|
Prof. Dr. Sinsi
|
Bukalemun Türleri
Chamaeleo Fischeri(Fischer Bukalemunu):
Bu türün boyu 40 cm'yi bulabilir(uzunluğun yarısını kuyruk oluşturur) Dişiler genellikle daha ufak olur Fischeriler'in deri şekilleri farklılık gösterse de derinin yüzey rengi hepsinde aynıdır Renk tayfı beyaz, sarı, açık yeşilden zeytin yeşiline kadar olan tüm yeşil, gri, ve kahverengiden siyaha kadar olan tüm renkleri kapsar Türün en belirgin özelliği burun kısmında ki boynuzu andıran çıkıntıdır Bu uzantı erkek bukalemunlarda 2 cm'yi bulur Dişilerde ise 1 cm (yada hiç bulunmayabilir) olur Fischeriler'in sırt kısmının tepesinde sıra halinde sivri deri çıkıntılar bulur Erkeklerde sırttan başlayarak kuyruğa kadar gider Dişilerde ise vücudun ilk üçte birlik bölümünde biter Bazen Bradypodion grubuna dahil edilsede Güney Afrika Cüce Bukalemunlarından farklı özellikler gösterir Fischer Bukalemunları Doğu Afrika'da(Tanzanya ve Kenya) bulunur Çalı ve ufak ağaçlarda yaşarlar (Bulunduğu yükseklik:800 m - 1700 m)
Dişilerin hamilelik dönemi 47 - 55 gün arası sürer Bu süre sonunda yumurtalar rahatlıkla görülebilir bir hal alır Bu andan itibaren dişi beslenmeyi keser ve yumurtaları bırakacağı uygun bir yer için etrafı kazmaya başlar Uygun bir yer bulduğu takdirde 15 -20 cm derinliğinde bir çukur açar, yumurtaları bu çukura bırakır ve çukurun üstünü kapatır Bir dişi 16 - 20 arası yumurta bırakır
Chamaeleo Lateralis(Halı Bukalemun):Bukalemun familyasının en renkli türlerinden birisi Halı bukalemunlardır Bu bukalemun türüne halı bukalemun denilmesinin nedeni canlı renkleri ile bir Pers halısını andırmasındandır Lateralislerin yaşam süresi, doğal çevrelerinde bir yıl kadardır Dişiler dört ya da altı arasında değişen yumurtlamadan sonra üremeye son verirler Bundan sonra bir sene kadar yaşayabilirler Bu türün başlarının üst kısmı çatı şeklindedir ve hafif kalkıktır En belirgin özellikleri vücutlarını, orta kısımdan ikiye ayıran yatay çizgidir Lateralisleri farklı yapan özelliklerden bir başkası da derisinin benekler ve oval şekillerle kaplı olmasıdır Yüzey renkleri gri, kahverengi ya da yeşil olabilir Tür kendi içinde çok değişken olmakla beraber beyaz yatay çizgiler genellikle aynıdır En canlı renkler çiftleşmek isteyen veya hamile olan dişiler de görülür Bu bukalemunların boyu 25 cm ye ulaşabilir Bilinen bir alt türü yoktur Lateralisler Madagaskar'ın (kuzey ve kuzey doğu kısımları dışında) her bölgesinde görülebilir Yaşama alanları oldukça geniştir Yağmur ormanları, kuru ormanlar ve nemli savannalarda görülebilirler Madagaskar iklim sıcaklıkları, yazın 26°C - 30°C arası, kışın ise 18°C - 24°C civarlarıdır Gece sıcaklıklar 12°C kadar düşer Dişi çiftleşmeye hazır değilse Erkeği yanına yaklaştırmaz Yaklaşmaya devam ederse erkeği ısırır Bazı dişilerin saldırıları erkek lateralislerde ciddi yaralara sebep olabilir Erkekler iki yada üç denemeden önce pes etmezler Eğer dişi çiftleşmeye hazırsa saldırganlık belirtileri göstermez fakat yavaşça uzaklaşmaya çalışır Dişi, 30 - 52 gün arası süren hamilelik döneminden sonra yumurtalarını bırakır Yumurtaları gömmek için bir girişimde bulunmaz Çiftleşmeye açık oldukları süre 15 Kasım dan 15 Nisan'a olan kadar zamandır Bu süre içinde 4 kez çiftleşebilirler Bir dişi 4 - 23 arası yumurta bırakır Yumurta bıraktıktan yaklaşık iki hafta sonra yeniden çiftleşmeye hazır olurlar Kuluçka süreleri 154 - 378 gün arasıdır Dört ay sonunda üreyebilecek olgunluğa ulaşırlar
