:

1 Canlılar yaşadıkları doğal ortam içinde, devamlı olarak yaşam sa-vaşı içindedirler

2 Ortam koşullarına en iyi uyabilen canlılar, bu devam eden yaşam savaşından galip çıkarlar Galip çıkanlar, diğerlerine üstün gelerek o ortamda çoğalıp yaşamalarını ve döllerinin devamını sağlarlar Böylelikle doğa koşulları canlılar arasında bir seleksiyona sebep olur Buna doğal seçim denilmektedir

3 Genetik farklılaşmalar, seleksiyon sonucunda ortaya çıkar

Darwin'in ortaya attığı bu görüşler, genetik bilimin babası Mendel (1822-1884) çaprazlamalarının sonuçlarını ve kalıtım yoluyla dölden döle karakterlerin geçişleri ile ilgili kanunları açıklamıştır Ayrıca doğal bilimler alanında yapılan embriyolojik, sitolojik, fizyolojik ve antropolojik araştırma-larda sağlanan kanıtlar da LAMARCK ve DARWİN'in ortaya attıkları gö-rüşleri destekler niteliktedir

Evrim Kanıtları: Canlılarda evrimin oluştuğuna dair, çeşitli ve farklı kanıtlar ileri sürülmektedir Bu bakımdan özellikle bitki ve hayvan fosille-rinden öğrenilen gerçeklerle, karşılaştırmalı morfoloji, coğrafık dağılış ba-kımından bulunmuş kanıtlar çok önemlidir

Hayvansal ve bitkisel fosiller incelendiğinde, dünyada canlıların değişmez olmadığını; aksine değişik devirlerde farklı hayvan ve bitkilerin dünyada egemen oldukları ve farklı devirlerde görülen hayvan ve bitki türle-ri arasında tipik geçit formlarının bulunduğu ortaya konulmuştur Aynı şe-kilde canlılarda morfolojik bakımdan saptanan yakın benzerlikler de, onların aynı kökenden evrinmiş olduklarının kanıtı sayılır Canlıların gelişim kade-melerindeki ortaklık ve fizyolojik fonksiyonlarındaki yakın benzerlik canlı-larda evrimin meydana geldiğini çok açık delillerle ortaya koymuştur

Genetik ve Evrim

Son zamanlarda, genetikte ayrı bir inceleme alanı olarak tartışılan ko-nulardan biri genetiğin canlılardaki evrim problemi ile ilişkisidir Sitolojik araştırmalarda, türler arası genetiksel deneyler yapılmaktadır Bu deneylerin koşullarını belirlemek yoluyla tür ve alt tür bağıntıları, sitolojik esasları ve ortamla ilişkileri saptanarak, evrimin daha iyi anlaşılmasına çalışılmaktadır Bu konuda yapılan araştırmalarla saptanmış olaylar, doğada varolan canlı tiplerinin kökenini ve evrimini tam formüle edememektedir Yeni evrim ku-ramına göre evrim, doğal seleksiyondan ziyade genetiksel değişmelerin bir sonucudur ve genetiksel değişmelerle yaratılan mutasyonlardır Kalıtsal olayların temelinde mutlaka genler vardır

Genlerin devamlılığını ve dölden döle geçmesini sağlamak ancak çift-leşme olması durumunda mümkün olabilir Çiftleşme yapamayan veya yapsa bile (at, eşek çiftleşmesi gibi) verimli döller veremeyen canlılarda gen geçişi olamaz O halde canlıların ortak atadan geldiği yani evrimleştiği kabul edil-mektedir

Darvvin'in sonuçlarına göre populasyonlar arası ilişkiyi inceleyen ge-netiğin dalı olan populasyon genetiği bugün evrim kurallarım açıklayan ge-netik dalıdır Genetiğin diğer bir dalı da son yıllarda çok popüler olan moleküler biyolojidir

Öte yandan 1980 li yıllardan beri güncel hale gelen genom analizleri sonucu gen teknolojisindeki ilerlemeler evrim hakkında ayrıntılı bilgiler edinmemizi sağlamıştır