İsmailik

İlk İsmaili topluluk tarihte 148/765 yılında İmam Cafer-i Sadık'ın vefatından sonra ortaya çıkmıştır Bu dönemde Abbasiler Emevi hanedanlığını yıkıp kendi halifeliklerini tahta geçirmişdi ve İmamiye Şiası ilk dönem İsmailileri de içine alan farklı gruplara bölünmüştü

İsmaililer kurdukları gizli topluluklarla kendi gözlerinde Hz Ali ve soyuna ait halifelik hakkını gaspettiklerini düşündükleri Abbasilere karşı mücadele vermeye yine bu dönemde başlamışlardır İlk dönem İsmailileri tarafından "dava" (al-dawa) veya "al-dawa al-hadiya" yani hak olarak yönlendirilen dava adlandırılan bu hareket yaklaşık olarak Hicri 3/Miladi 9yüzyılda başlamış ve Dava'nın propaganda veya misyonunu sürdüren "Dailer" eylemlerini Irak, Pers, doğu Arabistan ve Yemen topraklarına yaymaya başlamışlardı Dailer Müslümanları onları kurulu düzenin adaletsizliklerinden kurtaracak ve Ehl-i Beyte yeniden hilafeti kazandıracağını söyledikleri İsmaili İmam Mehdi ile dayanışma yapmaya davet ediyorlardı[1]

İsmaili Dailerin bu daveti başarıya ulaşmış ve Hicri 2yüzyılda ilk Şii devleti olan Fatımi devletini kurmuşlar ve Nizari ve Mustali kollarına ayrıldıktan ve Fatımı devleti yıkıldıktan sonra Nizari önderleri İran'ın doğusundan Suriye'ye kadar olan çeşitli bölgelere dağılmış, birbirlerine sıkı bağlarla bağlı toplulukları yönetmeye devam etmişlerdir

1830'ların sonunda İran'daki politik gelişmelerden ötürü Nizarilerin 46İmamı ve ilk Ağa Han ünvanını taşıyan Ağa Hasan Ali Şah Hindistan'a göç etmiş ve 1848'de Bombay'a yerleşerek mezhebin yönetim yerini buraya taşımıştır

19yüzyılın ikinci yarısı ve 20yüzyılın başlarında İsmaililer önemlice bir kısmı Hint alt kıtasından Doğu Afrika'ya göç etmiştir

İsmailik Oniki İmam Şiiliği ve Caferiye mezhebinin İmam silsilesinden farklı olarak Caferi Sadık'ın oğlu Musa (745–799), (Musa al Kazim olarak da bilinir) yerine İsmail'e tabi olmuşlardır Cafer'i Sadık'a kadar olan İmamları ise Şiiliğin her iki mezhebi de kabul etmektedir İsmailik içinde de Mustaali ve Nizari kollarının İmam listesinde bazı farklılıklar bulunmaktadır

Aşağıda İsmailiğin kabul ettiği İmam silsilesi Mustaali ve Nizari kolları da dahil olmaz üzere yer almaktadır[4]

1a Alī ibn Ebu Tālib
1b Hasan ibn Ali
2 Husayn ibn Ali
3 Alī Zayn al-Ābidīn
4 Muhammad al-Bāqir
5 Cafer-i Sādık
6 Ismāīl ibn Cafer
7 Muammad ibn Ismāīl
8 Abdullāh (Daftari'ye göre) / Wafī Ahmad (Nizari kolunun resmi listesine göre)
9 Ahmad (Daftari'ye göre) / Takī Muhammad (Nizari kolunun resmi listesine göre)
10 al-Hussayn (Daftari'ye göre) / Radiyu-d-Dīn Abdullāh (Nizari kolunun resmi listesine göre)
11 1st Fātimi Halifesi-imam Ubaydullāh al-Mahdī billāh
12 2nd Fātimi Halifesi-imam Muhammad al-Qāim bi-Amrillāh
13 3rd Fātimi Halife-imam Ismāʿīl al-Manṣūr
14 4th Fātimi Halife-imam Maʿād al-Muʿizz li-Dīnillāh
15 5th Fātimi Halife-imam Abū Manṣūr Nizār al-ʿAzīz billāh
16 6th Fātimi Halife-imam Al-Ḥakīm bi-Amrillāh (Druze split off)
17 7th Fātimi Halife-imam ʿAlī az-Zāhir li-Iʿzāz Dīnillāh
18 8th Fātimi Halife-imam Al-Mustanṣir billāh


İsmailiğin Mustaalī Kolunun Imāmları:
19 9th Fātimid Halife-imam Ahmad al-Mustaalī
20 10th Fātimid Halife-imam Al-Āmir bi-Al kāmillāh (Ḥāfizī schism)
21 Aṭ-Ṭayyib Abī-l-Qāsim


İsmailiğin Nizārī Kolunun Imāmları:
19 Nizār ibn al-Mustanzir billāh
20 Al-Hādī
21 Al-Muhtadī
22 Al-Kāhir
23 al-Hassan II ʿalā dhikrihi-s-salām
24 Nūru-d-Dīn Muḥammad II
25 Jalālu-d-Dīn Ḥassan III
26 ʿAlāʾu-d-Dīn Muḥammad III
27 Ruknu-d-Dīn Khurshāh
28 Shamsu-d-Dīn Muḥammad
29 Qāsim Shāh
30 Islām Shāh
31 Muhammad ibn Islām Shāh
32 Mustanzir billāh II
33 Abdu-s-Salām Shāh
34 Gharīb Mīrzā / Mustanṣir billāh III
35 Abū Dharr ʿAlī Nūru-d-Dīn
36 Murād Mīrzā
37 Dhu-l-Fiqār ʿAlī Khalīlullāh I
38 Nūru-d-Dahr (Nūru-d-Dīn) ʿAlī
39 Khalīlullāh II ʿAlī
40 Shāh Nizār II
41 Sayyid ʿAlī
42 Hassan ʿAlī
43 Qāsim ʿAlī (Sayyid Cafer)
44 Abu-l-Ḥassan ʿAlī (Bākir Şāh)
45 Shāh Khalīlullāh III
46 Ḥassan ʿAlī Şah Āğā Khān I
47 Āqā ʿAlī Şah Āğā Khān II (Shāh ʿAlī Shāh resmi Nizārī listesine göre)
48 Sultān Muhammad Shāh Āğā Khān III
49 Şah Karīmu-l-Hussaynī Āğā Khān IV