Chamaeleo Montium(Dağ Bukalemunu):
Erkek Montiumların en tipik özellikleri burun kısmındaki iki boynuz ve kuyruk başlangıcında bulunan, yelkeni andıran çıkıntıdır Yetişkinlerde boynuzların uzunluğu 2 cm' ye ulaşır Kafalarının üstünde bulunan kask düz ve hafifçe kalkıktır Derinin yüzey rengi soluk koyu yeşildir Bu rengin üstünde daha soluk, sarıya kaçan yeşil renkler bulunur Dişiler boynuzlar yerine sivri deri çıkıntılara sahiptir Sırt kısımları erkeklerinkinin aksine düzdür ve kuyruk başlangıcında yelken bulunmaz Bu türün uzunluğu 25 cm' yi bulabilir
Montiumlar'ın doğal yaşam alanı Kamerun'dur Özellikle Kamerun Dağı'nda sıkça bulunur Bu bölge dışında görülmez Bulundukları yükseklik 500 m - 1200 m'dir Bulundukları bölgede ki çalılıklarda ve ağaçlarda yaşar
Eğer dişi bir Montium' a dokunmaya çalışırsanız sizi ısırmaya çalışacaktır Bunu başaramazsa bulunduğu yerden aşağı atlayacak, ya hızla kaçmayı deneyecek ya da olduğu yerde hareketsiz kalarak ölü taklidi yapacaktır Erkek Montium bununların dışında boynuzuyla da saldırmayı deneyebilir Dişi, çiftleştikten iki ay sonra 5 - 8 arası yumurta bırakır Yavrular 14 hafta içerisinde yumurtadan çıkar 7 -12 ay sonra çiftleşecek olgunluğa ulaşırlar
Chamaeleo Cephalolepis(Comoro Yassı Burunlu Bukalemunu):Cephalolepis, Comoro adasında yaşayan iki türden biridir (diğer tür Chamaeleo Polleni'dir) Cephalolepislerin boyları erkeklerde 16 cm, dişilerdeise 13 cm' yi geçmez Kuyruk bu uzunlukların yaklaşık yüzde 50 - 60 ını oluşturur Yüzey renkleri parlak açık yeşildir Erkeklerde yatay bir beyaz şerit görülür Bu şerit nadirende olsa dişilerde de görülebilir Kaskın iki yanında iri pullar vardır ve bunlar buruna doğru devam eder Erkeklerde pullar burnun ucundan 2 mm' lik bir uzantı oluşturabilir fakat dişilerde pullar burnun ucuna ulaşmaz
Cephalolepisler Comore adalarından Moroni' de görülür Bu bölgedeki sık çalılıklarda yaşarlar Bölge sıcak ve rutubetli bir iklime sahiptir Günlük sıcaklık, ortalama 26°C - 30°C' dir Gece ise 6°C - 8°C kadar düşer Bölgedeki nem %60 - 100 arasında değişir
Dişi, çiftleşmeden 33 - 45 gün sonra 4 - 7 arası yumurtayı kendi hazırladığı bir çukura bırakır ve yumurtaların üstünü örter Yavrular 244 - 310 günlük gelişim dönemlerini tamamlayarak yumurtadan çıkar Çıktıklarında, kirli beyaz ile bej arası bir renge sahiptirler Ancak dört aylık gelişim sonunda gerçek renklerini alırlar Yavru Cephalolepislerin büyümesi oldukçayavaş gerçekleşir 180 gün sonunda boyları ancak 80mm'dir Bir yıl sonunda çiftleşecek olgunluğa ulaşırlar
