|
Prof. Dr. Sinsi
|
1981-2003 Arası Öss'de Çıkmış Anlatım Bozukluğu Soruları Ve Çözümleri
30 Genç sanatçılara, yapıtlarının konularını seçerken nelere önem vermelerini anlatıyor
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir?
A) “vermelerini” yerine “vermeleri gerektiğini” sözü getirilmeli
B) “nelere” yerine “hangi noktalara” sözü getirilmeli
C) “sanatçılara” yerine “sanatçıların” sözü getirilmeli
D) “seçerken” yerine “seçmekte” sözü getirilmeli
E) “anlatıyor” yerine “belirtiyor” sözü getirilmeli
(1988 - ÖSS)
Burada bir kural ortaya koyuluyor Olan bir durum değil, olması gereken bir durum açıklanıyor, ancak cümlede gereklilik ifadesi bulunmuyor A’daki değişiklik yapılırsa anlam düzelir
Cevap A
31Vergilerin yeni sisteme göre toplanacağını sağlayacaklar
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir?
A) “göre” yerine “uyularak” sözü getirilmeli
B) “toplanacağını” yerine “toplanmasını” sözü getirilmeli
C) “yeni” den sonra “bir” sözü getirilmeli
D) “sisteme” yerine “kurala” sözü getirilmeli
E) “sağlayacaklar” yerine “sağlamalılar” sözü getirilmeli
(1988 - ÖSS)
“Toplanacağını” sözü gelecekte yapılacak bir işi bildirir Oysa cümlede gelecekte yapılacak bir işten çok bir eylemin yapılmasının sağlanması söz konusudur Sağlanan işin adının verilmesi gerekiyor Öyleyse “toplanacağını” değil “toplanmasını” demek gerekirforumsinsinet
Cevap B
32Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Okula başladığımızdan beri birbirimizden hiç ayrılmadık
B) Okula başlayışımızdan beri birbirimizden hiç ayrılmadık
C) Okula başlayalı beri birbirimizden hiç ayrılmadık
D) Okula başlayışımızdan bu yana birbirimizden hiç ayrılmadık
E) Okula başladığımızdan itibaren birbirimizden hiç ayrılmadık
(1988 - ÖSS)
Bozukluk E’de vardır Çünkü itibaren sözcüğü “ başlamak üzere” anl***** gelir Yani, “Bu kural yarından itibaren geçerli olacak” cümlesindeki gibi, “yarından başlamak üzere” anl***** gelir Oysa cümledeki “itibaren” yerine “başlamak üzere” getirilemez
Cevap E
33Ülkemizde başarıyla gerçekleştirilen bu tür ameliyatlarda, ölüm şansı, Amerika’da yapılanlardan ancak yüzde bir fazladır
Bu cümledeki bir sözcüğün yerinde kullanılmamasından doğan anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir?
A) “tür” sözcüğü atılarak
B) “gerçekleştirilen” yerine “yapılabilen” sözcüğü getirilerek
C) “yapılanlardan” yerine “yapılan ameliyatlardan” getirilerek
D) “ancak” sözü atılarak
E) “şansı” yerine “olasılığı” sözcüğü getirilerek
(1989 - ÖSS)
“Şans” sözcüğü istenen durumlarda, insanın elde etmek istediğine kavuşmak istediği yerlerde kullanılır Yukarıdaki cümlede ise “ölüm şansı” denmiş “Ölüm” normal insanların istediği bir durum olmadığına göre burada “şans” kullanılamaz Onun yerine “olasılık” sözü getirilmelidir
Cevap E
34Batı ve güney bölgeleri yağmurlu geçerken, öte yandan doğu ve kuzey bölgeleri soğuk olacak
Bu cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için aşağıdaki değişikliklerden hangisi yapılmalıdır?
