Vajinal Mantar Yaşla İlgili Midir? Vajinal Mantar Nasıl Tedavi Edilir?

Vajinal Mantar Yaşla İlgili midir? Vajinal Mantar Nasıl Tedavi Edilir?
Vajinal Mantar Yaşla İlgili midir? Vajinal Mantar Nasıl Tedavi Edilir?

Kadınlarda genital bölgenin mantar enfeksiyonunu ilk kez 1849 yılında Wilkinson adlı araştırmacı tanımladı Wilkinson, mantar enfeksiyonunu gebelerde görmüş ve gebelerde tanımlamıştı Mantar enfeksiyonlarının ortaya çıkışı genellikle bir nedene dayanır Bu nedenler arasında en sık görülenleri antibiyotik kullanımı ve gebeliklerdir Tekrarlayan vajinal mantar enfeksiyonları da birçok soruna neden olabilir
İlk adetinden 25 yaşına kadar kadınların yarısı mantar enfeksiyonu ile karşılaşır Erişkin yaşına geldiğinde ise 4 kadından üçü hayatında bir kez vajinal mantar enfeksiyonu geçirmiştir
Vajinal mantar enfeksiyonlarının sıklığını bilmek mümkün değildir Vajinal mantar enfeksiyonu olanların bazıları kendi yöntemleri ile tedavi yapmaya çalışmaktadır Ancak vajinal enfeksiyon şikayeti ile başvuran kadınlarda en sık görülen iki enfeksiyondan biri mantar enfeksiyonudur
Mantar enfeksiyonu ile başvuran hastaların çoğu kandida albikans denilen mantar türü ile enfekte olmuştur Kandida glabrata gibi diğer kandida türleri tüm enfeksiyonların çok azını meydana getirir
Aslında hiçbir şikayeti olmayan tamamen sağlıklı kadınlarda da vajinada kandida mikrobu bulunabilir Mantar enfeksiyonu belirtileri gösteren bir kadında da vajina sürüntüsü mikroskopisi kandida gösterir Bu yüzden vajina akıntısının kültürü veya mikroskop ile bakısı sonunda mantar tanısı koymak zordur Mikroskop ile bakıda vajinada üremekte olan mantar hücrelerinin görülmesi tanı koydurucu bir belirtidir
Mantar enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon değildir Ancak cinsel temasın başlaması ile sıklığı artar ve cinsel temas sıklığı ile mantar enfeksiyonunun sıklığı arasında paralellik vardır
Mantar enfeksiyonlarının en önde gelen belirtisi kaşıntıdır Kaşıntıdan oluşan tahriş nedeniyle idrar yaparken yanma da görülebilir İdrar yanması, idrar yolu enfeksiyonunda olduğundan farklıdır İdrar yolu enfeksiyonunda ağrı karının alt kısımlarında ve derinde hissedilirken mantar enfeksiyonunun ağrısı idrarın çıktıktan sonra değdiği cilt kısmındadır Bir diğer önemli belirti ise akıntıdır Akıntı miktarı çok olmasa da kıvamı ile rahatsız edicidir Akıntı, küçük çökelek parçacıklarına benzer Ancak enfeksiyon uzun sürerse bu çökelek görüntüsü ortadan kalkacaktır Akıntı genellikle kokusuz olsa da çok dikkatli hastalar akıntının peynir veya süt kesiğine benzediğini veya mandıraya benzer bir koku olduğunu belirtirler Vajina cildinin enfekte olmuş olmasından ötürü cinsel temas ağrılıdır Vajinanın içi şişmiş gibi hissedilir
Gebelik sırasında geçirilen mantar enfeksiyonları bebeğin zarlarının mikrop kapması ile erken doğum riskini artırır
Mantar enfeksiyonlarının sıklığını artıran bazı durumların bilinmesi, bu enfeksiyondan korunmamıza yardımcı olabilir
1- Antibiyotik kullanımı
2- Gebelik
3- Şeker hastalığı
4- Adet öncesi dönem
5- Doğum kontrol haplarının kullanımı
6- Spiral kullanımı
7- Bağışıklık sisteminin baskılanması
8- Hormon tedavileri ve özellikle kortizon
9- Fazla miktarda şeker tüketmek
10- Sentetik giysiler ve bunların genital bölgede yarattığı nemlilik ve sıcaklık artışı
11- Alerjiye neden olan maddeler Bunlar arasında renkli tuvalet kağıtları, tamponlar ve giysilerdeki deterjan artıkları bulunur
12- Bazı başka hastalıklar Bunlar arasında tiroid hastalıkları, demir eksikliğine bağlı kansızlık da vardır
13- Radyasyona maruz kalma Bu pek tabii ki herhangi başka bir hastalık nedeniyle radyoterapi gören hastaların sorunu haline gelir
14- Rahim ağzı kanalının kronikleşmiş enfeksiyonları (Servisit)
15- Obesite (Şişmanlık)
16- Sık ve değişik kişilerle cinsel ilişkide bulunma

