Pelvik İltihabi Hastalık (Pid) |
|
|
#1 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Pelvik İltihabi Hastalık (Pid)Pelvik İltihabi Hastalık (PID) [/b] Kadın yaşantısı içinde en az dikkat çeken ama belki de kadının beden ve ruh sağlığına en fazla zarar verme olasılığı olan hastalık grubu pelvik enfeksiyonlardır Hemenfeksiyon anında yarattığı şikayetler hem de sekelleri nedeni ile kadınları zor durumda bırakabilir Çok ilerivakalarda hayatı tehdit edebilecek tablolar yaratabilir SadeceA B D 'de her yıl 1 milyon kadının PID geçirdiği, ve 100 000den fazla kadının bu nedenle infertilite problemi yaşadığı thmin edilmektedir Ayrıca binlerce dış gebelik vakası da bunedenle ortaya çıkmaktadır Pelvik iltihabi hastalık ya da pelvik enfeksiyon dendiğinde overler, tüpler, uterus ve bunların etrafındaki yumuşak dokulardan kaynaklanan enfeksiyonlar anlaşılır EskidenPID'nin sadece cinsel yolla bulaşan hastalıkların özellikle de gonorenin neden olduğu enfeksiyonlar olduğu düşünülürken günümüzde polimikrobik yani birden fazla patojen etkenin birarada hareket etmesi ile ortaya çıktığı bilinmektedir Alt üreme sisteminde (******, serviks vb)normalde bulunan ancak hastalık yaratmayan bakterilerin herhangi bir şekilde yukarılara doğru ilerlemesi ile hastalık ortaya çıkarsa buna assendan enfeksiyon ya da aşağıdan çıkan enfeksiyon denir Mikroorganizmaların pelvik organlara kan yolu ile, lenf sistemi ile ya da komşu organlardan geçerek ulaşmalarına ve enfeksiyon yaratmalarına ise dessendan enfeksiyon ya da yukarıdan inen enfeksiyon denir Pelvik enfeksiyonlarıntamamına yakını assendan enfeksiyonlardır Dessandanenfeksiyon olarak ülkemizde en sık görülen hastalık pelvik tüberkülozdur PID en çok cinsel yönden aktif genç kadınları etkiler Ensık tutulan organ tüpler olduğu için hastalığa akut salpenjit (salpingitis) adı da verilir A B D Hastalık Kontroldairesinin tahminlerine göre 1970'li yıllarda üreme çağına girmiş olan her 2 kadından birisi 2000 yılına kadar farkında olmadan ya da olarak en az 1 defa akut salpenjit atağı geçirmiş olacaktır PID ciddi yan etki potansiyeli taşıyan bir hastalıktır ![]() Tek bir kez PID geçiren kadınlarda infertilite %12 civarında olurken, 3 PID atağı geçirenlerde bu oran %65'e kadar yükselebilmektedir Yine dış gebelik riski de bu kadınlarda 6-10 kat artmaktadır Tek bir kez akut salpenjit geçiren ve bu nedenletedavi edilen hastaların %20'sinde kronik pelvik ağrı ortaya çıkmaktadır Ayrıca daha önce PID geçirenlerde yeniden PIDgeçirme olasılığı hiç geçirmeyenlere göre oldukça yükselmektedir Pelvik enfeksiyonlar genelde mikst enfeksiyonlardır Yaniaynı anda birden fazla mikroorganizma hastalığa neden olmaktadır En sık üretilen etken gonore ve klamidyadır![]() Bunlar dışında A grubu streptokoklar, anaerob bakteriler, nadiren bazı mantar türleri ve tüberküloz da pelvik iltihabi hastalık etkeni olabilir Risk Faktörleri PID en çok sosyoekonomik düzeyi düşük, birden fazla ****üel partneri olan, genel sağlık durumu bozuk, partneri birden fazla partner ile birlikte olan, genç kadınlarda görülür Ancakcinsel açıdan aktif olan her kadın PID için adaydır Birbaşka risk faktörü de spiral (RİA) kullanımıdır ![]() ******daki mikroorganizmalar spiralin ipi sayesinde yukarılara tırmanabilirler Bu nedenle