Buzul Oluşumu Ve Hareketi

Buzul Oluşumu ve Hareketi

Buzulların yukarı bölümüne beslenme bölgesi, en alttaki dil kısmına ise erime bölgesi denir Yukarı bölümünden beslenen buzullar dil bölgesinde eriyerek küçülür Buzul ilerlemesi, beslenmeye bağlı olarak buzulun boyunun uzamasıdır Buzulun gerilemesi ise, dil kısmındaki erimeler sonucu boyunun kısalmasıdır

UYARI : IV Zamanda Türkiye’de sadece yüksek dağlarda buzullaşmalar yaşanmıştır Bu nedenle Türkiye’de buzullaşmanın etkilediği alan çok geniş değildir

Buzul Türleri
Oluşum yerlerine göre dört buzul türü vardır

Sirk buzulu : Dağların tepesindeki ve yüksek yamaçlardaki küçük çanaklarda yeni oluşmaya başlayan buz türüdür
Vadi buzulu : Sürekli beslenerek sirkten taşan ve vadi boyunca aşağı hareket eden buzul türüdür
Örtü buzulu : Çok geniş alanlara yayılan, kilometrelerce alan kaplayan buzul türüdür
Takke buzulu : Dağların bütün yamaçlarını kuşatan buzul türüdür

Buzulların Aşındırma Şekilleri
Buzullar da akarsular ve rüzgarlar gibi aşındırma ve biriktirme yaparak yeryüzünü şekillendiren önemli bir dış güçtür Buzul aşındırmasına glasyon erozyon da denir Buzul aşındırması ile oluşan yeryüzü şekilleri buzul vadisi, sirk (buz yalağı) ve hörgüç kayadır

Buzul Vadisi : Buzulun içinde hareket ettiği, enine kesiti U şeklinde olan akarsu vadisinden daha büyük aşınım şeklidir Dağ yamaçlarında oluşur Sürekli iniş göstermeyen buzul vadilerinin boyu akarsu vadilerine göre daha kısadır
Sirk (Buz Yalağı) : Buzulun ilk oluşmaya başladığı yerde oluşan küçük aşınım çukurluğudur
Hörgüç Kaya : Buzul tarafından dirençli kayaların daha az aşındırması ile oluşan hörgüce benzer tepeciktir

Buzulların Biriktirme Şekilleri
Buzullar hareket ederken, kopardıkları taş ve toprakları beraberinde sürükler Buzulun beslenmesi sona erdiğinde buzul eriyerek küçülmeye başlar Bu sırada buzulun taşıdığı maddeler çeşitli yerlerde birikir Biriken bu maddelere moren ya da buzultaş denir Morenler bulundukları yere göre cephe morenleri, yan morenler ve dip morenleri olarak gruplandırılır

Okyanuslar ve Denizler
Okyanus, Deniz

Yerküre’nin çukur yerlerini dolduran ve birbiriyle bağlantısı bulunan su kütleleri okyanusları ve denizleri oluşturur

Okyanus : Kıtaları birbirinden ayıran geni su kütlelerine okyanus denir Örnek : Atlas Okyanusu, Büyük Okyanus (Pasifik Okyanusu), Hint Okyanusu
Deniz : Okyanusların kıta içlerine doğru uzanan kollarına deniz denir Denizler okyanuslarla bağlantılarına göre ikiye ayrılır
Kenar Deniz : Okyanus kıyılarında, okyanuslardan adalarla ayrılan denizlere denir Örnek : Japon Denizi, Çin Denizi (Sarı Deniz), Umman Denizi, Kuzey Buz Denizi, Antiler, Tasman Denizi, Mercan Denizi, Bering Denizi, Karayip Denizi
İç Deniz : Okyanuslara boğazlar aracılığıyla bağlanan kara içlerine sokulmuş denizlere denir Örnek : Akdeniz, Kızıldeniz, batlık Denizi, Karadeniz, Marmara Denizi, Azak Denizi

Okyanuslarla Denizlerin Karşılaştırılması

Okyanuslarla denizlerin özellikleri birbirinden farklıdır

OKYANUSLAR
DENİZLER

DERİNLİK
Denizlere oranla derinlik daha fazladır
Okyanuslara oranla derinlik daha azdır

KAPLADIĞI ALAN
Denizlere oranla kapladığı alan daha geniştir
Okyanuslara oranla kapladığı alan dardır

KARALARDAN ETKİLENME
Denizlere oranla karaların sıcaklık koşullarından daha az etkilenirler
Okyanuslara oranla karaların sıcaklık koşullarından daha çok etkilenirler

TUZLULUK
Okyanusların tuzluluğu %033,5 - %0 37,5 arasında değişir
Denizler bulundukları alanların özelliklerinden daha kolay etkilenirler ve tuzlulukları daha çok değişir Denizlerin Tuzluluğu %01,5 - %065 arasında değişir

AKINTILAR
Sürekli rüzgarların etkisiyle büyük akıntı sistemleri görülür
Seviye ve yoğunluk farklarıyla oluşan küçük akıntı sistemleri görülür