17.Yy Osmanlıda Siyasi Gelişmeler Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-25-2012

17

yy Osmanlıda Siyasi Gelişmeler Nelerdir?

1 OSMANLI – İRAN İLİŞKİLERİ
il1555 yılında imzalanan Amasya Antlaşması’nın bozulması üzerine Osmanlı-İran savaşları yeniden başladı

a) 1579 - 1590 Savaşları: Bu savaşlar sonunda iki ülke arasında Ferhat Paşa (İstanbul) Antlaşması(1590) imzalandı

Bu antlaşmaya göre;
• Azerbaycan’ın bir bölümü ile Güney Kafkasya Osmanlı Devleti’ne kaldı

NOT: Osmanlı Devleti bu antlaşma ile doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır

b) 1603-1611 Savaşları
İran

Ferhat Paşa Antlaşmasını bozarak Anado*lu’ya girdi (1603)

Diyarbakır‘a kadar ilerledi

• Yenilen İran’la Nasuh Paşa Antlaşmasıimzalandı (1611)

Bu antlaşmaya göre;
• Osmanlı Devleti

Ferhat Paşa Antlaşması ile al*dığı yerleri geri verdi

Bunun karşılığında İran

Osmanlı Devleti’ne her yıl iki yüz deve yükü ipek vermeyi kabul etti

c) 1617-1618 Savaşları
İran’ın her yıl göndermeyi vaat ettiği ipeği gönderme*mesi üzerine barış bozulmuş İran’a savaş açılmıştır

Sonuçta iki devlet arasında Serav Antlaşmasıimza*landı (1618)

Bu antlaşmaya göre;
• İran’ın Osmanlı Devleti’ne vermeyi taahhüt ettiği iki yüz deve ipek

yüz deveye indirildi

• Sınırlar Nasuh Paşa Antlaşması’na göre belir*lendi

d) 1622-1639 Savaşları
• İran Bağdat’ı iş*gal edince IV

Murat Revan Seferi’ne çıktı

Revan’a kadar Doğu Anadolu toprakları geri alındı (1635)

• IV

Murat 1638′de Bağdat Seferine çıkarak Bağ*dat’ı aldı

Sonuçta iki devlet arasında Kasr-ıŞi*rin Antlaşmasıimzalandı (1639)

Bu antlaşmaya göre;
• Bağdat Osmanlı Devleti’ne katıldı

• Revan ve Azerbaycan İran’a bırakıldı

• Osmanlı – İran sınırı bugünkü şekliyle çizildi

NOT: Kasr-ıŞi*rin Antlaşması ile bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde belirlendi
II OSMANLI – LEHİSTAN İLİŞKİLERİ
Lehistan’ın Osmanlı Devleti’ne bağlı Erdel ve Boğdan beyliklerinin içişlerine karışması sonucu Osmanlı – Le*histan ilişkileri bozuldu

II

Osman (Genç Osman) Le*histan (Hotin) Seferi’ne çıktı (1620)

Hotin Kalesi alındı

Lehistan ile Hotin Antlaşmasıimzalandı (1621)

NOT :Bu sefer sırasında Yeniçeri Ocağının bozulduğunu gören II

Osman

bu zaferden sonra Yeniçeri Oca*ğını kaldırmayı düşünmüş ve bunun içinde “Hacca gidiyorum

” bahanesi ile Doğu Anadolu’da bir ordu kurarak Yeniçeri Ocağını kaldırmayı planlamıştır

Ancak bunu haber alan Yeniçeriler II

Osman’ı öl*dürmüşlerdir

II

Osman’ın (Genç Osman) bu dü*şüncesi Osmanlı Devleti’nde ilk ıslahat teşebbü*süydü

1672′de Lehistan’ın Ukrayna’yı işgal etmesi üzerine IV

Mehmet Lehistan Seferine çıktı

Lehistan ordusu mağlup edildi

Lehistan kralının isteği üzerine Bucaş Antlaşması imzalandı (1672)

NOT:Bucaş Antlaşması Osmanlı Devleti’nin batıda top*rak kazandığı son antlaşmadır Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlarına ulaş*mıştır