A) “yağmurlu geçerken” yerine “ile” sözcüğü getirilmeli
B) “geçerken” yerine “geçip” sözcüğü getirilmeli
C) “öte yandan” sözü atılmalı
D) “doğu ve kuzey” yerine “doğu ile kuzey” sözü getirilmeli
E) “kuzey bölgeleri” yerine “kuzey bölgesi” sözü getirilmeli
(1989 - ÖSS)
“ yağmurlu geçerken” sözü, zaten “diğer yandan, buna karşılık” anlamlarını verir Cümlede bir de “öte yandan” sözüne gerek yoktur Gereksiz söz kullanılmıştır Bu, cümleden çıkarılmalıdır
Cevap C
35Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Önemsiz şeyler üzerinde boşu boşuna zaman harcadı
B) Görüşleri doğru ya da yanılmış olabilir
C) Dünyada kaç türü olduğu bilinmemektedir
D) En çok tartışılan konulardan biri de müziktir
E) Doğanın kış aylarında başka bir çekiciliği vardır
(1989 - ÖSS)
Anlatım bozukluğu B’deki cümlededir “Ya da” bağlaçtır ve eş görevli söz öbeklerini birbirine bağlar Burada “doğru” olan “görüşler”dir “Yanılmış” olabilen ise “o”dur Dolayısıyla bu iki yargının birbirinden tam olarak ayrılması gerekir Bu da doğru sözünün “doğrudur” şekline getirilmesidir Diğer bir yol ise, görüşlerin doğru olup olmadığının bilinmediği ifade edilerek yapılır Bu da “doğru ya da yanlış olabilir” şeklinde bir düzeltmeyle ortaya çıkar
Cevap B
36Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Burada, en çok eski arkadaşlarımı arıyor, özlüyorum
B) Konunun az bilinen bir yönüne ışık tutuyor, aydınlatıyor
C) Yeni çıkan kitapları alıyor, hemen okuyorum
D) Gezilerinde yeni yerler görüyor, değişik insanlar tanıyor
E) Yaptıklarını yeterli bulmuyor, eleştiriyor
(1990 - ÖSS)
Bozukluk B’deki cümlededir Çünkü “aydınlatıyor” yüklemine “neyi aydınlatıyor?” diye sorduğumuzda, “konunun az bilinen bir yönünü” cevabı geliyor Oysa cümlede “konunun az bilinen bir yönüne” denmiş Bu, birinci cümleye uygun, ancak ikinci cümleye uygun değildir Cümlede nesne eksikliğinden kaynaklanan bir bozukluk söz konusudur
Cevap B
37Bu yasadan, özel ve kamu kuruluşlarında çalışanlar yararlanacak
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerden hangisiyle giderilebilir?
A) “yasadan” dan sonra “bütün” sözcüğü getirilerek
B) “ve” sözcüğü kaldırılarak
C) “ve” yerine, “kuruluşlarla” sözcüğü getirilerek
D) “çalışanlar”dan sonra “kesinlikle” sözcüğü getirilerek
E) “yararlanacak” yerine “yararlanabilir” sözcüğü getirilerek
(1990 - ÖSS)
Örnek cümlede tamlama uyumsuzluğu vardır Sıfat ve isim tamlamaları aynı tamlanana bağlı olmaz Çünkü isim tamlamasında tamlanan ek alır, sıfat tamlamasında ise almaz Cümlede “özel ve kamu kuruluşları” denmiş Tamlamaları bölsek “kamu kuruluşları” doğrudur, ancak, “özel kuruluşları” doğru değildir Öyleyse “özel” sıfatına uygun olan “kuruluşlar” tamlananı da cümlede bulunmalıdır
Cevap C
38Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse, ölüme hatta sara nöbetlerine yol açabilir
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdakilerin hangisiyle giderilebilir?
A) “sara nöbetlerine” sözü ile “ölüme” sözcüğü yer değiştirilerek
B) “yol açabilir” yerine “neden olabilir” sözü getirilerek
C) “sara” sözcüğü kaldırılarak
D) “zarı” yerine “zarının” sözcüğü getirilerek
E) “edilmezse” yerine “edilmediğinde” sözcüğü getirilerek
(1990 - ÖSS)
“Hatta” sözünün anlamından kaynaklanan bir bozukluk oluşmuş Bu söz önceki söylenenden daha değerli daha önemsenen bir durumu sonra getirerek birbirine bağlar Cümlede ise “ölüme hatta sara nöbetlerine” derken, sara nöbetlerinin ölümden daha önemli olduğu anlamı verilmiş Elbette bu, mantıksız bir durum oluşturur Öyleyse bunlar yer değiştirmelidir
Cevap A
39Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ilk kez” sözü gereksiz kullanılmıştır?
A) Onu ilk kez bu kadar üzgün görüyordum
B) Uçağa ilk kez bineceği için çok heyecanlıydı
C) Bu kıyı kasabasına ilk kez gidiyordum
D) Böyle bir yarışmaya ilk kez katılıyorum
E) Onunla ilk kez bir arkadaş toplantısında tanıştık
(1990 - ÖSS)
Bu söz E’de gereksiz kullanılmıştır Çünkü “tanışmak” sözü zaten birbirini tanımayanların ilk kez yaptıkları bir durumdur
Cevap E
40Aşağıdaki cümlelerin hangisinden altı çizili sözcük çıkarılırsa cümlenin anlamında bir değişme olmaz?
