Akarsuların Rejimleri Ve Debileri Hakında Genel Bilgi

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-25-2012

Akarsuların Rejimleri ve Debileri Hakında Genel Bilgi

Akarsu rejimi: Akarsuyun debisinin yıl içersinde gösterdiği alçalma yükselme halindeki seviye değişikliğidir

Akarsuyun debisi: Akarsuyun her hangi bir yerindeki enine kesitinden 1sn’yede gecen su miktarına debi denir

Rejime etki eden faktörler
1) Yağış rejimi
2) Yağış biçimi
3) Akarsu kaynağı
4) Sıcaklık ve buharlaşma
5) Havzanın genişliği
6) Arazinin şekli ve eğimi
Debiye etki eden faktörler:
1) İklim (yağış sıcaklığı)
2) Bitki örtüsü
3) Havzadaki büyük kaynaklar ve yer altı suları
4) Yatağın geçirimliliği
5) Dağlardaki kar kalınlığı
6) Göller
7) İnsan
AKARSU REJİM TİPLERİ
a) Yağmur Suları İle Beslenen Akarsular: Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde

akarsularda yazın seviye düşmesi

kışında seviye yükselmesi görülür

Karstik kaynaklarla (bilgi yelpazesi) beslenen akarsularda

seviye düşmesi fazla olmaz

Akdeniz akarsu rejimi

barajın olmadığı akarsu veya kolunda görülür

Örnek: Baraj olan Seyhan-Ceyhan-Gediz-Manavgat gibi akarsular doğal özelliğini kaybetmiştir

b) Kar ve Buz Suları İle Beslenenler: Bu rejim

yağışın büyük bölümünün kar şeklinde düştüğü yüksek dağlardan kaynağını alan akarsularda görülür

Örnek: D

Karadeniz ve D

Anadolu akarsuları

Bu tip akarsularda

akım seviyesi Mart- Ağustos arasında yükselir

kışın düşer

c) Kaynak sularıyla beslenenler: Örnek: Manavgat ve Köprücay’dır

d) Gölden çıkan akarsular:
1-Beyşehir gölünden çıkan ve Konya arazisini sulayan Çarşamba suyu
2-Eğirdir gölünden çıkan Kovada çayı

3-Manyas gölüne ulaşıp

tekrar gölden çıkan Koçaçay
4-Ulubat gölünü ulaşıp tekrar gölden çıkan Kemalpaşa- Orhaneli
5-Erzurum ovasının doğu ve güneyindeki bataklık ve göllerden çıkan Karasu
6-Çıldır gölünden çıkan Arpaçay
e) Karma rejimli akarsular: Ülkemizdeki büyük akarsulardan Kızılırmak

Yeşilırmak

Sakarya

Fırat ve Dicle önemli karma rejimli akarsulardandır

bu tür akarsular

farklı iklim bölgelerinden beslenir

08-25-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Akarsuların Rejimleri Ve Debileri Hakında Genel Bilgi Akarsuların Rejimleri ve Debileri Hakında Genel Bilgi Akarsu rejimi: Akarsuyun debisinin yıl içersinde gösterdiği alçalma yükselme halindeki seviye değişikliğidir Akarsuyun debisi: Akarsuyun her hangi bir yerindeki enine kesitinden 1sn’yede gecen su miktarına debi denir Rejime etki eden faktörler 1) Yağış rejimi 2) Yağış biçimi 3) Akarsu kaynağı 4) Sıcaklık ve buharlaşma 5) Havzanın genişliği 6) Arazinin şekli ve eğimi Debiye etki eden faktörler: 1) İklim (yağış sıcaklığı) 2) Bitki örtüsü 3) Havzadaki büyük kaynaklar ve yer altı suları 4) Yatağın geçirimliliği 5) Dağlardaki kar kalınlığı 6) Göller 7) İnsan AKARSU REJİM TİPLERİ a) Yağmur Suları İle Beslenen Akarsular: Akdeniz ikliminin görüldüğü yerlerde akarsularda yazın seviye düşmesi kışında seviye yükselmesi görülür Karstik kaynaklarla (bilgi yelpazesi) beslenen akarsularda seviye düşmesi fazla olmaz Akdeniz akarsu rejimi barajın olmadığı akarsu veya kolunda görülür Örnek: Baraj olan Seyhan-Ceyhan-Gediz-Manavgat gibi akarsular doğal özelliğini kaybetmiştir b) Kar ve Buz Suları İle Beslenenler: Bu rejim yağışın büyük bölümünün kar şeklinde düştüğü yüksek dağlardan kaynağını alan akarsularda görülür Örnek: D Karadeniz ve D Anadolu akarsuları Bu tip akarsularda akım seviyesi Mart- Ağustos arasında yükselir kışın düşer c) Kaynak sularıyla beslenenler: Örnek: Manavgat ve Köprücay’dır d) Gölden çıkan akarsular: 1-Beyşehir gölünden çıkan ve Konya arazisini sulayan Çarşamba suyu 2-Eğirdir gölünden çıkan Kovada çayı 3-Manyas gölüne ulaşıp tekrar gölden çıkan Koçaçay 4-Ulubat gölünü ulaşıp tekrar gölden çıkan Kemalpaşa- Orhaneli 5-Erzurum ovasının doğu ve güneyindeki bataklık ve göllerden çıkan Karasu 6-Çıldır gölünden çıkan Arpaçay e) Karma rejimli akarsular: Ülkemizdeki büyük akarsulardan Kızılırmak Yeşilırmak Sakarya Fırat ve Dicle önemli karma rejimli akarsulardandırbu tür akarsular farklı iklim bölgelerinden beslenir