[*]III OSMANLI – VENEDİK İLİŞKİLERİ

17

yüzyılda Akdeniz’deki Girit meselesi yüzünden Osmanlı – Venedik ilişkileri bozuldu

Girit’te bulunan korsanlar Osmanlı ticaret ve hac gemilerine saldırıyorlardı

Coğrafi konumu nede*niyle Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika kıyılarını tehdit etmekteydi

Bu nedenlerle Girit’in alınması gerekiyordu

1645 yılında kuşatılan ada 25 yıl sonra Köprülü Fazıl Ahmet Paşa zamanında Girit 1669 yılında fethedildi

UYARI: Girit’in fethi ile; Doğu Akdeniz’deki Osmanlı güvenliği sağlandı

Girit’in alınması Osmanlı Devleti’nin denizlerdeki son başarısıdır

IV OSMANLI – AVUSTURYA İLİŞKİLERİ
Kanuni döneminde Zigetvar seferi sonrasında imzala*nan antlaşma 16

Yüzyılın sonlarına doğru bozuldu

Osmanlı – Avusturya savaşları 17

yüzyılın sonuna ka*dar aralıklarla devam etti

a) 1593 - 1606 Haçova Savaşı
• Avusturya ile Osmanlı arasında sınır savaşlarının başlaması

Avusturya’nın vergisini vermemesi
• Osmanlılar’ın Eğri

Kanije ve Estergon kalelerini ele ge*çirmesi üzerine çıkan Haçova Meydan Savaşı‘nda Avusturya yenildi

İki devlet arasında Zitvatoruk Antlaşmasıyapıldı (1606)

Avusturya kralı protokol gereği Osmanlı pa*dişahına denk sayıldı

UYARI: Böylece Osmanlı Devleti’nin Avusturya karşısında 1533 İstanbul Antlaşması ile kazandığı siyasi üs*tünlük bu antlaşma ile kaybedildi
b) 1662-1664 Savaşları
Avusturya’nın Erdel Beyliği’nin iç işlerine karışması üzerine Köprülü Mehmet Paşa ve Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafın*dan Avusturya’ya iki sefer düzenlendi (1662 – 1664)

Avusturya ordusu mağlup edildi

Uyvar ve Zerınvar kaleleri alındı

Avusturya’nın isteği ile Vasvar Ant*laşmasıimzalandı (1664)

c) 1683 – 1699 Savaşları ve II Viyana Kuşatması
• Avusturya’nın yönetimlerindeki Macarlara baskı yapması üzerine Macarlar

Osmanlı Devleti’nden yardım istediler

Bunun üzerine Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sefere çıkarak Avusturya’nın baş*kenti Viyana’yı kuşattı (1683)

• Yapılan bütün hücumlara rağmen kalenin kuşat*ması uzadı

Orduda yiyecek ve cephane sıkıntısı baş gösterdi

• Lehistan ordusu Avusturya’nın yardımına geldi

İki ateş arasında kalan Osmanlı ordusu dağıldı

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yenilginin bedelini idam edilerek ödedi

Osmanlı Devleti’nin Viyana yenilgisi bir dönüm noktası oldu Avrupa devletleri Papanın çağrısı üzerine Osmanlı Devleti’ne karşı Kutsal İttifak oluşturdular Bu ittifaka Avusturya Lehistan Venedik Rusya ve Malta katıldı ve Osmanlı Devleti’ne savaş açtılar
Lehistan ve Rusya kuzeyden Avusturya batıdan Venedik ve Malta denizden Osmanlı topraklarına saldırdılar Osmanlı Devleti 16 yıl süren bu sa*vaşta başarılı olamadı
Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı Osmanlı Devleti ile Lehistan Avusturya ve Ve*nedik arasında Karlofça Antlaşması(1699) im*zalandı

UYARI: Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin Orta Avrupa’daki egemenliği sona erdi
Osmanlı Devleti Avrupa’dan geri çekilmeye başladı

Bu çekilme Sakarya Zaferi (1921)’ne kadar devam etti
Karlofça’da Rusya ile Osmanlı Devleti arasında ateş*kes antlaşması imzalandı

