İlk Yardim (Alo 112)

İLK YARDIM NEDİR


Aniden hastalanan veya kazaya uğrayan kişinin hayatını kurtarmak ve doktora

ulaştırılıncaya kadar o andaki durumunun daha kötüye gitmesini önlemek için

mevcut malzemelerle yapılan yardıma ilk yardım denir İlk yardımı yapan kimse ne

kadar bilgili olursa olsun doktorun yerini tutamaz Bu husus unutulmamalıdır


ÖNEMİ


Yaşamı boyunca insan ilkyardımı gerektiren durumlarla her zaman karşılaşabilir

Zamanında yapılacak basit ve etkili bir ilk yardımla hasta veya yaralının hayatı

kurtarılabilir


TEMEL İLKELER


TEŞHİS: Teşhis için önce hastanın veya yaralının hikayesi öğrenilir Sonra

belirtiler ve bulgular saptanır


TEDAVİ: Hasta için en uygun ilkyardım zamanında ve zarar vermeden

uygulanır


TAŞIMA: Teşhis ve tedavi yapıldıktan sonra en yakın sağlık kurumuna

uygun koşullar içinde taşınır


İLK YARDIMIN TEMEL KURALLARI:


Hasta veya kazazedenin emniyetini sağlayın


Yatırıp dinlendirin


Kaza yerini işaretleyin


Paniği önleyin kalabalığı dağıtın


Temiz hava sağlayın hastayı sıcak tutun sıkı giysilerini gevşetin


Hasta veya kazazedeyi iyice muayene edin


Müdahaleyi süratle sakin ve gerektiği kadar yapın


Düzenli solunum sağlayın


Kanamayı durdurun


Şoku önleyin


Bilinci yerinde olmayanlara yiyecek ve içecek vermeyin


Gerekiyorsa tıbbi tedavi için doktor sağlayın


Bilmediğiniz durum varsa ısrar etmeyin


KANAMALARDA İLK YARDIM


Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına kanama denir Yetişkin bir

kimsede 5-6 kg kan vardır 1-15 kg kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye

girer O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKİR Kanamaları kanın

aktığı yere göre iç ve dış kanama olmak üzere ikiye ayırabiliriz


1 İç kanamalarİç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması

veya zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasında

denir İç kanamaları kişiyi ölüme götürebilir


Bulguları;


-Baygınlık hali baş dönmesi


-Yüzde dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk


-Huzursuzluk -Derinin nemli ve soğukluğu -Susama hissi


-Hızlı ve zayıf nabız nabzın güçlükle hissedilmesi


-Hızlı solunum


-Hava açlığı hissetmesi (Sanki hava alamıyormuş gibi bir hisse kapılması)


-Bilincin azalması ve en sonunda bilincin kaybolması


Yapılacak ilk yardım


-Yaralı sırt üstü yatırılır


-Baş yana çevrilir


-Şoka karşı tedbir alınır


-Ağızdan yiyecek-içecek verilmez


-Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastahaneye götürülür


2 Dış Kanamalar


Kanın damardan vücut dışına çıkmasına dış kanama denir Dış kanama genellikle

yaralanmalar sonucu olur ve atardamar toplardamar kılcal damar kanamaları

şeklinde görülür


Dış Kanamaları Durdurucu Yöntemler


a Parmakla Basınç Yapma


Yara ufak ve kanama az ise; Yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla

BASTIRINIZ


bBasınçlı Pansuman (Tampon)


Yara içindeki yabancı cisimleri çıkarmadan yara üzerine temiz bir pansuman

koyduktan sonra kravat eşarp veya varsa sargı bezi ile sıkıca SARINIZ


c Kanayan Yerin Yüksekte Tutulması


Yaralı veya kanayan kısmın kalp seviyesi üzerine yükseltilmesi ile kanama oldukça

azalır hatta durulabilir


d Damar Üzerine Basınç Yapılacak Tazyik Noktaları


Şakak bölgesi: Kulak önüne parmağınızla bastırınız


Yüz bölgesi: Kanamanın olduğu taraf alt çene kemiğinin orta kısmına parmağınızla

bastırınız


Baş ve yüzün bir bölgesinde:


-Önce yaralının arkasına geçiniz -Hastanın başını kanayan yana doğru eğiniz -

Dört parmakla alt çene köşesinin hemen altına (kanayan tarafta) boyuna

BASTIRINIZ


Kol bölgesinde (Omuz ve üst kol):


-Yaralının önüne durunuz -Başını kanayan tarafa doğru eğiniz -Baş parmağınızla

o taraf köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına doğru

BASTIRINIZ


Bacak bölgesinde:


-Yaralıyı sırt üstü ve düz yatırınız


-Kanayan tarafta yer alınız


-Kasık kıvrımının üçte bir kısmından geçen atardamarı sıkıştıracak bir kuvvetle

bastırınız


-Kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız


e Boğucu Sargılama (Turnike)


