Ozanlarımız - Aşık İbrahim |
|
|
#1 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Ozanlarımız - Aşık İbrahimAşık İbrahim Dost bize ikrarlık verdi Gelmez üç gündür üç gündür Dilime ezberi girdi Gelmez üç gündür üç gündür İbrahim candır cananım Kalp evinde errahmanim Alemin şah-ı Sultanım Gelmez üç gündür üç gündür Yozgat'ın Sorgun ilçesine bağlı Bahadın kasabasından olan Aşık İbrahim, XVII yüzyılda yaşadığını bildiğimiz bir kaç Yozgatlı şairden biridir Hayatı ve edebi şahsiyeti hakkındaki bilgilerimiz, Bahadın'lı araştırıcı Arif Baş'ın sözlü gelenekten derlediği rivayet ve şiirlerden ibarettir Bunun dışında yazılı kaynaklarda kayda değer bir bilgi bulunmamaktadır![]() Arif Baş'ın derlediği rivayetlerde, XVIII yüzyılda yaşadığı belirtilen Aşık İbrahim'in bir dörtlüğü de onun yaşadığı yüzyılı ortaya koyan bir delil olarak gösterilmektedir:Bin yüz yetmiş beşe konunca sene (M 1761)Kül oldum aşkınla ben yana yana Elestü'den ervah geldi bu cana İbrahim'i hak sevdaya salan yar Doğumu da dahil olmak üzere Aşık İbrahim'in hayatında önemli bir olaya işaret eden bu tarih, onun XVIII yüzyılda yaşadığını göstermektedir![]() Bugün de Alevi inancına mensup Türkmenlerce meskun olan Bahadın köyünde doğan Aşık İbrahim de Alevi-Bektaşi tarikatına mensuptur Şiirlerinde tarikatını gösteren mısralarla karşılaşmaktayız Arif Baş'ın bildirdiğine göre Aşk İbrahim'in soyu Bahadın'da bugün "Aşıkgil" sülalesi olarak anılmaktadır Kendisinin de Aşık İbrahim'in soyundan geldiğini ifade eden yazarın verdiği bilgileri ihtiyatla karşılamakla beraber doğru olarak da kabul etmek durumundayız![]() Bade içen, atışma yapan dolayısıyla irticali şiirler söyleyen Aşık İbrahim'in bu özellikleriyle aşıklık geleneği içerisinde yetişen, Alevi-Bektaşi şairlerinin etkisi altında şiirler söyleyen, elinde sazı ile at sırtında diyar diyar dolaşarak sanatını icra eden diğer Yozgatlı şairlerin aksine olarak "aşıklık" özelliklerine sahip olduğunu ortaya koyan bir şair olduğunu belirtmeliyiz Nitekim hakkında anlatılan rivayetlere göre Mısır Valisinin aşığı yanında götürerek üç yıl alıkoyduğunu ve atışmalar yaptırdığını göz önüne alırsak, yaşadığı dönemin güçlü şairlerinden biri olduğunu söyleyebiliriz![]() Ele geçen şiirlerinin çoğu hece, kafiye ve ifade bakımından kusurludur Bu şiirlerin sözlü gelenekten derlenmesi iki yüzyıl içerisinde meydana gelebilecek muhtemel değişmeleri göz önüne almamızı gerektirmektedir Eldeki şiirlerinde Alevi-Bektaşi şairleri tarafından sıkça işlenen tarikat ile ilgili konuların yanında gurbet, hasret, yoksulluk gibi konular da bulunmaktadır Elimizde bulunan on beş civarındaki şiirinden hareketle Aşık İbrahim'in edebi şahsiyeti hakkında isabetli değerlendirmeler yapmamız oldukça güçtür Ancak yapılan derlemeler, rivayetler ve şiirlerden hareketle, onun XVIII yüzyılda yaşamış, aşıklığın temel prensiplerine bağlı, Alevi-Bektaşi tarikatına mensup bir şair olduğunu kabul edecek ve değerlendirmemizi bu kabul çerçevesinde yapacağız![]() Dr M Öcal OğuzYozgat'ta halk şairliğinin dünü ve bugünü Kültür Bakanlığı yayınları-1994 Eserlerinden bazıları: 1 Dost bize ikrarlık verdi Gelmez üç gündür üç gündür Dilime ezberi girdi Gelmez üç gündür üç gündür Gelirim diye and içti Bilmem ne diyara düştü Ay dolandı yıllar geçti Gelmez üç gündür üç gündür