Barış antlaşması ise İstan*bul’da yapıldı

NOT: 1700 tarihli İstanbul Antlaşması ile Rusya

Azak Kalesini Karadeniz’e ilk adımını atmıştır

08-25-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	17.Yy Osmanlıda Siyasi Gelişmeler Nelerdir? 17yy Osmanlıda Siyasi Gelişmeler Nelerdir? 1 OSMANLI – İRAN İLİŞKİLERİ il1555 yılında imzalanan Amasya Antlaşması’nın bozulması üzerine Osmanlı-İran savaşları yeniden başladı a) 1579 - 1590 Savaşları: Bu savaşlar sonunda iki ülke arasında Ferhat Paşa (İstanbul) Antlaşması(1590) imzalandı Bu antlaşmaya göre; • Azerbaycan’ın bir bölümü ile Güney Kafkasya Osmanlı Devleti’ne kaldı NOT: Osmanlı Devleti bu antlaşma ile doğuda en geniş sınırlarına ulaşmıştır b) 1603-1611 Savaşları İran Ferhat Paşa Antlaşmasını bozarak Anadolu’ya girdi (1603) Diyarbakır‘a kadar ilerledi • Yenilen İran’la Nasuh Paşa Antlaşmasıimzalandı (1611) Bu antlaşmaya göre;* • Osmanlı Devleti Ferhat Paşa Antlaşması ile aldığı yerleri geri verdi Bunun karşılığında İran Osmanlı Devleti’ne her yıl iki yüz deve yükü ipek vermeyi kabul etti c) 1617-1618 Savaşları İran’ın her yıl göndermeyi vaat ettiği ipeği göndermemesi üzerine barış bozulmuş İran’a savaş açılmıştır Sonuçta iki devlet arasında Serav Antlaşmasıimzalandı (1618) Bu antlaşmaya göre;* • İran’ın Osmanlı Devleti’ne vermeyi taahhüt ettiği iki yüz deve ipek yüz deveye indirildi • Sınırlar Nasuh Paşa Antlaşması’na göre belirlendi d) 1622-1639 Savaşları • İran Bağdat’ı işgal edince IV Murat Revan Seferi’ne çıktı Revan’a kadar Doğu Anadolu toprakları geri alındı (1635) • IV Murat 1638′de Bağdat Seferine çıkarak Bağdat’ı aldı Sonuçta iki devlet arasında Kasr-ıŞirin Antlaşmasıimzalandı (1639) Bu antlaşmaya göre; • Bağdat Osmanlı Devleti’ne katıldı • Revan ve Azerbaycan İran’a bırakıldı • Osmanlı – İran sınırı bugünkü şekliyle çizildi NOT: Kasr-ıŞirin Antlaşması ile bugünkü Türkiye-İran sınırı büyük ölçüde belirlendi* II OSMANLI – LEHİSTAN İLİŞKİLERİ Lehistan’ın Osmanlı Devleti’ne bağlı Erdel ve Boğdan beyliklerinin içişlerine karışması sonucu Osmanlı – Lehistan ilişkileri bozuldu II Osman (Genç Osman) Lehistan (Hotin) Seferi’ne çıktı (1620) Hotin Kalesi alındı Lehistan ile Hotin Antlaşmasıimzalandı (1621) NOT :*Bu sefer sırasında Yeniçeri Ocağının bozulduğunu gören II Osman bu zaferden sonra Yeniçeri Ocağını kaldırmayı düşünmüş ve bunun içinde “Hacca gidiyorum” bahanesi ile Doğu Anadolu’da bir ordu kurarak Yeniçeri Ocağını kaldırmayı planlamıştır Ancak bunu haber alan Yeniçeriler II Osman’ı öldürmüşlerdir II Osman’ın (Genç Osman) bu düşüncesi Osmanlı Devleti’nde ilk ıslahat teşebbüsüydü 1672′de Lehistan’ın Ukrayna’yı işgal etmesi üzerine IV Mehmet Lehistan Seferine çıktı Lehistan ordusu mağlup edildi Lehistan kralının isteği üzerine Bucaş Antlaşması imzalandı (1672) NOT:Bucaş Antlaşması Osmanlı Devleti’nin batıda toprak kazandığı son antlaşmadır Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti batıda en geniş sınırlarına ula*şmıştır []III* OSMANLI – VENEDİK İLİŞKİLERİ 17 yüzyılda Akdeniz’deki Girit meselesi yüzünden Osmanlı – Venedik ilişkileri bozuldu Girit’te bulunan