PID'den korunma açısındankullanılan spiralin türü de önemli rol oynar Ucuz ancakuygun olmayan ip bulunduran spiraller tercih edilmemelidir ![]() Ayrıca spiral takılırken ******daki mikroorganizmalar yukarılara taşınabilir Bu nedenle aktif ******l ya daservikal enfeksiyon varlığında spiral takılmamalıdır Belirtiler ve Tanı PID belirti vermeden sessizce de seyredebilir Belirtilerolacaksa genelde adet kanamasından hemen sonra başlar PIDdışında pekçok hastalık da benzer şikayetler yaratacağından ayırıcı tanı çok önemlidir Hatalışekilde PID tanısı konmuş bir apandisit vakası hayati tehlikeler doğurabilir Tanıda ananmnez, muayene ve labovatuar bulguları birarada değerlendirilmelidir PID tanısı için aşağıdaki 5 yakınmave bulgunun hepsinin olması gerekir Karın ve/veya kasık ağrısı Karında hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında serviks hareketlerinde hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında rahimde hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında adneksiyel alanda hassasiyet Bu bulgulara ek olarak aşağıdaki bulgulardan en az birinin de olması gerekir 38 derece ya da daha fazla ateş Serviks kültüründe gram negatif diplokok bakteriler Kan sayımında lökosit sayısının 10 000 ya daüstünde olması Periton sıvısında lökosit İltihabi pelvik kitle Ağrı ve hassasiyet hastalarda en sık görülen yakınmadır Genelde her iki kasıkta ya da yaygın olarakkasıkta bulunur Adet sancısını taklit eder şekildenapandisiti taklit edecek kadar şiddetliye kadar uzanan bir genişlikte görülebilir Kramp tarzında gelip geçici değilgenelde süreklidir Tanı için şart olmamakla beraber hastaların %40'ında 38 derece yada daha yüksek ateş görülür ******l akıntı, rahim iltihabı ya da PID'ye ek olarak vajinit varsa görülür PID tanısı için gerekli değildir İlerlemiş vakalarda karın zarlarının iritasyonu sonucu bulantı ve kusmalar olabilir Abse ortaya çıkarsa muayenedeele gelen pelvik kitle olabilir Bazen Tubalar ve overleri içinealan büyük yapışıklıklar jinekolojik muayenede kitle olarak algılanabilir Pelvik enfeksiyondan şüphelenilen hastadan detaylı bir anamnez alınmalıdır Burada hastanın son adet tarihi, adetdüzeni, kullandığı doğum kontrol yöntemi, cinsel yaşam öyküsü değerlendirilir Daha önce benzer bir enfeksiyongeçirip geçirmediği sorgulanır Anamnezden sonra genel birsistemik muayene yapılmalıdır Burada hastanın nabzı vetansiyonu önemlidir Ateş ölçümü mutlaka yapılmalıdır![]() Daha sonra hastanın karın muayenesi yapılır Burada eldeedilecek bulgular hastalığın yayılım derecesi ve şiddeti hakkında değerli bilgiler verir Muayene dikkatli birjinekolojik inceleme ile sona erer Laboratuvar olarak hastadan kan sayımı istenir Buradakandaki beyaz küre sayısı (lökosit) önemlidir Ayrıcasedimentasyon ve C-reaktif protein gibi enfeksiyon belirteçlerinin varlığı aranır ******l akıntı olması halinde ****** kültürü alınır ![]() Akıntı yok ise ve PID düşünülüyor ise rahim ağzından kültür alınması faydalı olabilir ancak şart değildir ![]() Muayenede ele gelen kitle var ise ultrasonografi yapılabilir ancak PID tanısında ultrasonografinin yeri yoktur Zaman zaman hastalardan anamnez alırken daha önce utrasona girdim yumurtalıklarımda iltihap olduğu söylendi şeklinde ifadeler duymaktayız Bunungerçekle ilgisi yoktur