Büyük bir efkara düştüm Sinem türlü yara düştüm Bülbül gibi zara düştüm Gelmez üç gündür üç gündür Bilmezem mahbubum n'oldu Sarardı gül benzim soldu On sekiz yıl tamam oldu Gelmez üç gündür üç gündür İbrahim candır cananım Kalp evinde errahmanim Alemin şah-ı Sultanım Gelmez üç gündür üç gündür 2 İcazet vaktidir benim efendim Teferrüc edelim illerimizi Derya-yı muhipten bağlandı bendim Kime arz edelim hallerimizi Vilayet perişan yeğin gamım var Düşmüşüm efkara leyli ve nehar Nice ahbaplarım eder intizar Anar menciliste dillerimizi Bir melek misali soyun soylasam Nazlı yarin zikrin dilde söylesem Mevlam izin verse insem boylasam Ragıptan tenhadan göllerimizi Kişi efendisin meth eder her gün Velinimetimsin kılamam terkin Ne kadar eğlensek git olur bir gün Akıttın didemden sellerimizi Kulun niyaz eder ol desti payi Budur aşıkların erkanı huyu Gitti de gelmedi İbrahim deyi Belki bekler vardır yollarımızı 4 Cemalini gördüm gönlüm şad oldu Gönül eğlencesi cemal merhaba Aktı çeşmim yaşı çaylar sel oldu Çaylar eğlencesi mihman merhaba Pirim çıkmış Sul'hüyük'te oturur Horasan'dan kösasini getirir Zemheride yanıl elma yetirir Hem dalma hem budağına merhaba Yürüyen duvara dur dedi durdu Nişan olsun diye sırtını verdi Kara taşı hamur etti yuğurdu İşareti belli Bektaş Merhaba Kırlangıcın neresinde temaşa Anda biter nergizinen menevşe Bizden selam söylen Sultan Bektaş'a Orda yatan gazilere merhaba Eydür İbrahim'im dilim dolaşık Pirini sevmeyen olur mu aşık Dün ü günü yüz sürdügüm gök eşik Ab-ı zemzem Çilehane merhaba 5 Dağları gördüm de gönlüm şen oldu Gönlüm eğlencesi dağlar merhaba Çeşmim yaşı ormanlara sel oldu Çeşmim eğlencesi çaylar merhaba Dedem gelmiş Kara Öyük'te oturur Gerçek erenlere gülbeng yetirir Horasan'dan Köseği'sin getirir Hem dalına budağına merhaba Yürüyen duvara dur dedi durdu Nişan olsun diye sırtını verdi Karataş'ı hamur etti yuğurdu İşareti belli Bektaş merhaba Kırlangıç'ın neresinde temaşa Orda biter mor sümbüllü menevşe Bizden selam söylen Sultan Bektaş'a Orda yatan erenlere merhaba İbrahim eydür dilim dolaşık Pirini görmeye ar m''eder aşık Dünü günü yüz sürdüğüm Gök Eşik Ab-ı Zemzem çilehane merhaba 6 Cemalini gördüm gönlüm şad oldu Gönül eğlencesi cemal merhaba Aktı çeşmim yaşı çaylar sel oldu Çaylar eğlencesi mihman merhaba Pirim çıkmış Sul'hüyük'te oturur Horasan'dan kösasini getirir Zemheride yanıl elma yetirir Hem dalma hem budağına merhaba Yürüyen duvara dur dedi durdu Nişan olsun diye sırtını verdi Kara taşı hamur etti yuğurdu İşareti belli Bektaş Merhaba Kırlangıcın neresinde temaşa Anda biter nergizinen menevşe Bizden selam söylen Sultan Bektaş'a Orda yatan gazilere merhaba Eydür İbrahim'im dilim dolaşık Pirini sevmeyen olur mu aşık Dün ü günü yüz sürdügüm gök eşik Ab-ı zemzem Çilehane merhaba 7 Gam yiyip gam çekme divane gönül İnşallah kurtarır imanım vardır Her olur olmaza sırrın söyleme Baş dostun kalmadık güvenim vardır Şanına mı düşer kula cevretmek Kul kusursuz olmaz yabana atmak Darılıp kulunu bir pula satmak Basma mürüvvetin amanım vardır Güzel tumam sulağından indi mi Yoksa ağyar ikrarından döndü mü Sarhoşmuyıim bilemiyom kendimi Irılmaz serimde dumanım vardır İbrahim günahkarım günahım çoktur Haset deryasında umudum Haktır Errahmanirrahim şeriki yoktur Amentü billahi imanım vardır |
|
|
|