korsanlar Osmanlı ticaret ve hac gemilerine saldırıyorlardı Coğrafi konumu nedeniyle Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika kıyılarını tehdit etmekteydi Bu nedenlerle Girit’in alınması gerekiyordu 1645 yılında kuşatılan ada 25 yıl sonra Köprülü Fazıl Ahmet Paşa zamanında Girit 1669 yılında fethedildi UYARI:* Girit’in fethi ile; Doğu Akdeniz’deki Osmanlı güvenliği sağlandı Girit’in alınması Osmanlı Devleti’nin denizlerdeki son başarısıdır IV OSMANLI – AVUSTURYA İLİŞKİLERİ Kanuni döneminde Zigetvar seferi sonrasında imzalanan antlaşma 16 Yüzyılın sonlarına doğru bozuldu Osmanlı – Avusturya savaşları 17 yüzyılın sonuna kadar aralıklarla devam etti a) 1593 - 1606 Haçova Savaşı • Avusturya ile Osmanlı arasında sınır savaşlarının başlaması Avusturya’nın vergisini vermemesi • Osmanlılar’ın Eğri Kanije ve Estergon kalelerini ele geçirmesi üzerine çıkan Haçova Meydan Savaşı‘nda* Avusturya yenildi İki devlet arasında Zitvatoruk Antlaşmasıyapıldı (1606) Avusturya kralı protokol gereği Osmanlı padişahına denk sayıldı UYARI: Böylece Osmanlı Devleti’nin Avusturya karşısında 1533 İstanbul Antlaşması ile kazandığı* siyasi ü*stünlük bu antlaşma ile kaybedildi b) 1662-1664 Savaşlar*ı Avusturya’nın Erdel Beyliği’nin iç işlerine karışması üzerine Köprülü Mehmet Paşa ve Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafından Avusturya’ya iki sefer düzenlendi (1662 – 1664) Avusturya ordusu mağlup edildi Uyvar ve Zerınvar kaleleri alındı Avusturya’nın isteği ile *Vasvar Antlaşmasıimzalandı (1664) c) 1683 – 1699 Savaşları ve II Viyana Kuşatmas*ı • Avusturya’nın yönetimlerindeki Macarlara baskı yapması üzerine Macarlar Osmanlı Devleti’nden yardım istediler Bunun üzerine Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sefere çıkarak Avusturya’nın başkenti Viyana’yı kuşattı (1683) • Yapılan bütün hücumlara rağmen kalenin kuşatması uzadı Orduda yiyecek ve cephane sıkıntısı baş gösterdi • Lehistan ordusu Avusturya’nın yardımına geldi İki ateş arasında kalan Osmanlı ordusu dağıldı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa yenilginin bedelini idam edilerek ödedi Osmanlı Devleti’nin Viyana yenilgisi bir dönüm noktası oldu Avrupa devletleri Papanın çağrısı üzerine Osmanlı Devleti’ne karşı Kutsal* İttifak oluşturdular Bu ittifaka Avusturya Lehistan Venedik Rusya ve Malta katıldı ve Osmanlı Devleti’ne savaş açtılar Lehistan ve Rusya kuzeyden Avusturya batıdan Venedik ve Malta denizden Osmanlı topraklarına saldırdılar Osmanlı Devleti 16 yıl süren bu savaşta başarılı olamadı Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı Osmanlı Devleti ile Lehistan Avusturya ve Venedik arasında Karlofça Antlaşması(1699) imzalandı UYARI: Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti’nin Orta Avrupa’daki egemenliği sona erdi* Osmanlı Devleti Avrupa’dan geri çekilmeye başladı Bu çekilme Sakarya Zaferi (1921)’ne kadar devam etti Karlofça’da Rusya ile Osmanlı Devleti arasında ateşkes antlaşması imzalandı Barış antlaşması ise İstanbul’da yapıldı NOT: 1700 tarihli İstanbul Antlaşması ile Rusya Azak Kalesini Karadeniz’e ilk adımını atmıştır