Osmanlı Devletinde Sınıflandırma Neye Göre Yapılırdı

**Prof. Dr. Sinsi** · 09-02-2012

Osmanlı devletinde vatandaşlık hukuku ile devlete bağlı insanların sınıf ve tabakalara ayrılması, gördüğü hizmetlere göre değişiyordu

Bu bakımdan osmanlılarda toplumu,yönetenler(reaya) olarak iki ana grup altında toplamamız mümkündür

Böyle bir tasnife göre ilk gruba dahil olanlar görevleri icabı vergilerden muaf idiler

Bunlar, devleti temsil ediyorlardı

ikinci grup ise şehirli, köylü ve ki bunlar vergi mükellefi olan kimselerdi

Aslında toplumu böyle bir ayırıma tabi tutmak, Osmanlıların ortaya koydukları yeni bir sınıflandırma değildir

Zira, orta asya türk devletilerinde han ve ailesi ile hanın etrafınfdakiseçkin askerler sınıf begler (beyler) vardı

beg türk dünyasında hanın yarımcılarına verilen genel bir isimdi

Begler de şadapıtlar, tarhanlar ve buyruklar olmak üzere gördükleri hizmeytlere göre kısımlara ayrılırdı

Bunlardan başka hanlığın dünyada seçkin kabileler ile budun veya karabudun denilen fakir ve tabi halk tabakaları olmak üzere dört sınıf mevcur idi

Keza kendi dönemiyle daha önceki dmnemlerdeki devlet yönetimi hakkında kendisinden bilgi sahibi olduğumuz kutadgu bilig e göre uygur devlet teşkilatı bakımından halk aydın zümre (münevver) ve beyler ile iktisadi zümreler olarak iki ana gruba ayrılmaktaydı

Münevver zümre hazreti peygamberin neslindne gelen saitler, ulema, otacılar (tabip ve eczacılar) ,yıldızcılar (münnecimler, astronomi ile uğraşanlar) ve şairler bulunmaktaydı

iktisadi zümreyi teşkil edenler tarıkçılar (çifçiler),satıgçılar (ticaret erbabı),igdişçiler (hayvan beslemekler geçimlerini sağlayan göçebeler), uzlar(saanat ve hirfet ehli olanlar) ve belli bir işi olmayan kara budunlar ile çıgaylar(fakirler)benzer bir yaklaşıma hem nizamıl mülün siyasetnamesi vasıtasıyla büyük selçuklularda hem de tusi ve devani gibi yazarlar vasıtasıyla iranda rastlamaktayız bununla beraber biz osmanlı dönemi sosyal sınıfları sadece bu yünleri ile değil daha başka özellikleri de vardır

09-02-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Osmanlı Devletinde Sınıflandırma Neye Göre Yapılırdı Osmanlı devletinde vatandaşlık hukuku ile devlete bağlı insanların sınıf ve tabakalara ayrılması, gördüğü hizmetlere göre değişiyordu Bu bakımdan osmanlılarda toplumu,yönetenler(reaya) olarak iki ana grup altında toplamamız mümkündürBöyle bir tasnife göre ilk gruba dahil olanlar görevleri icabı vergilerden muaf idiler Bunlar, devleti temsil ediyorlardı ikinci grup ise şehirli, köylü ve ki bunlar vergi mükellefi olan kimselerdi Aslında toplumu böyle bir ayırıma tabi tutmak, Osmanlıların ortaya koydukları yeni bir sınıflandırma değildir Zira, orta asya türk devletilerinde han ve ailesi ile hanın etrafınfdakiseçkin askerler sınıf begler (beyler) vardıbeg türk dünyasında hanın yarımcılarına verilen genel bir isimdiBegler de şadapıtlar, tarhanlar ve buyruklar olmak üzere gördükleri hizmeytlere göre kısımlara ayrılırdı Bunlardan başka hanlığın dünyada seçkin kabileler ile budun veya karabudun denilen fakir ve tabi halk tabakaları olmak üzere dört sınıf mevcur idi Keza kendi dönemiyle daha önceki dmnemlerdeki devlet yönetimi hakkında kendisinden bilgi sahibi olduğumuz kutadgu bilig e göre uygur devlet teşkilatı bakımından halk aydın zümre (münevver) ve beyler ile iktisadi zümreler olarak iki ana gruba ayrılmaktaydı Münevver zümre hazreti peygamberin neslindne gelen saitler, ulema, otacılar (tabip ve eczacılar) ,yıldızcılar (münnecimler, astronomi ile uğraşanlar) ve şairler bulunmaktaydı iktisadi zümreyi teşkil edenler tarıkçılar (çifçiler),satıgçılar (ticaret erbabı),igdişçiler (hayvan beslemekler geçimlerini sağlayan göçebeler), uzlar(saanat ve hirfet ehli olanlar) ve belli bir işi olmayan kara budunlar ile çıgaylar(fakirler)benzer bir yaklaşıma hem nizamıl mülün siyasetnamesi vasıtasıyla büyük selçuklularda hem de tusi ve devani gibi yazarlar vasıtasıyla iranda rastlamaktayız bununla beraber biz osmanlı dönemi sosyal sınıfları sadece bu yünleri ile değil daha başka özellikleri de vardır