Mantar enfeksiyonlarından korunmak için nelere dikkat edelim?
1- Vajina içi asla yıkanmamalıdır Vajina içinde asidliği ifade eden pH değeri 3,8-4,2 arasındadır Bu pH derecesinin sağlanması için vajina içinde bulunan Laktobasillus asidofilus denilen dost mikroplar laktik asid üretir Laktik asid ve vajinanın bu asid pH’ı zararlı mikropların ve özellikle mantarların üremesini önler Vajina içini yıkamak için kullandığımız su pH’ı 7’dir Yani vajina içinin asildik derecesini bozar Kaldı ki vajina içini pH’ı uygun bir sıvıyla bile yıkasak oradan Laktobasilleri uzaklaştırdığımız için kısa sürede pH da bozulacaktır

2- Vajina dış kısmını yıkamak için yalnızca su kullanalım Genital bölgeyi yıkamak için kullanabileceğimiz sıradan sabun ve şampuanlar genellikle asid ortamı bozan bazik maddelerdir Bunun için genel banyo sırasında genital bölgeyi yıkamak için özel genital bölge şampuanları kullanalım, onun dışında su ile yıkama yapalım

3- Genital bölgeyi yıkarken aşırıya kaçmayalım, önden arkaya doğru yıkama yapalım Makattaki mikropları öne sürüklemeyelim Kuru kalmak önemli Yıkamadan sonra genital bölgeyi kurulayalım Kurulama için beyaz renk tuvalet kağıdı kullanalım Tuvalet kağıdını dokuya bastırmadan ve yalnızca dokunarak kullanalım ki doku arasında tuvalet kağıdı parçaları kalmasın

4- Adet olmadığımız zamanlarda günlük ped bile olsa bir engel kullanmayalım Genital bölgenin havalanmasını her durumda bozarlar Yalnız adetli iken ped kullanalım

5- İç çamaşırları pamuklu veya penye olsun Bu hem genital bölgenin hava almasını sağlar, hem de sıcak yıkanmaları mümkündür İç çamaşırı günlük olarak değiştirilmeli, otomatik makinenin sıcak ayarında yıkanmalı ve makineden çıkınca bir kez daha durulanmalı, kuruyunca buharlı ütü ile ütülenmeli

6- Giysi olarak mümkün olduğunca bol paçalı kumaş pantolon, şort veya etek tercih edilmeli, kot, deri ve sıkı pantolondan kaçınmalıdır Bir giysi ile yürürken genital bölgede nemlilik oluşuyorsa bu giysi uygun değildir

mantar her yaşta olabilir en genel şekilde ve sizin yaşınızda dikkat etmeniz gereken şey iç çamaşırlarınızı kuru tutmanız ve günlük ped kullanmanızdır özel vajinal temizleyiciler (piyasada ve kozmetik açıdan kullanılan dalicate gibi) normal vajina florasını bozup mantara neden olacağından kullanmayınız

ayrıca aşağıda vajinal mantarla ilgili genel bir açıklama var bilgilenmeniz açısından sağlıklı günler dilerim

Vajinal Mantar Enfeksiyonları
(Mikotik vajinit) Vajinal mantar enfeksiyonları ilk kez 1849 yılında gebe bir kadında tanımlanmıştır Erişkin kadınların yaklaşık %75'i yaşamlarının herhangi bir döneminde en az bir kez mantar enfeksiyonu geçirirler

