Kılıc Kuşanan Evliyalar

Ankara?da iken de, başlıca maksadı olan Şark Üniversitesinin tesisi için uğ raşmaktan geri durmayan Bediüzzaman, 163 mebusun imzası ile yüz elli bin banknotluk yardım kararı çıkartmaya muvaffak olur Beyan namenin akabinde Mustafa Kemal?le birkaç görüşmesi olmuş; kendisine şark umumi vaizliği, mil letvekilliği ve Diyânet âzâlığı teklif edilmiş; ancak Bediüzzaman bu teklifleri kabul etmeyerek, 1923 yılı ortalarına doğru Van?a dönmüştür

Cumhuriyetin îlânıyla birlikte başlayan işkenceli, sıkıntılı ve çileli bir ha yattan sonra 1960?ın baharında Urfa?ya dönen Bediüzzaman Said Nursî, H1379 ta Hakkın rahmetine kavuşmuştur

Sarı Saltuk (rahmetullahi teâlâ aleyh) Türkistan taraflarından Ana dolu?ya gelip İslâmiyetin yayılması için çalışan mücâhid Türk derviş ve erenlerinden İsmi, Muhammed Buhârî?dir Sarı Saltuk lakabıyla meşhûr olmuştur

Türkistan?da yetişen evliyânın büyüklerinden Ahmed Yesevî hazret leri ve talebeleri Anadolu?ya gelen Türklere maddî ve mânevî yardımda bulundular Yetiştirdikleri mümtaz insanlardan bâzılarını Anadolu?ya gön derdiler Bunlar arasında Hacı Bektâş-ı Velî ve Sarı Saltuk lakabıyla ta nınan Muhammed Buhârî de vardı

Ahmed Yesevî hazretleri, Hacı Bektâş-ı Velî?den sonra Sarı Saltuk?u Hora san erenlerinden yedi yüz kişi ile ona imdâda gönderdi Meşhûr tahta kılıcını Sarı Saltuk?un beline kuşatarak şu nasîhati verdi: "Saltuk Muhammed´im! Bektaş?ım seni Rûm?a göndersin Var git Leh diyârında Makedonya ve Dobruca?da yedi krallık yerde nâm ve şân sâhibi ol?

Sarı Saltuk ve yanındaki yedi yüz mücâhid, gâzi, derviş Anadolu´ya geldiler Hacı Bektâş-ı Velî, Ahmed Yesevî hazretlerinin emrine uyarak Sarı Saltuk?u Dobruca?ya gönderdi

Sarı Saltuk ve arkadaşları Bizans ucunda derviş gâzilerin öncülü ğünü yap tılar Gittikleri yerlerdeki yerli ahâlinin pekçoğu Sarı Saltuk ve arkadaşlarının güzel ahlâkını ve örnek yaşayışını görerek müslüman ol dular

Geldikti bir zaman Sarı Saltuk?la Asya?dan,

Bir bir Diyâr-ı Rûm?a dağıldık Sakarya?dan



Sarı Saltuk, Sakarya boyundan hareketle Dobruca?ya geçerek Baba Dağını merkez edindi Oğuznâmede; Sarı Saltuk?un H662 senelerinde Dobruca Baba Dağı havâlisinde bulunan mücâhid dervişleri irşâd ve idâre ettiği bildirilmektedir

Sarı Saltuk, güzel ahlâk ve kahramanlığıyla Batı Türkleri arasında ef sâne leşti Hamse sâhibi Şâir Nev?îzâde Atâî, Kitâb-ı Nefehât-ül-Ezhâr der Cevâb-ı Mahzen-il-Esrâr?da ve Kemâlpaşazâde Mohaçnâme?sinde ondan bahsedip; ?Dobruca Kırı dedikleri yerde sâhib-i serîr-i vilâyet, tâcdâr-ı iklîm-i kerâmet, Sarı Saltuk Sultan?ın ki havârık-ı âdât-ı kâhire ve bevârık-ı kerâmât-ı bâhire ile zâhir olan emir-sûret, fakîr-sîret azizler dendi? diyerek kerâmet sâhibi bir velî olduğunu bildirmektedir

