Şükrü Paşa (Mehmed)

Şükrü Paşa (Mehmed)

Osmanlı Devletinin son yıllarında yetişmiş, Balkan Harbi sırasında Edirneyi kahramanca müdâfaa etmiş kumandan Adı Mehmed Şükrü olup, Erzurumlu Ayabakan âilesinden Kolağası Mustafa Beyin oğludur Annesi Muhsine Hanımdır 1857de Erzurumda doğdu Çocuk yaşta askerliğe karşı ilgi duyarak Erzincan Askerî İdâdîsine girdi Babasının ölümü üzerine İstanbula gelerek Sütlüce Topçu Okuluna girdi 1879 senesinde Topçu Teğmeni olarak Harbiyeden mezun oldu Harbiyedeki tahsili sırasında, zekâsı ve riyâziyeye, matematiğe karşı olan kâbiliyeti hocalarının dikkatini çekti ve Almanyaya tahsil için gönderildi Almanyadayken, imparatorluk Üçüncü Topçu Hassa Alayına tâyin edilerek dört seneden fazla eğitim gördü 1880 senesinde Mülâzım-ı evvelliğe (Üsteğmen) 1882de Yüzbaşılığa, 1883te Kıdemli Yüzbaşılığa terfi etti


Almanyadan İstanbula döndükten sonra, Mühendishânede dil ve topçuluk dersleri verdi


1888 senesinde Kaymakamlık (Yarbaylık)a yükselen Şükrü Bey, 1889da Mîralaylık (Albaylık)a terfi etti ve Saraya yaver oldu 1893te 36 yaşındayken Mirlivâlığa yükseldi


Edirneye topçu kumandanı olarak tâyin edildi Mirlivâlıktan sonraki askerî hayâtı Edirnede geçen Şükrü Paşa, burada Ferikliğe ve Birinci Ferikliğe terfî etti İkinci Ordu Müfettişliğine tâyin edildi 1905de Selânikteki Üçüncü Orduda vazifelendirildi İkinci Meşrûtiyet öncesi günlerde Müşirliğe yükseldi 1908de meşrûtiyetin îlânı üzerine İstanbula gelen Şükrü paşa, 1912 senesine kadar Redif Müfettişliği, Çanakkale Boğazı Muhâfızlığı gibi askerî vazîfelerde bulundu İttihatçılar tarafından yapılan askerî rütbeler tasfiyesinde, rütbesi Ferikliğe (Korgeneralliğe) indirildi


1912 yılında, Balkan Harbi çıkınca, Birinci Ferik (Korgeneral) olarak Edirne Müstahkem Mevkii Kumandanlığına tâyin edildi Şükrü Paşaya verilen yazılı emirde, Edirnenin muhtemel bir muhâsarası hâlinde, yalnız kırk gün müdâfaa edilmesi bildirildiği hâlde, güç şartlar altında Edirneyi 5 ay 5 gün kahramanca savundu Türk ordusunun şeref ve nâmusunu kurtaran ve bütün dünyânın takdir ve hayranlığını kazanan, muhteşem sahneler yaşandı


Yiyeceği kalmayan, silâh ve mühimmâtı bitmek üzere olan Şükrü Paşa, hiçbir yardım görememesi üzerine, 26 Mart 1913 Çarşamba günü öğle üzeri, Bulgar başkumandanına bir zâbit (subay) göndererek teslim olacağını bildirdi Kahraman Şükrü Paşa, usûlen, kılıcını Bulgar başkumandanına teslim etti Esir edilen Şükrü Paşa ve kurmay heyetiyle diğer subaylar, 29 Mart 1913te trenle Filibe ve Sofyaya sevk edildiler Bulgarlar tarafından esir edilen 28500 asker de toplanarak hapsedildi Bu kahramanlar, burada bir ay kadar, açlıktan ağaç kabukları yiyerek, sefâlet ve zulüm altında kolera ve dizanteriden inleye inleye, bile bile ölüme terk edildiler Bu arada, Edirne halkına Bulgarlar tarafından akla gelmedik işkenceler yapıldı Kadınların-kızların nâmusları kirletildi Bu mezâlim ve vahşet sırasında, bir ay içinde binlerce ev tahrip edilip, câmilere çan asıldı Bu durumu tespit eden bâzı tarafsız batılı ülkeler, Bulgar mezâliminin medeniyet ve insanlık için yüz karası olduğunu ifâde ettiler


Osmanlılarla Bulgarlar arasında antlaşma imzâlanmasından sonra, İstanbula dönen Şükrü Paşayı, ona halkın tezâhürâtta bulunması ihtimâlinden korkan İttihat ve Terakkinin meşhûr İstanbul muhâfızı Cemal Bey (Paşa), el çabukluğuyla trenden alıp, muhâfızlık arabasına koyarak kimseye göstermeden evine getirdi


Edirne müdâfaasında sürdüğü bedenî sefâlet hayâtı netîcesinde yakalandığı siyâtik hastalığının tedâvisi için gittiği Bursa kaplıcalarında zâtürreye yakalanan Şükrü Paşa, İstanbula dönüşünde 5 Haziran 1916da evinde vefât etti


Dürüst, çok sert ve cesur bir asker olan Şükrü Paşa, üst makamlara karşı bildiklerini çekinmeden söylemeyi, vatan borcu telakkî ederdi Siyâsetle meşgul olmamış, hattâ asker olarak bundan şiddetle nefret etmiş olan Şükrü Paşa, devletine ve milletine karşı sadâkatle çalışmış, nâmusu ve cesâreti sâyesinde büyük kahramanlıklar göstermiştir Bu yüzden, İttihat ve Terakki ileri gelenlerinin oklarına hedef olmuştur


Şükrü Paşanın Edirne müdâfaasıyla ilgili, Avrupa basınında, övücü pek çok yazılar ve resimler yayınlandı Bâzı Avrupa memleketlerinde, onun hâtırâsına âbideler dikildi Fransız milleti adına, murassa bir şeref kılıcıyla binlerce imzânın yer aldığı bir altın kitap takdim edildi