Çoğu kez gebelik, antibiyotik kullanımı gibi nedenlerle ortaya çıkan bu durum tedaviye kolay cevap verir Ancak kronik vajinal mantar enfeksiyonu hem cinsel hem de psikolojik sorunlara yol açabilir Vajinal mantar enfeksiyonlarına yol açan mikroorganizmalardan en sık görüleni Candida Albikans adı verilen bir maya hücresidir Vakaların %67-95'inde bu mantar hücresi sorumlu olarak bulunduğundan, vajinal mantar enfeksiyonları genelde vajinal kandidiyazis şeklinde tanımlanır

Candida Albikansın vajinada zaten normalde bulunan bir organizma mı olduğu yoksa belirti vermeyen kadınlarda saptandığında mutlaka tedavi edilmesi gereken bir patojen mi olduğu günümüzde dahi açıklığa kavuşturulamamış bir sorudur Erkek semeninde üretilemediği için cinsel yolla bulaşan bir hastalık olarak kabul edilemezAncak yapılan araştırmalarda eşlerin benzer tipte mantar hücresi taşıdıkları saptandığı için pekçok hekim tedavide eş tedavisi de uygulamayı uygun görmektedir

Vajinal mantar enfeksiyonuna neden olan candida albikans hifleri

NASIL BULAŞIR
Vajinal mantar enfeksiyonunda üreyen mikroorganizmalar genellikle başkasından bulaşmaz Kişinin zaten kendi vajinasında bulunan maya hücreleri çeşitli nedenler ile aktif hale gelip enfeksiyon yaratmaktadırlar Dolayısı ile havuzdan vb bulaşma söz konusu değildir Çok nadiren cinsel ilişki ile bulaşabilir Ancak bir kadında mantar enfeksiyonu olması mutlaka cinsel ilişki ile bulaştığı anlamına gelmez Hayatında hiç cinsel ilişkide bulunmamış bakire kızlarda hatta küçük çocuklarda bile mantar enfeksiyonu olabilir

RİSK FAKTÖRLERİ
Vajinada belirti vermeden bulunan kandidalar çeşitli faktörlerin etkisi ile aktif hale geçerler ve klasik belirtiler ortaya çıkar Ancak önemli bir gerçek de vakaların %50'sinde bu tür bir faktör olmadan hastalığın ortaya çıktığıdırVajinal mantar enfeksiyonlarını tetikleyen faktörler şunlardır:

Antibiyotikler: Geniş spekrtumlu olarak tabir edilen güçlü antibiyotikler vajinanın normal pH dengesini bozarak mantar enfeksiyonu için uygun ortam hazırlarlar Vajinitte en sık etkili olan antibiyotikler tetrasiklin ve penisilin grubu ilaçlardır
Gebelik: Özellikle gbeliğin son 3 ayında hücresel bağışıklığın azalması ile kandida gelişimi kolaylaşır Yine gebelikte vajinada glikojen adı verilen maddenin artışı da bu olayı hızlandır Vajinada glikojenin artmasına ise kanda östrojen ve progesteron miktarının yükselmesi neden olur
Şeker Hastalığı: Kan şeker düzeylerinin dengesiz seyrettiği kontrolsüz diabette idrar ve vajinal salgılarda şeker düzeyleri artar, bu da mantar için uygun bir ortam hazırlar
İmmunosupresyon: Bağışıklık sisteminin baskılanması demektir İlaçlar ya da sistemik hastalıklar sonucu hücresel bağışıklık sisteminin baskılanması kandidiazisi hızlandırır
Doğum Kontrol hapları: Eski tipte yüksek doz oral kontraseptiflerin vajinal kandidiasiz için uygun zemin hazırladığı ileri sürülse de günümüzdeki düşük doz ilaçlar ile bu görüş geçerliliğini yitirmiştir
Rahim içi araç (spiral): Etkisi tam olarak bilinmemektedir Ancak kandidiazis için predispozan faktör olduğu ileri sürülmektedir
Hormon kullanımı: Östrojen ve progesteron içeren ilaçların alımı kandidiazis görülme oranını arttırır
Naylon giysiler: Özellikle kilolu kadınlarda giyilen naylon giysiler ve çamaşırlar bölgede sıcaklık ve nem artışına neden olurlar Bu durum mantar hücreleri için altın değerinde bir fırsattır Gelişen enfeksiyon tekrarlama ve kronikleşme eğilimindedir
Lokal allerjenler: Renkli tuvalet kağıtları, parfümler, yüzme havuzundaki ilaçlar, tampon ve pedler alerjiye neden olabilirler Alerjik zemin üzerinde ise daha sonra mantar enfeksiyonu gelişebilir
Metabolik hastalıklar: Tiroid hormonu bozukluğu gibi hastalıklar kandidiazis için uygun zemin hazırlar
Şişmanlık
Kronik servisit
Radyasyon
BELİRTİLERİ
Vajinal mantar enfeksiyonunun en önemli ve en sık görülen belirtisi kaşıntıdır Bu kaşıntı geceleri şiddetlenir ve sıcak etkisi ile artar

