Johann Ludwig Uhland

Hayatı:
Uhland, 26 nisan 1787’de, Tübingen’de doğarAilesi, Württemberg’in önemli kişiler yetiştirmiş bir ailesidirBabası Johann Friedrich Uhland, hukukçudurAnnesi Elisabeth Uhland ise, üniversitede sekreterdirUhland, ailenin 3 çocuğudurİlk çocuk, doğumdan hemen sonra; ikincisi ise, 10 yaşından önce ölmüştür4 çocuk ise, 1795’te doğan Uhland’ın kızkardeşidir
Uhland, önce, Tübingen’deki Latin okulunda okumaya başlarBurada, dersler ona kolay gelmiştirTübingen’deki gezileri ve Alb’e düzenlenen okul gezileri, ondaki zaten var olan fantezi dünyasını iyice zenginleştirmiştirYazar, fantezi dünyasını; şövalye öyküleri, halk efsaneleri ve sonraları da, Ossian ve Hölty ile renklendirmiştir
Uhland, 14 yaşında üniversiteye başlarHangi bölüme gideceğine karar vermemişken, aldığı bir burs nedeniyle, hukuk bölümüne gitmeye karar verirBu arada, öğretmeni Johann Christian Seybold’un önerisiyle, klasik ve ortaçağ Alman edebiyatı dersleri alırAyrıca, yabancı dil derslerine de girmektedirÜniversitede; büyük ülküleri olan ve şiirdeki klasisizme karşı çıkan, bir öğrenci grubuna katılırUhland ve Justinus Kerner, bu gruba yeni bir soluk getirirlerGruba, daha sonra; Karl Mayer, Heinrich Köstlin, Georg Jager, Karl Roser, Friedrich Kölle ve Varnhagen von Ense katılırBu grup, ormanda yürüyüşe çıkıyor ve burada; şiir okuyor, şiir teorileri üretiyor, halkın ağzından şarkılar dinliyor ve bunları, Joachim von Arnim ile Clemens Brentano gibi derliyorlardıUhland’ın; “Küçük Kilise”, “Çobanın Pazar Şarkısı”, “Genç Bir Erkeğin Dağ Şarkısı” ve “İyi Dost” gibi şiirleri, bu dönemin ürünüdürYazar, 1807 ve 1808’de; L von Seckendorff’un, “Esin Perileri Almanağı”’nda ve “Bayanlar İçin Cep Kitabı”’nda, baladlar ve lirikler yayınlarGrup, ayrıca, peruka takmış gelenekçi öğrencilerin çıkarmış olduğu, “Okumuşlara Pazar Sayfası” adlı bültene karşılık; asiliklerini yansıtan, “Okumamışlara Pazar Sayfası” adlı elyazması bülteni dağıtmaktadır
Uhland, yine bu dönemde, politik konularla da ilgilenmektedirArkadaşlarıyla gizli bir topluluk kurarTopluluğun amacı; bir Pasifik adası olan Otaheiti’ye gidip, orada bir devlet kurmaktıAncak, bu çocukça düşünce, polis tarafından önemsenince; Uhland, sorguya çekilir
Üniversite bitirme sınavlarından sonra, Uhland’ın arkadaşları, birer birer Tübingen’i terk ederlerEn son, 1809 yılında, Kerner giderUhland da, 1810 yılında mezun olurMayıs 1810’da, Paris’e giderOrada, ulusal kütüphanede; geç saatlere kadar, ortaçağ efsane ve şarkılarına ait elyazmalarından kopyalar çıkarırUhland, Paris’te, Tübingen’deki arkadaşlarına da rastlarBunlar arasında; Adalbert von Chamisso, Varnhagen von Ense ve İmmanuel Bekker vardırYazar, 1811’de bu şehirden ayrılır