Ultrason ile over ya da tuba iltihabıtanısı konamaz ! Ancak tubalarda abse ya da kitle oluşumu varsa bu saptanabilir ![]() Olası bir dış gebeliği ekarte etmek için mutlaka gebelik testi yapılmalıdır Komplikasyonlar Pelvik enfeksiyonların en önemli komplikasyonu ileride çocuk sahibi olmada güçlük ya da başka bir deyişle kısırlıktır Her geçirilen enfeksiyon üreme organlarındahasara ve yapışıklığa neden olabilir Bu yapışıklıklartüplerde tıkanıklığa ve tüplerin hareketinde azalmaya neden olarak bu etkiyi yaratır Aynı nedenlerden dolayı pelvikenfeksiyon geçirenlerde ektopik gebelik riski de 6-10 kat artar ![]() Tuboovarian abse ya da pelvik kitle meydana gelirse, enfeksiyon kana ve vücuda yayılabilir ve hayatı tehdit eden boyutlara ulaşabilir Birkez PID geçirenlerde hastalığıntekrar etme olasılığıda normale göre çok yükselir Tedavi Pelvik enfeksiyonlarda tedavi hastanın durumuna ve hastalığın şiddetine göre planlanır Hafif olgularda ayaktan tedaviverilebilir Bu amaçla ağızdan alınan ya da enjeksiyonşeklinde verilen antibiyotikler kullanılır Ayaktan tedavigenelde ateşi fazla yüksek olmayan, karın muayenesinde ciddi karin zarı iltihabı bulguları bulunmayan vakalarda uygulanır Hastaya antibiyotiklere ilave olarak ağrı kesiciilaçlar da verilebilir Bu hastalarda yatak istirahatiiyileşmeyi hızlandırır Tedavi süresince cinsel ilişkiyasaklanır Tedavi en az 7-10 gün sürmelidir![]() Şiddetli vakalarda ise hastaneye yatarak tedavi ya da bazı durumlarda ameliyat gerekebilir: Teşhisin kesin olmadığı İltihabi kitle saptanan Ayaktan tedavinin yetersiz kaldığı (tedavi başlangıcından sonra 48-72 saat içinde bulguların lemdiği vakalar) vakalarda hastaneye yatırmak gerekir Çok nadir olmasına rağmen hastanedeki tedaviye de cevap vermeyen vakalarda, veya kitle saptanıp da tedaviyle kitlenin küçülmediği hallerde cerrahi tedavi düşünülebilir ![]() Özellikle abse varlığında antibiyotik ile akut dönem bastırıldıktan sonra cerrahi olarak absenin boşaltılması düşünülebilir Spiral bulunan hastalarda bu çıkarılmalıdır Bazıyazarlar hemen enfeksiyon saptanır saptanmaz çıkarılmasını önerirken bazı yazarlar ise antibiyotik tedavisine başladıktan 48 saat sonra çıkartılmasını önermektedirler ![]() Tüm tedavi yöntemlerini takiben 1 hafta sonra hastanın kontrole çağırılarak yeniden değerlendirilmesi gereklidir ![]() Pelvik enfeksiyonların türleri Pelvik enfeksiyonlar tutulan organa göre isimlendirilir Endometrit : Endometriumun enfeksiyonudur Düşük, doğum ya da küretaj sonrası ortayaçıkabilir Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda PID yaparkenönce hafif ve geçici bir endometrite neden olabilirler ![]() Parametrit : Uterusu yerinde tutan destek bağların enfeksiyonudur Doğum sonrası enfeksiyonları takiben ortayaçıkar Şiddetli disparonia (cinsel ilişki esnasında ağrı)görülür Muayenede parametriumda kısalma, kalınlaşma vehassasiyet saptanır Piyometrit : Rahim içinde iltihabi sıvı birikmesidir Salpenjit : Tubaların iltihabıdır Akut veyakronik olabilir Yeterli tedaviye rağmen 6 hafta içinde durumyinelenirse tekrarlayan salpenjit adı verilir Kronik salpenjitise aktif olarak sürekli devam eden hastalığı tanımlar ![]() Karın içerisinde yaygın yapışıklıklar ve sürekli ağrı bulunur Kaynak: Dr Alper Mumcu |
|
Pelvik İltihabi Hastalık (Pid) |
