Konteyner Taşımacılığı

KONTEYNER TAŞIMACILIĞI

Konteyner taşımacılığı, RO-RO taşımacılığı ile birlikte fakat ondan daha hızlı bir şekilde
gelişmektedir Çünkü artık konteynerler sadece RO-RO veya semi konteyner tipi gemilerle
değil, bu tür taşımacılık için imal edilmiş özel gemilerle de taşınmaktadır Bu gemilerin en
gelişmiş tipleri olan 1000 TEU kapasiteli ikinci ve üçüncü nesiller dünya full ve semi konteyner
gemilerinin %19' una yakın bir kısmını meydana getirmektedir Bu gemilerin en gelişmiş tipleri
4000-4500 TEU' luk kapasitedir ki bu tür bir operasyonun yapılabilmesi için çok karmaşık ve
sağlıklı bir örgütlenme gerekmektedir Her şeyden önce liman sahalarının en az bu miktarının
3-4 katı konteynerin istiflenmesine müsait olması, bunun yanı sıra yükleme ve tahliye de
kullanılan her tür araç, gereç ve ekipmanların da hazır bulunması gerekmektedir Bu tür
yatırımlarda tıpkı RO-RO taşımacılığında olduğu gibi uzun vadeli ve pahalı projelerin devreye
girmesini gerektirir Ancak ekipmanlar o kadar çeşitlidir ki işletilecek gemi ve liman
özelliklerine göre en uygunlarını seçmek için fizibilite çalışmalarının çok iyi yapılması gerekir
Çok pahalı bir yatırımın neticesi olan bu gemilerde seyir ve liman sürelerinde yarım saatin dahi
çok önemi ve yüksek bir maliyeti bulunmaktadır
Konteyner miktarı uluslar arası bir ölçü olan " TEU" ( twenty foot equivalent unit ) kısaltmasıyla
ifade edilir Bunun anlamı 20 footluk esasıyla miktarın belirtilmesidir Buna göre bir adet 40
ftluk bir konteyner 2 TEU ve bir adet 20 ftluk konteyner ise 1 TEU eder
Konteyner taşımacılığını önemi, bu tür taşımacılığın armatörler açısından hızlı ve daha karlı
ve de yükleyiciler ve alıcılar için de onların her türlü gereksinimlerini kolaylıkla karşılayabilmesinden
gelmektedir Çünkü her tür yüke uygun konteyner çeşidi bulunmaktadır Likid maddelerden
breakbulk yüklere, havaleli olanlardan dondurulmuş maddelere kadar her türlü yük konteynerlerle
taşınabilmektedir Kıtalar arasında karayolu olmadığını ve havayolunun da hem çok pahalı
hem de yük kapasitesi bakımından çok düşük olduğunu göz önüne alırsak konteyner
taşımacılığının önemi ortaya çıkmaktadır Ancak bu tür bir taşımacılık için ülkenin ticaret
hacmine uygun olarak armatörlerce step by step organizasyon yapımı ve gemi ile ekipman
temini yoluna gidilmesi gerekmektedir Zira konteynerleri bir defada, bir veya birkaç limandan
alıp, bir veya birkaç limana tahliye edilebilecek kadar hacimli bir ticaretin de varolması
gerekmektedir
Dünya yük akımlarının deniz aşırı ülkeler, özellikle Uzakdoğu-Amerika, Amerika-Avrupa,
Uzakdoğu-Avrupa ve Akdeniz limanları arasında cereyan ettiği görülmektedir Dolayısıyla
buralardaki ülkeler konteynerize taşımacılıkta en ileri seviyeye çıkmış olanlardır Bu da
göstermektedir ki konteyner taşımacılığın hacmi ülkelerin ticaret hacmine paralel olarak
gelişmektedir Ancak bu hacme bağlı olmaksızın da konteyner taşımacılığının hacmini
artırmak mümkündür Bu da ticareti konvansiyonel olmaktan çıkarıp, daha ekonomik ve
süratli olan konteynerize taşımacılığa dönüştürülmesiyle mümkündür Şöyle ki, her türlü külçe
ve kalıp, fıçılı likid taşıma, muhtelif torbalı bakliyat, elektronik eşya ve yedek parça, cam,
mermer vblerin konteyner ile taşınması mümkündür Bunlara ek olarak her türlü
dondurulmuş veya soğuk hava ortamlı olarak taşınması gereken yükler de konteynerlerle
taşınabilir Bu tür taşımacılık özellikle ihracatını ve ucuz ithalatını arttırmak isteyen ülkeler
açısından çok önemlidir Zira belirli bir ülke veya bölgeye bağımlılığı azaltır
Konteynerlerin artışına paralel olarak her çeşit konteyner gemisi de artmaktadır Hatta bir
takım konvansiyonel gemilerin üst güvertelerinde yapılabilen bazı değişikliklerle konteyner
taşımaya elverişli hale getirilmeleri de mümkündür
Konteynerlerin taşınmasında ve elleçlenmesinde, terminalde istifinde, yüklemesinde ve
tahliyesinde çok çeşitli ekipmanlar kullanılmaktadır Bunların başlıcaları, RO-RO terminal
tractor( tugmaster), shore crane, forklift, chassis, high stacking handler, gentry crane gibi
genel isimler altında toplanabilir Ancak bütün bunların birçok tipleri ve çeşidleri mevcuttur
Bunların yanısıra konteyner içine süratli bir şekilde istif yapabilen mini forkliftler de
bulunmaktadır Diğer taraftan sabit sahil vinçlerinin yanısıra raylı olanlar da kullanılmaktadır
Terminal içinde stacking handler ve forkliftlerin giremediği yerlerde kullanılabilen ve dört
lastik tekerleğin ortasında konteynerleri kaldırarak birkaç sıra istif yapabilen transtainerler de
mevcuttur
Limanlara gelince, dünyanın belli başlı büyük limanlarında konteyner ve RO-RO gemileri
için özel rıhtımlar bulunmakta ve istifi, yüklemesi/tahliyesi computerler ile yapılmaktadır Her
limanın belli bir konteyner terminali ve bu terminallerdeki her türlü hareketi sevk ve idare eden
bilgisayarlı kontrol merkezi bulunmaktadır Bu merkezler hangi armatörün hangi gemisinin,
hangi seferinde, kaç tane konteyner yüklediğini, tahliye ettiğini ve terminalin hangi numaralı
bölgelerinde istif edildiğini tespit ederek limanlardaki konteyner trafiğini tanzim ederler