İi. Mahmut (1808–1839) İslahatları Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-25-2012

II

Mahmut (1808–1839) Islahatları Nelerdir?

Askeri Alandaki Islahatlar
* Sekban-ı Cedit Ocağı kuruldu

* Eşkinci Ocağı kuruldu

* İlk kez askeri amaçlı nüfus sayımı yapıldı

sadece erkekler sayıldı

(1831)

* Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (1826)

Tarihte bu olaya “Vaka’yı Hayriye/Hayırlı Olay” denir

* Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” (Muhammed’in Övülmüş Askerleri) ordusu kuruldu

* Tıp Okulu ve Harp Okulu kuruldu

NOT: Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ile padişahlar yeniden yönetime egemen olmuştur

Yapılacak ıslahatların önü açılmıştır

Yönetim Alanındaki Islahatlar
* Divan kaldırılarak yerine “nazırlılar/bakanlıklar” kuruldu

* Memurlar

“iç işleri/dâhiliye” ve “dış işleri/hariciye” memurları olmak üzere ikiye ayrıldı

* Askeri ve idari işleri düzenlemek için danışma meclisleri kuruldu

* Dirlik sistemi (tımar ve zeamet) kaldırıldı

memurlara maaş bağlandı

* “Sened-i İttifak” imzalandı (Sened-i İttifak; II

Mahmut ile ayanlar [büyük toprak sahipleri] arasında imzalandı

Sened-i İttifak’a göre

ayanlar devlet otoritesini tanıyacak

ıslahatları benimseyecek

buna karşılık bulundukları bölgede vergi toplama hakkını elde edeceklerdi)

NOT: Osmanlı Devleti’nde demokratikleşme alanında atılan ilk adım 1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak’tır

Bu belge ile padişahın otoritesi ilk kez kısıtlanmıştı

Ayrıca Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar zayıf olduğunu gösterir

Kültür ve Eğitim Alanındaki Islahatlar
* Ortaokul seviyesinde Rüştiye okulları açıldı

* Medreselerin yanında Avrupa tarzında eğitim kurumları açıldı

Bu da kültür ikiliğine neden oldu

* Enderun kaldırılarak yerine devlet adamı yetiştiren okul kuruldu

* İlköğretim zorunlu oldu

* İlk defa Avrupa’ya öğrenci gönderildi

* Harp Okulu

Tıp Fakültesi ve Bando Okulu açıldı

* “Takvim-i Vakayi” adıyla ilk resmi gazete çıkarıldı

Sosyal Alanda Yapılan Islahatlar
* Müsadere Usulü

yani devletin vatandaşların mallarına el koyması uygulaması kaldırıldı

* İlk Posta ve Polis örgütü kuruldu

* İlk Karantina Sistemi ve Sağlık Örgütü oluşturuldu

* Kıyafette değişiklikler ve düzenlemeler yapıldı

Memurlara fes ve pantolon uygulaması getirildi

* Devlet dairelerine padişah portresi asılması uygulaması getirildi

Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar
* Yerli malı kullanımı teşvik edildi

memur ve asker elbiselerinin yerli kumaştan yapılması emredildi

* Yerli üretimi arttırmak amacıyla yerli üreticiye gümrük kolaylığı sağlandı

NOT: Her alanda (ekonomik

sosyal

askeri

eğitim gibi) ıslahat yapan tek padişah II

Mahmut’tur

NOT: 17 yüzyılda Avrupa örnek alınmamış

yapılan ıslahatlar yüzeysel olmuş

padişahın hayatıyla sınırlı kalmış

ayaklanmalar şiddet ve korkuyla bastırılmaya çalışılmıştır

18

ve 19

yüzyılda yapılan ıslahatlarda Avrupa örnek alınmış

gerilemenin nedenleri araştırılmıştı

08-25-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	İi. Mahmut (1808–1839) İslahatları Nelerdir? II Mahmut (1808–1839) Islahatları Nelerdir? Askeri Alandaki Islahatlar * Sekban-ı Cedit Ocağı kuruldu * Eşkinci Ocağı kuruldu * İlk kez askeri amaçlı nüfus sayımı yapıldı sadece erkekler sayıldı (1831) * Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (1826) Tarihte bu olaya “Vaka’yı Hayriye/Hayırlı Olay” denir * Yeniçeri Ocağı’nın yerine “Asakir-i Mansure-i Muhammediye” (Muhammed’in Övülmüş Askerleri) ordusu kuruldu * Tıp Okulu ve Harp Okulu kuruldu NOT: Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması ile padişahlar yeniden yönetime egemen olmuştur Yapılacak ıslahatların önü açılmıştır Yönetim Alanındaki Islahatlar * Divan kaldırılarak yerine “nazırlılar/bakanlıklar” kuruldu * Memurlar “iç işleri/dâhiliye” ve “dış işleri/hariciye” memurları olmak üzere ikiye ayrıldı * Askeri ve idari işleri düzenlemek için danışma meclisleri kuruldu * Dirlik sistemi (tımar ve zeamet) kaldırıldı memurlara maaş bağlandı * “Sened-i İttifak” imzalandı (Sened-i İttifak; II Mahmut ile ayanlar [büyük toprak sahipleri] arasında imzalandı Sened-i İttifak’a göre ayanlar devlet otoritesini tanıyacak ıslahatları benimseyecek buna karşılık bulundukları bölgede vergi toplama hakkını elde edeceklerdi) NOT: Osmanlı Devleti’nde demokratikleşme alanında atılan ilk adım 1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak’tır Bu belge ile padişahın otoritesi ilk kez kısıtlanmıştı Ayrıca Osmanlı Devleti’nin ayanlara söz geçiremeyecek kadar zayıf olduğunu gösterir Kültür ve Eğitim Alanındaki Islahatlar * Ortaokul seviyesinde Rüştiye okulları açıldı * Medreselerin yanında Avrupa tarzında eğitim kurumları açıldı Bu da kültür ikiliğine neden oldu * Enderun kaldırılarak yerine devlet adamı yetiştiren okul kuruldu * İlköğretim zorunlu oldu * İlk defa Avrupa’ya öğrenci gönderildi * Harp Okulu Tıp Fakültesi ve Bando Okulu açıldı * “Takvim-i Vakayi” adıyla ilk resmi gazete çıkarıldı Sosyal Alanda Yapılan Islahatlar * Müsadere Usulü yani devletin vatandaşların mallarına el koyması uygulaması kaldırıldı * İlk Posta ve Polis örgütü kuruldu * İlk Karantina Sistemi ve Sağlık Örgütü oluşturuldu * Kıyafette değişiklikler ve düzenlemeler yapıldı Memurlara fes ve pantolon uygulaması getirildi * Devlet dairelerine padişah portresi asılması uygulaması getirildi Ekonomi Alanında Yapılan Islahatlar * Yerli malı kullanımı teşvik edildi memur ve asker elbiselerinin yerli kumaştan yapılması emredildi * Yerli üretimi arttırmak amacıyla yerli üreticiye gümrük kolaylığı sağlandı NOT: Her alanda (ekonomik sosyal askeri eğitim gibi) ıslahat yapan tek padişah II Mahmut’tur NOT: 17 yüzyılda Avrupa örnek alınmamış yapılan ıslahatlar yüzeysel olmuş padişahın hayatıyla sınırlı kalmış ayaklanmalar şiddet ve korkuyla bastırılmaya çalışılmıştır 18 ve 19 yüzyılda yapılan ıslahatlarda Avrupa örnek alınmış gerilemenin nedenleri araştırılmıştı