A) Buradaki gerçek, kanımca sanat gerçeğidir
B) Her şey sanki aynı anda olup bitiyor gibidir
C) Bunun nereden kaynaklandığını kestirmek oldukça zordur
D) Oyunda ayrıca, gülünç bulunabilecek mantıksızlıklara rastlanıyor
E) Yaşamdaki gerçek ile sanattaki gerçek çoğunlukla aynı değildir
(1990 - ÖSS)
B’deki “sanki” sözü atılabilir Çünkü “olup bitiyor gibidir” sözünde “sanki” nin cümleye kattığı anlam zaten vardır
Cevap B
41Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Tiyatrolarımızda bu ay, on yeni oyun sahnelemeyi düşünüyoruz
B) Müzik alanında çok önemli bir yeri olan bu festivalin yaşatılması gerekir
C) Bu sanatçıların çalışmaları üç yıldır ilgiyle izlenmektedir
D) Şehrimizde çeşitli kültürel ve sanat etkinlikleri gerçekleştirildi
E) Edebiyatını ve balesini tanıdığınız bu ulus, yakında resimde de varlığını gösterecektir
(1991 - ÖSS)
D’deki cümlede görülen tamlama uyumsuzluğu anlatım bozukluğuna yol açmıştır Bunu 67 soruda da anlattık “Kültürel ve sanat etkinlikleri” tamlamasında “kültürel” sıfat olduğundan “kültürel etkinlikleri” olmaz “Kültürel etkinlikler ve sanat etkinlikleri” şeklinde söylenir veya “kültürel” sözü “kültür” şekline getirilir ve bozukluk giderilirforumsinsinet
Cevap D
42Hitit tabletlerinde orman kelimesinin adı sık sık geçmektedir
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir?
A) “sık sık” sözü atılarak
B) “kelimesinin” yerine “kelimesi” sözcüğü getirilerek
C) “geçmektedir” yerine “geçer” sözcüğü getirilerek
D) “kelimesinin adı” yerine “kelimesi” sözcüğü getirilerek
E) “tabletlerinde” yerine “tabletlerindeki” sözcüğü getirilerek
(1991 - ÖSS)
Bir kelimenin adı olmaz Kelime zaten bir kavramı, nesneyi karşılar Varlığın adı olur ancak Bu nedenle “kelimesinin adı” yerine “kelimesi” denmelidir
Cevap D
43Ona, buraya gelmeden önce mi sonra mı telefon ettin?
Bu cümledeki anlatım bozukluğu aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir?
A) “ona” sözcüğü, “sonra mı” sözünün arkasına getirilerek
B) “buraya” sözcüğü kaldırılarak
C) “gelmeden” yerine “gelince” sözcüğü getirilerek
D) “mi” yerine “veya” sözcüğü getirilerek
E) “önce mi” den sonra “geldikten” sözcüğü getirilerek
(1991 - ÖSS)
Cümlede “önce” ve “sonra” sözcüklerinin ikisi de “gelmeden” fiiline bağlanmış Oysa “gelmeden önce” denir ama “gelmeden sonra” denmez, “geldikten sonra” denir
Cevap E
44(I) Ankara’da bahar, kırkikindi yağmurlarıyla başlar (II) Öğleden sonra birdenbire gökyüzü kararır şimşekler çakar, yağmur boşanır birden (III) Sonra gökyüzü aydınlanır; ağaçlar daha yeşil, sokaklar daha temiz görünür (IV) Havada taze bir esinti ve toprak kokusu kaplar ortalığı (V) Çiçeğe duran tomurcuklar patlar, tepeden tırnağa baharı yaşamaya başlar ağaçlar
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
(1991 - ÖSS)
Bozukluk IV cümlede yapılmıştır “Havada taze bir esinti kaplar ortalığı” gibi bir anlam çıkıyor cümleden “Ve” bağlacından önce “esinti” sözünün bir eyleme, bir yükleme bağlanması gerekir
Cevap D
45(I) Dil insanların birbirleriyle iletişim kurmalarını sağlayan bir araçtır (II) Toplumsal yapıya bağlı olarak sürekli gelişir ve değişir (III) Bunun doğal bir sonucu olarak da dilde durmadan yeni kavramlar ortaya çıkar (IV) Bu kavramları karşılamak için yeni sözcükler yaratılır (V) Yeni sözcükler yaratmak için her ulus, dilinin sunduğu olanaklardan yararlanma yoluna gitmesi gerekir
