Rotator Manşon Yırtıkları

ROTATOR MANŞON YIRTIKLARI




Omuz anatomik olarak çok geniş hareket açıklığı, zayıf eklem teması, bu zayıf teması desteklemek ve hareket açıklığını sağlamak için yer alan kıkırdak ve tendon destekleriyle vucudun en karmaşık eklemidir Bu eklem ileri yüklenmelere maruz kalır




40 yaş üzerinde omuz ağrısı sebeplerinin en önemli sebeplerinden biri rotator cuff yırtıklarıdır Rotator cuff, humerus (üst kol kemiği) kemiğinin üst ucundaki omuz eklemini yapan baş kısmını çepeçevre saran adale-tendon bir yapıdır Omuz eklemini yerinde tutar ve omuzun içe-dışa dönüş hareketlerini yaptırır Omuzda 4 adet rotator kas vardır, supraspinatus, infraspinatur, teres minor, subskapularis Rotator manşon yırtığı gençlerde ve sporcularda ani bir harekette oluşan yaralanma ile oluşabileceği gibi, zaman içinde tekrarlayıcı, kolun baş seviyesinin üzerindeki hareketlerde gelişebilir

Belirti ve bulgular

• Baş üstü hareketlerde daha fazla olmak üzere tekrarlayıcı, devamlı omuz ağrısı
• Gece ağrısı Bu ağrı ağrıyan taraf üzerine yatmayı engeller
• Kas güçsüzlüğü Özellikle kolu kaldırmaya çalışırken hissedilir
• Omuz hareketleri sırasında tıkırtılar, klik sesleri gelmesi
• Omuz hareketlerinde kısıtlılık Genellikle hastanın sağ kolunda olur
• Hastalar rahatsızlığın başlamasına sebep olduğunu düşündükleri bir olay tarif ederler

Risk faktörleri

• Tekrarlayıcı baş üzeri hareketler Fırlatma sporları, tavan boyama, kartonpiyer işçileri
• Aşırı güç kullanma, düşme gibi
• Yaşlanmaya bağlı dejenerasyon
• Rotator manşonun bulunduğu aralıkta daralma
• Rotator manşonun akromion denilen çıkıntının altındaki yüzey tarafından zedelenmesi

Yırtığın tesbiti


Röntgen incelemesi kemik kaynaklı bulguların tespitinde yararlıdır Ancak rotator manşonun direkt izlenebildiği MR ve ultrasonografi gibi tetkikler genellikle kesin tanı ve tedavinin planlanması için gereklidir
Rotator manşon yırtıkları parsiyel (tam olmayan) veya tam yırtık biçiminde olabilir Tendonun bütün kalınlığınca olmayan kısmi yırtıklar tıbbi tedaviye iyi cevap verirler Cerrahi olamayan tedaviye cevap vermeyen kısmi yırtıklar ve tam yırtıklarda cerrahi tedavi gerekir

Tedavi seçenekleri


Doktorunuz yırtık tam değilse (parsiyel yırtık) aşağıdaki cerrahi olmayan tedavi seçeneklerini önerebilir;
>Dinlenme; yırtık tam değil ve aşırı kullanma sebebiyle gelişmişse yardımcı olabilir
>İlaç; (ağrı ve ödem giderici ilaçlar) ağrının kontrolünde yardımcıdır
>Kuvvetlendirme ve germe egzersizleri; fizyoterapinin ana unsurlarından biridir ve yapılması önerilir
>Kortikosteroid enjeksiyonu; ağrının giderilmesinde yardımcıdır Fakat çok sık tekrarlanması tendonu zayıflatıp tam yırtığa sebep olabilir
>Ultrason ; lokal ilaç uygulaması ve derin ısı verme özellikleri sebebiyle iyileşme sürecine yararlıdır

Yukarıdaki yöntemlere cevap alınamayan parsiyel yırtıklar veya tam yırtıklar için çeşitli cerrahi tedavi seçenekleri vardır Aşağıda tanımlanan yöntemler modern omuz cerrahisi teknikleridir Burada hangi tekniğin seçileceğine rotator manşondaki yaralanmanın büyüklüğü, yeri, sebebine bağlı olarak karar verilir Artroskopik müdahale sırasında omuzdaki tesbit edilen diğer patolojilerinde düzeltilmesi şansı vardır