Chamaeleo Pardalis(Panter Bukalemun):Pardalis, bukalemunlar arasında ki en renkli türlerden biridir Bu tür, oldukça geniş bir renk tayfına sahiptir Pardalisler, vücutlarının üst ve alt kısmında sık aralıklarla, sıra halinde sivri deri çıkıntılara sahiptir Bu çıkıntılar vücutun arka kısımlarına gidildikçe küçülür Burun kısmı, büyük deri pulları sayesinde yanlara ve öne doğru genişler Lateralis' lerde görülen, vücudu ortadan ikiye ayıran yatay çizgi bu türde de görülür Yavru Pardalislerin rengi gri ya da kahverengi olur Bu renklerini çiftleşek olgunluğa ulaşana, yani 6 - 9 aylık olana kadar korurlar Erkek Pardalis, kalın kuyruk başlangıcından tespit edilebilir Bunun dışında, dişilerden daha iri ve daha renkli olurlar Bu türde, erkekler 52 cm, dişiler 35 cm yeulaşabilir Pardalislerin bulundukları bölgeler; Kuzey ve Doğu Madagaskar, Nosy Bé ve Nosy Boraha adaları, Fort Dauphin bölgesi, Mauritius ve Réunion adaları'dır Bu canlılara sıcak ve nemli iklime sahip kıyı bölgelerde rastlanır Bu bölgelerde düzenli bir yaz - kış ritmi vardır ve özellikle güneyde ki bölgelerde yaz mevsimi Kasım' dan Mart' a kadar bol yağışlı geçer Bölgede ki günlük sıcaklık, 22°C - 28°C arasıdır Yaz mevsiminde günlük sıcaklık, 25°C - 40°C arası olur Geceleri sıcaklık ortalama 6°C düşer Nem ise %70 - 100 civarındadır Pardalisler genellikle ağaç ve çalılarda yaşarlarBunun yanında, yerleşim yerlerinde, bahçelerde yada tarlalarda sıklıkla bulunurlar Bu canlılarınyaşayamadığı yer ormanlardır Bir bölgede ki orman yok edilmediği sürece o bölgede yaşayamazlar Diğer türler, insanların gelmesiyle yaşadıkları bölgeleri terketmiş olmalarına karşın Pardalisler insanların neden olduğu değişimlere uyum sağlamıştır
Dişiler, çiftleşmeden 31 - 45 gün sonra 12 - 46 arası yumurta bırakır Yavrular yumurtadan 159 - 323 gün sonra çıkar
Chamaeleo Dilepis(Kanat Kasklı Bukalemun):Türe isminide vermiş olan, göze çarpan ilk özelliği, bir filin kulağını andıran, ense kısmındaki kasktır Kask yaklaşık aynı boylarda olan büyük pullarla kaplıdır Boyları 38 cm' ye kadar ulaşabilir Dişiler erkeklerden daha iridir Dilepisler' de yüzey rengi yeşildir Vücudun yan kısmında çeneden yada ön uzuvların çıkış hizzasından başlayan, çok belirgin olmayan bir şerit görülür Güney Afrika' da ve Afrika' nın tropikal bölgelerinde çok sık rastlanır Bu bölgelerdeki ormalık alanlarda ve ağaçların bulunduğu savannalarda yaşar Dişi çiftleşmeden 30 - 50 gün sonra 19 - 58 yumurta bırakır Yavrular yaklaşık 10 ay sonra yumurtadan çıkar Çıktıklarında boyları 3 7 cm kadardır İki ay içerisinde boyları ikiye katına çıkar Üç ay içerisinde ise 10 cm' ye ulaşır Bir yıl sonra çiftleşecek olgunluğaulaşmış olur
Chamaeleo Chamaeleon (Bukalemun):Kitap ve dergilerde yaygın olarak bu türün fotoğraflarının basılması Chamaeleo Chamaeleon' ları bukalemunlar arasında en bilien tür yapmıştır Ortalama yaşam süreleri 3,5 yıldır Boyları 30 cm' ye ulaşabilir Kask hafifçe kalkıktır ve vücudundaki pullarda düzenlilik görülür Derinin yüzey rengi yeşil tonlar, sarı, gri yada kahverengiden oluşur Cezayir bölgesindeki vahalarda yaşayanlarda yeşil tonların hiç biri görülmez Chamaeleonlar genellikle gövdelerinde beyaz noktacıklardan oluşan iki adet çizgiye sahiptir Bunun dışında vücutlarında koyu yada açık renk benekler görülür Cinsiyet diğer birçok bukalemun türünde olduğu gibi erkeğin kalın kuyruk başlangıcından ayırt edilebilir
