Kayaç Yapısı Nedir?

Kayaç Yapısı Nedir?

Su gaz ve organik varlıkların dışında yerkabuğunu meydana getiren unsurlara kaya denir Yol yarmaları maden ocakları ve taş ocakları gibi yerlerle toprak veya enkaz örtüsünden yoksun topografya yüzeylerinde mostralarına rastladığımız kayaçlar yer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde rol oynayan önemli etmenlerden biridir Onların fiziksel ve kimyasal özelliklerindeki farklılıklar yer şekillerinin de farklı olmalarına sebep olur Çünkü bu özellikler kayaçların aşındırma etmen ve süreçlerine karşı dayanıklı veya dayanıksız olmalarını tayin eder Örneğin kalker ve jips gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu sahalarda lapya dolin uvala gibi özel yer şekilleri oluşmaktadır Genel olarak tektonik hareketlerle ters durumlar meydana gelmemişse aşınmaya karşı dayanıklı kayaçlar yüksek yer şekillerini kolay aşınan ve parçalanan kayaçlar ise alçak yer şekillerini meydana getirirler Granitlerden müteşekkil sahalarda granit topografyası adı verilen özel bir topografya tipi oluşur Benzer şekillere siyenit diorit andezit bazalt ve gnays gibi heterojen kayaçlar üzerinde de rastlanır

Kayaçlar kökenlerine göre üç ana grup altında toplanırlar:
1 Magmatik kayaçlar
2 Tortul kayaçlar
3 Metamorfik kayaçlar

1) Püskürük Taşlar (Mağmatik):

a)İç püskürük taşlar : Yer kabuğu altındaki mantonun yer kabuğunun çatlak ve kırık kısımlarından tıkanarak soğumasıyla oluşan taşlardır (Granit)

b)Dış püskürük taşlar : Yer kabuğu altındaki mantonun yer kabuğunun çatlak ve kırık kısmından yeryüzüne çıkması ve soğuması ile oluşur (Bazalt ve andezit)

2) Tortul taşlar : Diğer yüzüne dış güçler tarafından getirilen maddelerin tortulanmasıyla (Üst üste birikmesiyle) oluşur İçerisinde yer yer fosiller bulunur

a) Mekanik tortullar : Dış güçlerin etkisiyle getirilen çakıl kum kil gibi malzemelerin yeryüzünün çukur yerlerine birikmesiyle oluşur (Kum taşı kıl taşı)

b) Kimyasal tortullar : Suda erimiş halde bulunan minerallerin suyun geçtiği yere çökelmesi veya tortulanması ile oluşurlar (Kireç taşı alçı taşı)

c) Organik tortular : Hayvan bitki gibi canlı kalıntılarının üst üste birikip katılaşması ile oluşan taşlardır (Tebeşir)

3) Başkalaşmış(Metamorfik) taşlar : Tortul ve püskürük taşları yüksek sıcaklık ve basınç altında kalarak değişikliğe uğraması ile oluşur (Mermer oluşumu)