>Artroskopi; yaklaşık 1 cm lik kesilerden omuz eklemi ve çevre dokulara ait görüntülerin bir kamera aracılığıyla monitöre aktarılması ve yine mini aletlerle görüntü kullanılarak hastalığın ameliyatının yapılması prensibine dayanır Omuzda kemik çıkıntılarının kaldırılması adale ve tendondaki küçük yırtıkların tedavisinde tek başına yeterli olabilir
>Mini-açık tamir; artroskopi ile birlikte kullanılarak bir kaç santimetrelik küçük kesilerden tam yırtıkların tedavisine imkan verir
>Açık tamir; yaralanmanın çok ciddi olduğu vakalarda uygulanır Burada doku transferi, tendon grefti uygulamaları yapılabilir

Cerrahi sonrası rehabilitasyon (fizyoterapi)




Tüm omuz hastalıklarında olduğu gibi rotator manşon yaralanmaları ardından normal fonksiyonlara dönüş zaman alır Cerrahi tedaviler sonrası bu zaman 6 ay veya daha uzun olabilir Temel prensip eklem hareketlerini arttırıcı ve adale gücünü geliştirici hareketlerin yapılmasıdır Doktorunuzun vereceği programı uygulamak nihai sonuçta operasyon kalitesi kadar belirleyicidir İyi ellerde yapılan cerrahi ve iyi bir fizyoterapi programı sonrası % 90 civarında tatmin edici sonuçlar alınabilmektedir

Egzersiz 1:
Bir masadan tutularak öne doğru eğilinir Hasta omuz-kol düz bir şekilde sallandırılır Hasta kolla havada serbest bir şekilde küçükten büyüğe doğru daireler çizilir Günde 10 defa tekrarlanır

Egzersiz 2:
Bu egzersiz için lastik bir bant kullanılır Kapalı bir kapının koluna lastik bant bağlanır Dirsek vücuda yapışık tutulur Lastik bant 90 derece bir açıklıkta şekildeki gibi hareket ettirilir

Egzersiz 3:
Sağlam taraf üzerine yan yatılır Dirsek vücuda bitişik tutulur Ele ağırlık alınarak aşağı indirilip kaldırılır

Egzersiz 4:
Bir masa yada yatakta yüzüstü yatılır Ele bir ağırlık alınarak sallandırılır ve omuz hizasına kadar kaldırılır 10 defa tekrar edilir

Egzersiz 5:
Egzersiz yapılacak yan tarafa yatılır Kol masa yada yatağa istirahat pozisyonunda yatırılır Dirsek 90 derece bükülür eldeki ağırlık göğüse kadar kaldırılır 10 kez tekrarlanır

Egzersiz 6 :
Ayakta heriki ele ağırlık alınır Dirsekler bükülmeden 45 derece kadar kollar kaldırılır
Bütün bu egzersizler yapılırken, küçük ağırlıklar alınmalı ve ağrı oluşturmayacak şekilde tedricen arttırılmalıdır

OMUZ SIKIŞMA HASTALIĞI (BURSİT ve TENDİNİT)


Sporcular, endüstri işçileri, ev hanımları ciddi omuz ağrılarından sıklıkla yakınırlar Bunun sebebi rotator manşonun ve omuz başının bulunduğu aralıkta sıkışmasıdır

Omuz sıkışma sendromu nedir?


Omuz sıkışma hastalığı bir veya daha fazla problemin bir arada bulunması ile gelişir Bu problemler;

>Bursa denilen yağlayıcı keseceğin şişmesi ki bursitis denilir Omuzun yüksek yüklenme altında hızla uzatılması sırasında sıktır Bu en sık fırlatmaya dayanan sporlarda görülür Spor dışında boya, cam silme gibi aktivitelerde de olabilir İleri yaşlarda kendiliğinden de gelişebilir
>Rotator manşon tendonlarının şişme- ödem-iltihabı ki tendinit denilir En sık ani ve yüklenme ile başlanılan sportif aktivitelerde başlar Buradaki sebep adalelerin henüz bu aktiviteye hazır olmamasıdır
>Tendonlardaki aşınma ve yırtıklar sonrası kireç depolanması ki buna kalsifik tendinit denir