Chamaeleo Chamaeleonlar' ın yaşam alanları oldukça geniştir Kuzey Afrika, Ürdün, Lübnan, İsrail ve Suriye, Avrupada ise Potekiz, İspanya, Sicilya, Malta, Mora yarımadası ve Türkiye' nin güney kesimlerinde görülür Fakat bu bölgelerdeki doğal yaşam alanlarının tahribata uğratılması bu türü tehlike altına sokmuştur Avrupa' da genellikle bulundukları alanlar kum çölleri, çam ve okaliptüs ormanlarıdır Kuzey Afrikada ise bulundukları alanlar çok değişkendir Savannalar, seyrek ormanlar ve vahalar bunlardan bazılarıdır Yaşadıkları bölgelere çok yakın mesafede su bulunması dikkat çekici bir özelliktir Bulundukları yükseklik 0 - 1750 m' dir Ortalama sıcaklık, Ocak ayında 10°C, Temmuz' da ise 20°C - 30°C arasıdır Nem sabahları %84 civarlarında, geri kalan zamanda ise %40 - 50 arasında değişir
Avrupada yaşayan Chamaeleon' da görülen ilginç bir özellik, bir tür kış uykusuna yatmasıdır Havaların soğuduğu Kış mevsimini, ufak gruplar halinde oluk, çatlak gibi yerlerde gizlenerek geçirir ve havanın gerekli sıcaklığa yükselmesinden sonra yeniden ortaya çıkar
Bu türün dişileri çiftleştikten 40 - 60 gün sonra 14 - 46 yumurta bırakır Bırakılan yumurtanın boyutları 11×17 mm kadardır Yumurtalar bırakıldıktan 190 - 240 gün sonra yavrular yumuyrtadan çıkar
Brookesia Minima(Küçük Yer Bukalemunu):
Minima, bukalemunlar arasındaki en küçük türdür Dişiler 33 mm, erkekler ise 28 mm' ye ulaşabilir Yaşam süreleri ortalama iki yıldır Silindirik bir vücut yapıları vardır Burun kısımları kısadır ve yukarı doğru bir kavis çizer Gövdesindeki pullar oldukça değişkendir Şeritler halinde gövde ve kuyruğu kaplar Yüzey rengi koyu yeşil, kahverengi ve griden oluşur Kafanın ön kısmı genellikle parlak bej renge sahiptir Minima sadece Madagaskar'ın adalarından biri olan Nosy Bé'de görülür Nosy Bé iklimi sıcak ve rutubetlidir Buradaki bitki örtüsünün yaprak yüzeylerini yaşam alanı olarak kullanır Yavrular çiftleşmme gerçekleştikten dört ay sonra yumurtadan çıkar Yumurtalar oldukça ufak olduğundan (2 5 ×1 5 mm) tespit etmek çok güçtür Yavruların büyüklüğü 14 5 - 15 5 mm arasında değişir
Brookesia Stumpffi
Stumpffi en ilginç bukalemun türlerinden biridir Belli bir mesafeden bakıldığında görünüşü ölü bir yaprağı andırır Yaşam süreleri 3 - 4 yıl arasında değişir Stumpffi zırhlı bir bukalemundur Silindir biçimindeki vücudu seyrek dikenlerle kaplıdır Dikenler uzuvların üstünde, sırt kısmında ve kafanın ön bölümünde oldukça belirgindir Boyu 10 cm' ye ulaşabilir Yüzey rengi genellikle kahverengidir fakat bu renk kırmızı yada zeytin kahverengiside olabilir
Stumpffi Madagaskar' ın kuzey ve kuzeybatısında, ayrıca Madagaskar' a yakın olan Nosy Bé adasında bulunur Bu bölgelerdekisık çalılarda ve bazı ağaçlarda görülebilir Bunun dışında terkedilmiş kahve plantasyonlarıda bu tür için uygun bir yaşam alanıdır Bölgenin iklimi sıcak ve rutubetlidir Günlük sıcaklık 23°C - 28°C arasında değişir Güney kesimlerdeki yaz sıcaklığı oldukça yüksektir Stumpffi bu dönemi daha serin olan oyuklarda geçirir
Dişi çiftleşmeden yaklaşık 40 gün sonra 2 - 5 arası yumurta bırakır Yavrular 50 - 60 gün sonra yumurtadan çıkar
|