|
|
#2 |
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Pelvik İltihabi Hastalık (Pid)Pelvik İltihabi Hastalık (PID) [/b] Kadın yaşantısı içinde en az dikkat çeken ama belki de kadının beden ve ruh sağlığına en fazla zarar verme olasılığı olan hastalık grubu pelvik enfeksiyonlardır Hemenfeksiyon anında yarattığı şikayetler hem de sekelleri nedeni ile kadınları zor durumda bırakabilir Çok ilerivakalarda hayatı tehdit edebilecek tablolar yaratabilir SadeceA B D 'de her yıl 1 milyon kadının PID geçirdiği, ve 100 000den fazla kadının bu nedenle infertilite problemi yaşadığı thmin edilmektedir Ayrıca binlerce dış gebelik vakası da bunedenle ortaya çıkmaktadır Pelvik iltihabi hastalık ya da pelvik enfeksiyon dendiğinde overler, tüpler, uterus ve bunların etrafındaki yumuşak dokulardan kaynaklanan enfeksiyonlar anlaşılır EskidenPID'nin sadece cinsel yolla bulaşan hastalıkların özellikle de gonorenin neden olduğu enfeksiyonlar olduğu düşünülürken günümüzde polimikrobik yani birden fazla patojen etkenin birarada hareket etmesi ile ortaya çıktığı bilinmektedir Alt üreme sisteminde (******, serviks vb)normalde bulunan ancak hastalık yaratmayan bakterilerin herhangi bir şekilde yukarılara doğru ilerlemesi ile hastalık ortaya çıkarsa buna assendan enfeksiyon ya da aşağıdan çıkan enfeksiyon denir Mikroorganizmaların pelvik organlara kan yolu ile, lenf sistemi ile ya da komşu organlardan geçerek ulaşmalarına ve enfeksiyon yaratmalarına ise dessendan enfeksiyon ya da yukarıdan inen enfeksiyon denir Pelvik enfeksiyonlarıntamamına yakını assendan enfeksiyonlardır Dessandanenfeksiyon olarak ülkemizde en sık görülen hastalık pelvik tüberkülozdur PID en çok cinsel yönden aktif genç kadınları etkiler Ensık tutulan organ tüpler olduğu için hastalığa akut salpenjit (salpingitis) adı da verilir A B D Hastalık Kontroldairesinin tahminlerine göre 1970'li yıllarda üreme çağına girmiş olan her 2 kadından birisi 2000 yılına kadar farkında olmadan ya da olarak en az 1 defa akut salpenjit atağı geçirmiş olacaktır PID ciddi yan etki potansiyeli taşıyan bir hastalıktır ![]() Tek bir kez PID geçiren kadınlarda infertilite %12 civarında olurken, 3 PID atağı geçirenlerde bu oran %65'e kadar yükselebilmektedir Yine dış gebelik riski de bu kadınlarda 6-10 kat artmaktadır Tek bir kez akut salpenjit geçiren ve bu nedenletedavi edilen hastaların %20'sinde kronik pelvik ağrı ortaya çıkmaktadır Ayrıca daha önce PID geçirenlerde yeniden PIDgeçirme olasılığı hiç geçirmeyenlere göre oldukça yükselmektedir Pelvik enfeksiyonlar genelde mikst enfeksiyonlardır Yaniaynı anda birden fazla mikroorganizma hastalığa neden olmaktadır En sık üretilen etken gonore ve klamidyadır![]() Bunlar dışında A grubu streptokoklar, anaerob bakteriler, nadiren bazı mantar türleri ve tüberküloz da pelvik iltihabi hastalık etkeni olabilir Risk Faktörleri PID en çok sosyoekonomik düzeyi düşük, birden fazla ****üel partneri olan, genel sağlık durumu bozuk, partneri birden fazla partner ile birlikte olan, genç kadınlarda görülür Ancakcinsel açıdan aktif olan her kadın PID için adaydır Birbaşka risk faktörü de spiral (RİA) kullanımıdır ![]() ******daki mikroorganizmalar spiralin ipi sayesinde yukarılara tırmanabilirler Bu nedenle PID'den korunma