Önce Tübingen’e giderek, kısa bir süre avukatlık yaparDaha sonra, 1812’de; Stuttgart’a giderek, adalet bakanlığında sekreter olarak çalışmaya başlarAynı yıl, “Antik Fransız Destanları” adlı denemesini yazar1812 ve 1813’te; Kerner’in, “Şiir Almanağı”’nda ve “Alman Orman Şairleri”’nde şiirleri yer alırUhland, adalet bakanlığındaki işinden, 1814’te ayrılırSonra, yine avukatlık yapmaya başlarAynı yıl, “Rauschbart Baladları” ortaya çıkar1815 yılında, meclisi kapattığı için krala kızgınlık duyar ve ona bağlılık yemini etmek zorunda kalmamak için, bir devlet dairesinde memur olma önerisini kabul etmez ve yeni başlayan anayasa tartışmalarına katılırAynı yıl, çeşitli şiirlerini, “Şiirler ve Baladlar” adı altında yayınlarBu kitap, ilerde 50’ye yakın baskı yapacaktır1816’da ise, “Anayurt Şiirleri” yayınlanır
Aynı yıl, kral Friedrich ölünce, ülkede siyasi hava değişirUhland, bunun üzerine; 1819’da, Tübingen milletvekili olarak, zümreler meclisine girerBu mecliste, 1819-27 arası Tübingen’i; 1826-29 arası ise, Stuttgart’ı temsil eder1817’de, “Schwaben Dükü Ernst” ve 1819’da, “Bavyeralı Ludwig” adlı tiyatro oyunlarını yazarMayıs 1820’de, Emilie Vischer ile evlenir1822’de, “Walter von der Vogelweide” adlı bir biyografi yazar1829’da, Tübingen üniversitesi senatosu; onu, eski Alman edebiyatı bölümüne profesör seçerUhland, üniversitede; ortaçağ Alman şiiri, Germen efsane tarihi ve Nibelungen destanı üzerine dersler verirBu arada, Paul ve Gustav Schwab ve Nikolaus Lenau gibi çeşitli politikacılar ve şairlerle tanışır
1832’de, Stuttgart eyalet meclisine girerAncak, Uhland’ın katılımından birkaç hafta sonra, meclis dağılırYeniden seçimler yapılırAncak, üniversite yönetimi; onun, liberallerin temsilcisi olarak, seçimlerde aday olmasına karşı çıkarUhland, bunun üzerine, adaylıktan vazgeçer ve üniversitedeki görevinden de ayrılır1836’da, “Nordik Kaynaklara Göre Thor Mitosu” adlı eserini yazar
Uhland, 1838’de, eyalet meclisinden kesin olarak ayrılırEvinde çalışmaya başlarBu şekilde, 10 yıl boyunca çalışır1844-45’te yazdığı, “Eski Yüksek ve Aşağı Alman Halk Şarkıları”, bu dönemin ürünüdür1848’de, Tübingen-Rottenburg seçim bölgesinden, bağımsız milletvekili seçilir ve Frankfurt’taki Alman ulusal meclisine girerYazar, Avusturya’nın koruması altındaki bir Almanya düşüncesini savunuyorduİmparatorluğun, babadan oğula geçmesine de karşıydıBir süre sonra, askeriye, meclisi dağıtırUhland, kendini çalışmalarına verirKütüphanelerde, arşiv araştırmalarına yeniden başlarEski arkadaşlarını ziyaret ederBir ara, İsviçre’ye gider ve burada bir arkadaşını bulurAncak, hastalanırDaha sonra, en eski arkadaşı olan Justinius Kerner’in mezarını, soğuk bir şubat günü ziyaret ederZaten hasta olan yazarın hastalığı artarBütün yıl hasta kalırSonunda, 13 kasım 1862’de, Tübingen Württemberg’de ölür

Eserleri:
1) Antik Fransız Destanları 1812
Uhland’ın, Paris ulusal kütüphanesindeki araştırmalarının sonucu olan bir eser
2) Rauschbart Baladları 1814
3) Şiirler ve Baladlar 1815