Türk hâkimiyetinin ulaştığı her yerde onun adına türbeler, makamlar, tek keler yapılmıştır Baba Dağındaki türbesi hakkında Evliyâ Çelebi şöyle demek tedir:

Sultan İkinci Bâyezîd Han, Kili ve Akkermân kalelerinin fethine çıktı ğında, Baba Dağına gelince; sâlih kimselerden bâzıları; ?Pâdişâhım! Bu rada Sarı Saltuk adına nûrlu bir türbe vardı Kâfirler yıkıp üzerine taş, toprak, çöp dökerek kabrini kaybettiler? diye şikâyette bulundular Sultan Bâyezîd-i Velî o mezbe leliğe gitti Bir seccâde üzerinde Kara Şems (Şemseddîn Sivâsî) ile ikişer rekat namaz kılıp hakîkatı öğrenmek üzere o gece istihâreye yattı Hemen Sarı Saltuk, sarı renkli sakallı ve yeşil sa rığı ile görünüp; ?Yâ Bâyezîd! Hoş geldin Akkermân ve Kili kalelerini ve vilâyetlerini Boğdan kâfirleri elinden harp yap madan fethedeceksin Oğulların Mekke ve Medîne?ye hizmet edecek Beni bu pislikten kurtar? dedi Sultan uyanınca; Kara Şems?e; ?Efendi! Gördüğün rü yâyı bir kâğıda yaz Ben de yazayım Şeyhülislâma gönderelim Bakalım ne ce vap ve rir? dedi Herbiri gördükleri istihâreyi yazıp mühürlü olarak şeyhülislâma gönderdiler Allahü teâlânın hikmeti ikisinin de görüp anlattıkları rüyâ ay nıydı Şeyhülislâm hemen; ?Padişâhım! O yere büyük bir türbe yaptıra sın? diye haber gönderdi Sultan Bâyezîd Han, o yeri temizlettirdi Te mizlenirken üzerinde; ?Hâzâ Kabr-i Saltuk Bey Seyyid Muhammed Gâzi? diye yazılmış bir mermer sanduka göründü Mîmâr ve mühendisler top lanıp nûrlu bir türbe ve câmi ile di ğer hayır yerlerinin inşâsına başladılar Bâyezîd Han, Kili ve Akkerman kalele rini hakîkaten harpsiz fethedip, oraların fâtihi oldu Zaferle Baba Dağına döndü Bir sene orada kışladı Etrâfı düzene koyup, Baba Dağı şehrini îmâr etti Bütün hayır yerlerini Baba Sultan?a vakfetti Eviyâ Çelebi, burayı ziyâretten sonra kapısına;



?Hazret-i Sultan Saltuk?u ziyâret eyledik

Çok şükür şimdi görüp Hakk?a ibâdet eyledik?



beytini yazdığını haber vermektedir

Kânûnî Sultan Süleymân Han da 1538 senesindeki seferde onun Baba Da ğındaki türbesini ziyâret edip hayır ve hasenâtta bulundu

Sarı Saltuk?un edebiyâtımızda da mühim yeri vardır Hayâtı destânî şekilde de olsa Saltuknâme adındaki eserde geniş olarak ele alınmıştır Kitabın ortaya çıkışında Cem Sultan?ın rolü pek büyüktür Fâtih Sultan Muhammed Han, Uzun Hasan üzerine sefere çıkarken Cem Sultan?ı Edirne?ye göndermişti Edirne´den Baba Dağına geçen Cem Sultan, Sarı Saltuk?un menkıbelerini dinleyip, hayran kalmıştır Bunun üzerine maiy- yetinde bulunan Ebü?l-Hayr-ı Rûmî?yi vazifelen direrek bu menkıbe leri derlemesini istemiştir Müellif, Anadolu ve Rumeli?yi adım adım dola şıp Saltuknâme?yi yedi senede üç cild hâlinde yazmıştır