açısındankullanılan spiralin türü de önemli rol oynar Ucuz ancakuygun olmayan ip bulunduran spiraller tercih edilmemelidir ![]() Ayrıca spiral takılırken ******daki mikroorganizmalar yukarılara taşınabilir Bu nedenle aktif ******l ya daservikal enfeksiyon varlığında spiral takılmamalıdır Belirtiler ve Tanı PID belirti vermeden sessizce de seyredebilir Belirtilerolacaksa genelde adet kanamasından hemen sonra başlar PIDdışında pekçok hastalık da benzer şikayetler yaratacağından ayırıcı tanı çok önemlidir Hatalışekilde PID tanısı konmuş bir apandisit vakası hayati tehlikeler doğurabilir Tanıda ananmnez, muayene ve labovatuar bulguları birarada değerlendirilmelidir PID tanısı için aşağıdaki 5 yakınmave bulgunun hepsinin olması gerekir Karın ve/veya kasık ağrısı Karında hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında serviks hareketlerinde hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında rahimde hassasiyet Jinekolojik muayene esnasında adneksiyel alanda hassasiyet Bu bulgulara ek olarak aşağıdaki bulgulardan en az birinin de olması gerekir 38 derece ya da daha fazla ateş Serviks kültüründe gram negatif diplokok bakteriler Kan sayımında lökosit sayısının 10 000 ya daüstünde olması Periton sıvısında lökosit İltihabi pelvik kitle Ağrı ve hassasiyet hastalarda en sık görülen yakınmadır Genelde her iki kasıkta ya da yaygın olarakkasıkta bulunur Adet sancısını taklit eder şekildenapandisiti taklit edecek kadar şiddetliye kadar uzanan bir genişlikte görülebilir Kramp tarzında gelip geçici değilgenelde süreklidir Tanı için şart olmamakla beraber hastaların %40'ında 38 derece yada daha yüksek ateş görülür ******l akıntı, rahim iltihabı ya da PID'ye ek olarak vajinit varsa görülür PID tanısı için gerekli değildir İlerlemiş vakalarda karın zarlarının iritasyonu sonucu bulantı ve kusmalar olabilir Abse ortaya çıkarsa muayenedeele gelen pelvik kitle olabilir Bazen Tubalar ve overleri içinealan büyük yapışıklıklar jinekolojik muayenede kitle olarak algılanabilir Pelvik enfeksiyondan şüphelenilen hastadan detaylı bir anamnez alınmalıdır Burada hastanın son adet tarihi, adetdüzeni, kullandığı doğum kontrol yöntemi, cinsel yaşam öyküsü değerlendirilir Daha önce benzer bir enfeksiyongeçirip geçirmediği sorgulanır Anamnezden sonra genel birsistemik muayene yapılmalıdır Burada hastanın nabzı vetansiyonu önemlidir Ateş ölçümü mutlaka yapılmalıdır![]() Daha sonra hastanın karın muayenesi yapılır Burada eldeedilecek bulgular hastalığın yayılım derecesi ve şiddeti hakkında değerli bilgiler verir Muayene dikkatli birjinekolojik inceleme ile sona erer Laboratuvar olarak hastadan kan sayımı istenir Buradakandaki beyaz küre sayısı (lökosit) önemlidir Ayrıcasedimentasyon ve C-reaktif protein gibi enfeksiyon belirteçlerinin varlığı aranır ******l akıntı olması halinde ****** kültürü alınır ![]() Akıntı yok ise ve PID düşünülüyor ise rahim ağzından kültür alınması faydalı olabilir ancak şart değildir ![]() Muayenede ele gelen kitle var ise ultrasonografi yapılabilir ancak PID tanısında ultrasonografinin yeri yoktur Zaman zaman hastalardan anamnez alırken daha önce utrasona girdim yumurtalıklarımda iltihap olduğu söylendi şeklinde ifadeler duymaktayız Bunungerçekle ilgisi yoktur Ultrason ile over ya da tuba iltihabıtanısı