“Şiirler ve Baladlar”, Uhland’ın, daha hayattayken bile 50’ye yakın basımı yapılmış olan ve İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve İspanyolcaya da çevrilmiş olan en önemli eseridirUhland’ın; 1807 ve 1808’de, Seckendorff’un kitaplarında ve 1812 ve 1813’te de, Kerner’in eserlerinde çıkan şiir ve baladlarının çoğu, bu derlemede yer almaktadırŞiirlerin en önemli özelliği, aşk ve doğa liriğinin romantik konularının işlenmiş olmasıdır
“Küçük Kilise”’de; insana, özellikle, mutlu insana yakın olan bir doğa betimlenirAncak, bu betimleme, ölümü anımsatan temel bir dini sembolizmle bağlantılıdırBöylelikle, yazar, sanayileşme öncesinde din temelli bir dünya yaratmaktadır”Doğa Özgürlüğü”’nde, özgürlük ve eşitlik, doğa metaforu olarak kabul edilir”Hancı Kadının Kızı”, gerçek bir halk şarkısıdırRen nehrini geçen 3 genç delikanlı, bir hana ulaşırlarOrada, hancının kızını görürlerÜçü de kıza hayranlıkla bakarAncak, içlerinden biri, kıza ölümsüz bir aşk duyar”Denizdeki Şato”, soru-yanıt şeklinde bir baladdırGoethe’nin, “Thule Kralı” adlı şiirine benzer”Küçük Roland” ve “Kral Charles’ın Geçişi”, Şarlman’ın hizmetinde çalışan soylularla, inceden inceye alay eder”Şarkıcının Aşkı” ve “Rudel”’de, uzaktaki prensese aşık olan şairlerin efsaneleri anlatılır
“Coucy Şatosunun Sahibi”’nde, kıskanç bir kocanın, kutsal topraklarda ölümü anlatılırKıskanç koca, çok sevdiği karısına aşkını kanıtlayabilmek için; kalkanını, bir genç aracılığıyla ona yollarAyrıca, kalbini de çıkararak, yine ona götürmesini isterAncak, ondan istediği, kadının bu kalbi yemesidir”Şarkıcının Laneti”’nde, bir yaşlı ve bir genç şair, korkunç bir kralın şatosuna davet edilirlerBahçede dolaşarak; aşk, özgürlük ve ilkbahardan söz eden şiirler söylerlerBunları dinleyen kraliçe, onlara bir demet gül yollarKral, bu ilgiye kızar ve genç şairden kuşkulanırŞair ve kraliçe şatodan kaçarAncak, şato lanetlenmiştir
“Korkusuz Kont Richard”’da; Normandiya kontu Richard, bir gece, içinde cenaze olan bir tabutun bulunduğu bir kiliseye tek başına giderRichard dua ederken, cenaze kalkar ve ona gizlice bakarRichard dua sonrasında kiliseden çıkarken, eldivenlerini unuttuğunu fark eder ve kiliseye geri döner”Edenhall’ın Serveti”’nde, Edenhall şatosuyla ilgili bir efsane anlatılırEfsaneye göre, şatoda bir kadeh saklıdır ve bu kadeh parlatılırsa, kötülükler şato üzerinde kol gezecektirŞato sahibi genç lord, içki sunan yaşlı uşağın karşı çıkmasına rağmen, bir yemekte bu kadehi doldurur ve onu şerefe kaldırarak kaderini çizmiş olurGizemli güçlerle kadeh parlarTüm misafirler korku içindedirDüşmanlar şatoyu kuşatır ve yerle bir ederBu olaydan kurtulan tek kişi, içkiyi sunan yaşlı uşaktır
6 aralık 1814 tarihinde yayınlanan “Schwab Darbesi” adlı şiir, Uhland’ın; ortaçağ şiiri araştırmaları sonucunda, bundan etkilenerek yazdığı en iyi şiirdirŞair, Paris ulusal kütüphanesindeyken, filolog İmmanuel Bekker ile tanışırBekker, ona; Niketas Akaminetos’un, 1180-1206 yılları arasını içeren elyazmalarını gösterirBu yıllar, 3 haçlı seferlerinin yapıldığı yıllardır ve Uhland’ın şiiri, bu elyazmalarından esinlenmiştir