Hastaların çoğunda dış genital organlarda yanma vardır Özellikle idrar yaparken, idrarın değdiği bölgelerde şiddetli yanma hissi olur

Bazı hastalarda cinsel ilişki esnasında ağrı olabilir

Vajinal kandidiazisde akıntı her zaman olmaz Eğer mevcut ise bu akıntı beyaz renkli ve içerisinde süt ya da peynir kesiği şeklinde tanımlanan ya da kireç benzeri olarak nitelendirilen parçacıklar bulunur

Akıntıda kötü koku görülmez Kokunun olması kandidiazise eşlik eden ikinci bir enfeksiyonun varlığını akla getirmelidir

Vulva ve vajinada kızarıklık ve şişlik olabilir Vajina duvarında mantar plakları bulunabilirBunların görülmesi kandidiazis için tipiktir Kaşımaya bağlı olarak vulva derisinde soyulmalar ve küçük kanamalar olabilir

TANI
Vajinal mantar enfeksiyonlarının tanısı güç değildir Genelde muayene esnasında hastanın şikayetleri ve muayene bulgularının birarada değerlendirilmesi ilave bir laboratuvar tetkikine gerek kalmadan tanı koydurur Vajinal kandidiazisde kültür almanın rolü yoktur Bunun yerine alınan akıntı örneğinin potasyum hidroksil ile muamele edildikten sonra mikroskop altında incelenmesi ve tipik mantar psödohiflerinin görülmesi tanıyı kesinleştirir

TEDAVİ
Vajinal mantar enfeksiyonlarının tedavisi hem çok kolay hem de zordur Tedavi ile akut şikayetler büyük ölçüde giderilir Ancak hastaların %5-25'inde hastalık daha sonra tekrarlar 1 yıl içinde en az 4 defa kandidazis atağı geçirilir ise bu durumda tekrarlayan enfeksiyonladan söz edilmektedir Bu yeniden atakların nedeni mantar mayalarının vajinadaki sağlam dokuların içine girerek derinlere kadar ilerlemesi ve burada sessiz kalmaları ve ilaçlardan da etkilenmemesi olarak açıklanmaktadır

Vajina hücreleri sürekli bir yenilenme içinde bulunduğundan üstteki hücreler dökülüp alttaki hücreler yüzeye çıktıkça bu mayalarda yüzeye yaklaşmakta ve uygun ortam bulduğunda yeniden enfeksiyona neden olmaktadır Bu duruma invazif kandidiyazis adı verilir İnvazif kandidiazisin önlenmesinde predispozan faktörlerin ortadan kaldırılması şarttır

Tedavide hem sistemik hem de lokal ilaçların kullanılması gereklidir Lokal ilaçlar hem vajinal ovül (fitil) hem de krem şeklinde olabilir Tekrarlayan enfeksiyonlarda ise bazı yazarlar eş tedavisi gerektiğini düşünmektedirler Kronik bir enfeksiyon yoksa eş tedavisi gerekli değildir

Ağızdan alınan sistemik tedavide tek günlükten 1 haftalığa kadar tedavi protokolleri ve ilaçlar mevcuttur Aynı durum vajinal ovüller için de geçerlidir

Tedavi esnasında naylon giysiler giyilmemesi, çamaşırların pamuklu olması, kaynatarak yıkanması ve buharlı ütü ile ütülenmesi, dar giysilerden kaçınılması, vajinanın su ile yıkanmaması bunun yerine nötr pH derecelerine sahip ve bu amaçla üretilmiş sıvı sabunların kullanılması tedaviyi kolaylaştırır