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
(1992 - ÖSS)
Son cümlede özneyle yüklem arasında uyumsuzluk vardır “Her ulus” özne olduğunda “gitmesi gerekir” yüklem olmaz Çünkü “gitmesi” sözcüğündeki iyelik ekinin neye bağlı olduğu belli değildir Öyleyse ya yüklem “gitmelidir” olacak ya da ulus sözcüğü “ulusun” şekline getirilecek
Cevap E
46Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) İlkbaharda, sabahları bülbül sesleriyle uyanırdım
B) Sokağa bakan, küçük ama şirin bir evimiz vardı
C) Mahallenin çocukları çoğunlukla bizim bahçede oynarlardı
D) O yıllarda ben otuz, o ise otuz beş yaşlarındaydı
E) Komşularımızla sık sık birbirimize gider gelirdik
(1992 - ÖSS)
Bozukluk D’deki cümlededir Cümlede “otuz” sözcüğü, “yaşlarındaydı” yüklemine bağlanmış Oysa “ben otuz yaşlarındaydı” denmez Öyleyse cümleye “otuz” sözünden sonra “yaşlarındaydım” yüklemi getirilmelidir Ya da “yaşlarındaydı” yüklemi “yaşlarındaydık” şeklinde çekimlenmelidir
Cevap D
47Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Sabahları durağa kadar yürüyor ve otobüse biniyorum
B) Konuşmacının düşüncelerine katılıyor ve destekliyorum
C) Bu dergiyi ilk yayımlandığı günden beri alıyor ve zevkle okuyorum
D) Televizyondaki açık oturumları beğeniyor ve sonuna kadar izliyorum
E) Akşamları, bir süre çalışıyor ve sonra dinleniyorum
(1992 - ÖSS)
B’de nesne eksikliğinden kaynaklanan bir bozukluk vardır Çünkü “düşüncelerine katılıyorum” olsa da “düşüncelerine destekliyorum” olmaz İkinci cümleye “düşünceleri” karşılayan “onları” nesnesi getirilmelidir
Cevap B
48Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Düşüncelerini yazıyla değil, sözle anlatmayı seviyordu
B) Önerilerimizi dinliyor ne var ki onların hiçbirini uygulamıyordu
C) Sağlık durumlarının iyi ancak çok yorgun oldukları görülüyordu
D) Gazetesini sürekli yanında taşıyor ama bir türlü okumaya fırsat bulamıyordu
E) Bu konuda bilgi sahibi olmasına karşın, görüşlerini belirtmekten kaçınıyordu
(1992 - ÖSS)
C’deki cümlede “iyi” sözü “oldukları görülüyordu” yüklemine bağlanmış Oysa “sağlık durumlarının iyi oldukları görülüyordu” gibi bir ifade, çoğulluğun iki kez tekrarlanmasından dolayı bozuktur “İyi” sözünden sonra “olduğu” getirilirse bozukluk düzelir
Cevap C
49Kendisine söylenen bu sözü duyar duymaz oturduğu
I II III
yerden ayağa kalktı, kürsüye yöneldi
IV V
Bu cümlede, altı çizili sözcüklerin hangisi gereksiz kullanılmıştır?
A) I B) II C) III D) IV E) V
(1992 - ÖSS)
İnsan oturduğu yerden kalkmışsa elbette “ayağa” kalkmıştır Başka bir hareket yapamayacağına göre “ayağa” sözüne gerek yoktur
Cevap E
50Hava kirliliğinin nedenlerinden biri de
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse cümle anlatım bakımından bozuk olur?
A) yeşil alanların azlığındandır
B) motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazlarıdır
C) sanayi kuruluşlarının kent içinde bulunmasıdır
D) ısınmada kükürt oranı yüksek olan kömür kullanılmasıdır
E) çarpık yapılaşmanın, hava dolaşımını engellemesidir
(1992 - ÖSS)
Cümlede “nedenlerinden biri de” denmiş Eğer buna A’daki sözleri eklersek “azlığındandır” sözündeki “- dan” ekinin de neden bildirmesinden dolayı iki kez “neden” anlamı verilmiş olur Dolayısıyla gereksiz ek kullanımından doğan bir anlatım bozukluğu oluşur
Cevap A
|