“Schwab Darbesi”, 1189-91 yılları arasında olan ve 8 haçlı seferinden en önemlisi olan, 3 haçlı seferini konu alırBu sefere, İtalyanların “Kızıl Sakal” dedikleri Friedrich Barbarossa ve İngiliz kralı Philippe Auguste katılmaktadırSeferin amacı, diğer haçlı seferlerinde olduğu gibi, Kudüs’ü Müslümanların elinden almaktır
İngiliz ve Fransız kralları, deniz yolunu seçerken; Alman kralı, Balkanlardan Edirne’ye gelirSelçuklu sultanı 2 Kılıç Arslan, Barbarossa’yı, Türk topraklarına girmemesi için uyarırBarbarossa da, sadece Batı Anadolu’dan geçeceğini söylerAncak, sözünü tutmaz ve Konya’ya giderBunun üzerine savaş başlamış olurTürkler sayıca az olduklarından, çete savaşı yapmaktadırBarbarossa, Konya’da 5 gün kaldıktan sonra ayrılırKudüs’e doğru giderken, bir nehirde boğulur
Uhland’ın bu baladında, Schwab insanı gerçek yerini alırZaten, yazar da, katıksız bir Schwab’tırBünyesinde, bir Schwab’lının bütün özellikleri bulunurSchwab insanı; içine kapalı, az konuşan, geç öfkelenen, güçlü yapıda ve davranışlarında, kabalığa varan serbestlikte olan insanlardırBu insan tipinde, sertlik ve dinginlik bir aradadırİçinde, gizli mizah unsuru vardır
Uhland’ın, bu baladında Schwab insanını seçmesi; bir yandan, onun Schwab olmasıyla, diğer yandan da, bölge insanının karakterini, şiirinde yansıtmak istemesiyle açıklanabilirAncak, gerçek neden, haçlı Almanların büyük bir bölümünün Schwab olması ve ilerde, imparatorluk hanedanını oluşturacak olan Schwab dukasının savaşta yer alıyor olmasıdır
4) Anayurt Şiirleri 1816
Bu eser, Uhland’ın 6 adet yurtsever şiirini içerirŞiirler, 1814-16 arası yazılmış, politik şiirlerdirUhland’ın, Almanya’nın o dönemki politik ortamından etkilenerek yazdığı bu şiirler; onun, halk kültürü alanındaki titiz araştırmalarını ve halk şiiri üslubuyla, balad yazma yeteneğini yansıtır
5) Schwaben Dükü Ernst 1817
Uhland’ın bu 5 perdelik trajedisi, ilk kez, 5 mayıs 1817’de, Hamburg’da sahneye konmuştur29 ekim 1819’da, Stuttgart’ta, şenlik oyunu olarak oynanan bu trajedinin konusu, geleneksel bir öyküdürTarihi olaylar, çok titiz bir şekilde ele alınmıştırOyundaki kişiler; sürekli, dramatik hareketlere dönüşen diyaloglar ve tartışmalarla tanıtılırlarBu, öylesine yoğundur ki; trajedi, çoğu zaman anlaşılmaz olur
Konu, 12 yüzyıldan beri, birçok kez ele alınmıştır15 yüzyılda, “Dük Ernst” adlı bir halk kitabında, aynı konu işlenmiştirİmparator 2Konrad karısı, Gisela’nın ilk evliliğinden olan oğlu dük Ernst ile barışmaya hazırdırBu barış önerisini, oğlu Heinrich’in, Alman krallık tacını giyme töreni onuruna kabul etmiştirİmparator, dük Ernst’in, Burgund krallığındaki toprakları üzerinde hak talep ettiği için dük, Ernst, ona 2 kez başkaldırmıştırDük hapse atılmış, miras tartışması da, imparatorun lehine sonuçlanmıştır