konamaz ! Ancak tubalarda abse ya da kitle oluşumu varsa bu saptanabilir ![]() Olası bir dış gebeliği ekarte etmek için mutlaka gebelik testi yapılmalıdır Komplikasyonlar Pelvik enfeksiyonların en önemli komplikasyonu ileride çocuk sahibi olmada güçlük ya da başka bir deyişle kısırlıktır Her geçirilen enfeksiyon üreme organlarındahasara ve yapışıklığa neden olabilir Bu yapışıklıklartüplerde tıkanıklığa ve tüplerin hareketinde azalmaya neden olarak bu etkiyi yaratır Aynı nedenlerden dolayı pelvikenfeksiyon geçirenlerde ektopik gebelik riski de 6-10 kat artar ![]() Tuboovarian abse ya da pelvik kitle meydana gelirse, enfeksiyon kana ve vücuda yayılabilir ve hayatı tehdit eden boyutlara ulaşabilir Birkez PID geçirenlerde hastalığıntekrar etme olasılığıda normale göre çok yükselir Tedavi Pelvik enfeksiyonlarda tedavi hastanın durumuna ve hastalığın şiddetine göre planlanır Hafif olgularda ayaktan tedaviverilebilir Bu amaçla ağızdan alınan ya da enjeksiyonşeklinde verilen antibiyotikler kullanılır Ayaktan tedavigenelde ateşi fazla yüksek olmayan, karın muayenesinde ciddi karin zarı iltihabı bulguları bulunmayan vakalarda uygulanır Hastaya antibiyotiklere ilave olarak ağrı kesiciilaçlar da verilebilir Bu hastalarda yatak istirahatiiyileşmeyi hızlandırır Tedavi süresince cinsel ilişkiyasaklanır Tedavi en az 7-10 gün sürmelidir![]() Şiddetli vakalarda ise hastaneye yatarak tedavi ya da bazı durumlarda ameliyat gerekebilir: Teşhisin kesin olmadığı İltihabi kitle saptanan Ayaktan tedavinin yetersiz kaldığı (tedavi başlangıcından sonra 48-72 saat içinde bulguların lemdiği vakalar) vakalarda hastaneye yatırmak gerekir Çok nadir olmasına rağmen hastanedeki tedaviye de cevap vermeyen vakalarda, veya kitle saptanıp da tedaviyle kitlenin küçülmediği hallerde cerrahi tedavi düşünülebilir ![]() Özellikle abse varlığında antibiyotik ile akut dönem bastırıldıktan sonra cerrahi olarak absenin boşaltılması düşünülebilir Spiral bulunan hastalarda bu çıkarılmalıdır Bazıyazarlar hemen enfeksiyon saptanır saptanmaz çıkarılmasını önerirken bazı yazarlar ise antibiyotik tedavisine başladıktan 48 saat sonra çıkartılmasını önermektedirler ![]() Tüm tedavi yöntemlerini takiben 1 hafta sonra hastanın kontrole çağırılarak yeniden değerlendirilmesi gereklidir ![]() Pelvik enfeksiyonların türleri Pelvik enfeksiyonlar tutulan organa göre isimlendirilir Endometrit : Endometriumun enfeksiyonudur Düşük, doğum ya da küretaj sonrası ortayaçıkabilir Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda PID yaparkenönce hafif ve geçici bir endometrite neden olabilirler ![]() Parametrit : Uterusu yerinde tutan destek bağların enfeksiyonudur Doğum sonrası enfeksiyonları takiben ortayaçıkar Şiddetli disparonia (cinsel ilişki esnasında ağrı)görülür Muayenede parametriumda kısalma, kalınlaşma vehassasiyet saptanır Piyometrit : Rahim içinde iltihabi sıvı birikmesidir Salpenjit : Tubaların iltihabıdır Akut veyakronik olabilir Yeterli tedaviye rağmen 6 hafta içinde durumyinelenirse tekrarlayan salpenjit adı verilir Kronik salpenjitise aktif olarak sürekli devam eden hastalığı tanımlar ![]() Karın içerisinde yaygın yapışıklıklar ve sürekli ağrı bulunur Kaynak: Dr Alper Mumcu |
|
| Konu Araçları | Bu Konuda Ara |
| Görünüm Modları | |
|
|