Bu barış görüşmesinde; imparator, Ernst’e, dükalığını geri vermek istediğini söylerAncak, bir koşul öne sürerErnst, krallığın baş düşmanı kont Werner von Kiburg’u, krallık adına tutuklayacaktırDük Ernst, bu öneriyi kabul etmez ve aforoz edilirAdalbert von Falkenstein adlı bir soylu, şatosunun kapılarını, Ernst ve Kiburg’a açarAncak, asiler, imparatorluk ordularına yenilirlerErnst ve Kiburg ölürBöylelikle, aforozluk durumları ortadan kalkar ve Hıristiyan geleneklerine göre gömülürler
Oyun, ahlaki kurallar ve devlet gücü arasındaki karşıtlıkları içerirWerner von Kiburg, imparator için bir asi; dük Ernst için ise, bir arkadaştırTartışmalardaki bu dramatik yapı, karşıtlıklara o denli bağlı kalır ki; karakterler, herhangi bir şekilde gelişemez

6) Bavyeralı Ludwig 1819
Uhland’ın, 1819’da yazdığı, tarihi kahramanlık oyunu
7) Walter von der Vogelweide 1822
Uhland’ın, 1822’de yazdığı ve 12 yüzyıl Alman şairi olan Vogelweide’ı anlattığı biyografisi
8) Nordik Kaynaklara Göre Thor Mitosu 1836
1836 tarihli bu eser, aslında, Uhland’ın yayınlamayı tasarladığı, “Efsane araştırmaları” adlı serinin ilk cildidir2 cilt olan “Odin”, şairin ölümünden sonra; 1865-73 arası çıkan, “Şiir ve Efsane Tarihi Üzerine Yazılar” adlı eserin 6 cildi olarak yayınlanır
Uhland, antik Alman ve Fransız şiiri dışında, Schwab efsaneleri ve Nordik mitoloji konusunda da araştırmalar yapmıştırBu araştırmaları; hem şiirsel, hem de bilimsel yönden yürütmüştürHerder ve Alman romantikleri, Nordik mitlerde, anlatımın temel noktasını oluşturan Tanrı Thor’u, sembolik olarak; doğanın, şiirde somutlaşmış, kişileşmiş hali olarak görürlerUhland, buna açıklık kazandırmak için, eski ve yeni Edda’dan, Saxo Grammaticus’un “Danimarka Tarihi”’nden, çeşitli Tanrı ve kahramanlık şarkılarından yararlanmıştır
Yazar, bu mitik bulmacayı çözerken, altındaki bilimsel tabanı asla unutmazMitosların, bir bütün olarak, şiirin ruhunda yaratıldığı inancıyla; mitolojik sembolizmi, şiirsel çekirdeğinde çözerBöylece, Thor’un görünümü altında; mevsimlerin değişimiyle, ışık ve karanlıkla, var eden ve yok eden doğa güçleriyle ilgili birçok mit toplanır ve bunlar, doğanın gücü ve görünümü olarak ortaya çıkarUhland’a göre, doğa yaşamı, Thor mitosunda nasıl canlandırılıyorsa; Odin mitosunda da, ruhsal yaşam, o şekilde, duru bir görünüm kazanırTanrı mitlerinin uzantısı, kahramanlık mitlerini oluştururBuradan da, masalların efsanevi başlangıcına ulaşılır
9) Eski Yüksek ve Aşağı Almanca Halk Şarkıları 1844-45
Uhland’ın, 1844-45 yıllarında kaleme aldığı, yüksek ve aşağı Almanca şiveleriyle yazılmış olan, antik halk şarkıları üzerine bir incelemesi
10) Şiir ve Efsane Tarihi Üzerine Yazılar 1865-73
Uhland’ın ölümünden sonra, 1865-73 yılları arasında yayınlanmış olan bu eser; şairin, daha önce yayınlanmamış olan yazılarının bir toplamıdır

Sanatı:
Uhland’ın da içinde yer aldığı, Schwab romantik şairleri; eserlerinde, ortaçağ şövalyelik dünyasının dindarlık ve kahramanlığına öykünmüşlerdirBu şairlerin başlıca gayesi; geçmişte kalmış tarihi eserleri, halk arasında hala yaşayan şarkıları ve efsaneleri ortaya çıkarmaktıUhland da, geçmişin değerlerini ortaya çıkarırken; halkın sesine kulak vermiş, böylelikle, şiirlerinde gerçek tonu bulmuşturHeinrich Heine, Uhland’ın şiirlerini okuyunca; eski zamanlardaki, şövalyeleri geleneklerine bağlı soylu kadınları, kuzeyin kahramanlarını anımsayıp, o günlere özlem duyduğundan söz eder
Uhland’ın asıl şiir yazma dönemi, 1805-16 arasıdırAncak, o tarihten 1829’a kadar, fazla eser vermemiştir1814-16 arası ise, politik şiir yazdığı yazdığı dönemdirAlman romantizmi ve yurtseverliği, Uhland’ın; yalnızca politik çalışmalarına değil, şiirlerine de esin kaynağı olmuştur
Uhland’ın liriği; önemli olanın, şairin özelliklerinin fazla olması değil, yaşanan yoğun duygunun ve onu anlatırken kullanılan sözcüklerin uygun olması gerektiğini kanıtlamıştırOnun şiirleri, karakterine o kadar uygundur ki; bundan sadece, gerçekten hissettiklerini ve ruhen yaşadıklarını kaleme aldığı sonucunu çıkarabilirizUhland, şiiri hiçbir zaman yönetmemiştirÇünkü, eğer gerçekten isterse, esin perisinin hep geleceğini biliyordu
Uhland, şiirlerinde, Goethe ve Schiller’in geliştirdiği klasik biçimleri kullanmakla birlikte; kendine özgü, naif ve ince bir üslup benimsemiştirFriedrich Schlegel’in sapkınlıkları ve ironik tarzı; ona, Novalis’in mistisizmi gibi yabancıdırAncak, AWSchlegel’in edebiyat tarihi araştırmaları ve konferansları onu çok etkilemiştir
Goethe, Uhland’ın şiirlerini okuduğunda; bu şiirlerin ona çok hüzünlü geldiğini, bu yüzden de, onun baladlarını yeğlediğini söylemiştir Eckermann’aŞairin kendisi de, yeteneğinin balad türünde olduğunu biliyorduDüzyazıya yakın bir şiiri olduğu için, balad ve romans türünde başarılıdırŞair, ortaçağ türü baladları yeğlemiştirÇünkü, bunlar; anonim romantik baladdan, tarihi balada bir geçiştir

Şiirlerinde hep objektifliği aramıştırBu yüzden, bir çeşit objektifleştirme formu olan halk şarkılar; Uhland’ın, insani ve şair tarzına uyuyorduŞarkıları, bugün hala söylenmektedirUhland, halkın anlayamayacağı şiirler yazmayı hiçbir zaman düşünmemiştirOna göre, şiir ve şarkılar halk içindirFormun kusursuz yalınlığı, şairliğin en tatlı meyvasıdırGündelik bir sözcüğe şiirsel bir büyü kazandırmak, söylenmeyenin anlaşılmasını sağlamak, birkaç yalın sözcükle bir ruh hali yakalamak, onun yaşadığı yüzyılda pek rastlanan bir şey değildi
Kaynakça:
-Die Grossen Deutschen Josef Eberle/1960
-Dictionnaire des litteratures Philippe Van Tieghem/1984
-Dictionnaire biographique des Auteurs Laffont-Bompiani/1964
-Le Nouveau Dictionnaire des Oeuvres Laffont-Bompiani/1994
-Encyclopedia Britannica 1911 Edition
-Kindler Neues Literatur Lexikon 1991
-Alman Edebiyatı Burhanettin Batıman
Remzi Kitabevi/1945
-Türk ve Dünya Edebiyatçıları Aziz Çalışlar
Remzi Kitabevi/1987
-Suab Darbesi Selçuk Ünlü
Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
Sayı:21 Aralık 1982
-Ana Britannica Ana Yayıncılık/1986
Büyük Larousse Gelişim Yayınları/1986
-Türk Ansiklopedisi Milli Eğitim Yayınları/1946