Boğucu sargılama; kol ve bacaklardaki büyük kanamalarda atardamarı deri ile

kemik arasına sıkıştırarak kanamayı durdurma yöntemidir Tek kemikler üzerine

uygulanır (Kolda pazı bacakta uyluk kemiğine uygulanır) Uygulamada dar sargı

kravat kemer eşarp mendil ince lastik vb malzeme kullanılabilir Kesinlikle tel

kablo zincir vb kullanılmamalıdırTurnike uygulaması sonucu meydana gelen

doku harabiyeti ve bunun ortaya çıkardığı istenmeyen etkiler nedeniyle

günümüzde turnike uygulanmamaktadır


Ancak aşağıda belirtilen özel durumlarda başka bir şey yapılamıyorsa turnike

uygulanır


-Çok sayıda ciddi yaralının bulundugu bir ortamda tek ilk yardımcı varsa kanamayı

durdurmak ve daha sonra diğer yaralılar ile ilgilenmek gerekiyorsa


-Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa (örnegin engebeli bir

arazi geçilecekse) taşıma sırasında kanamayı durdurmak amacıyla


-Uzuv kopması varsa ve kanama yerine en yakın atar damara baskı uygulaması

yetersiz kalmışsa hasta/yaralıya turnike uygulanabilir


f Boğucu Sargılama Uygulanması


-Boğucu sargılama uygulanacak yer tespit edilir


-Boğucu sargılama malzemesi sıkıca 2-3 kez sarılır ve bağlanır -Sıkıştırma çubuğu

(turnike ağacı) yerleştirilir tekrar bağlanır


-Kan duruncaya kadar sıkıştırma çubuğu döndürülür kan durunca çubuk

sabitleştirilir


-Boğucu sargı bağlandıktan sonra uygulama zamanı bir kağıda kaydedilir ve

görülecek şekilde vücuda asılır


-Her 20 dakikada bir 5-10 saniye boğucu sargı gevşetilir


-Turnike bir saatten fazla uygulanmamalı şayet uzun kalacaksa gevşetme

aralıkları sıklaştırılmalıdır


-Kol ve bacak kopmaları varsa temiz bir poşet içine konulan kopan uzuv buz ve

su bulunan ikinci bir poşetin içine konularak kazazede ile birlikte tam teşekküllü

bir hastahaneye götürülmelidir


YARALANMALAR


Çeşitli nedenlerle vücut dokularının bütünlüğünün bozulması ya da bir kısmının

kaybına yara denir


1 Yaralanmalarda İlk Yardım


a Yapılması Gerekenler


-Yaralıyı emniyetli bir yere alarak oturtunuz veya yatırınız


-Ellerinizi sabunlu su ile yıkayınız


-Varsa önce kanamayı durdurunuz


-Yara üzerinde giysi varsa dikiş yerinden sökünüz veya kesiniz


-Yara çevresinde kılları temizleyiniz


-Yara üzerine pansuman koyduktan sonra yara etrafını sabunlu su ile temizleyiniz


ve yaraya değmeyecek şekilde tentürdiyot sürünüz


-Yara kirli ise yarayı merkezden dış çevreye doğru ılık sabunlu su ile yıkayınız


-Yara üzerine pansuman koyup sargı bezi ile sarınız


-Yaralı kısmın altına kalın karton vb koyup sararak tespit ediniz dinlendiriniz


-Ağrıyı şişliği ve morluğu önlemek için o bölgeye havluya sarılı buz koyunuz


-Yara içinde batık cisimler varsa simitçik yapıp koyunuz ve sargı bezi ile sarınız


b Yapılmaması Gerekenler


-Yara üzerine tentürdiyot ve benzeri antiseptik sürmeyiniz


-Yara üzerine yara tozu pudra merhem kül tütün vb şeyler koymayınız


-Batmış olan cisimleri çıkarmayınız


-Yara üzerine pamuk koymayınız


-Yaraya ve pansuman malzemesine el sürmeyiniz


YANIKLAR HAŞLANMALAR VE İLK YARDIM



Ateş sıcak bir cisim elektrik radyasyon asit veya bazla oluşan yaralara yanık;


sıcak su buhar vs yol açtığı doku bozukluklarına ise haşlanma denir Vücut


dokularının yanma derecelerine göre yanıklar 3 gruba ayrılır



1Birinci derece yanık: Bunun en güzel örneği güneş yanıklarıdır Deri yüzeyi

kızarır hafif şiş oluşur Yanık bölge duyarlı olup bastırınca ağrır


2İkinci derece yanık:Yukarda belirtilenlere ek olarak deri üzerinde içi su dolu

kabarcıklar olur 5 cm2 den daha büyük böyle bir yanığı olan kişiyi hemen

hastahaneye gönderiniz


3Üçüncü Derece yanık: Yanık derinin bütün kalınlığını içine aldığı gibi bazen daha

derinlere kemiğe kadar inebilir Böyle yanığı olanlar hemen hastahaneye

gönderilmelidir Yanıklarla haşlanmalar; şoka mikrop almaya solunum zorluğuna

sebep olur


Yanık ve Haşlanmalarda İlk yardım


- Küçük bir yeriniz yanmışsa içinde küçük buz parçaları bulunan su dolu bir kovaya

sokunuz ya da musluk suyu altına 10 dakika tutunuz -Yanık veya haşlanmış

kısımlara elinizi sürmeyiniz


-Yanık veya haşlanmış yüzeye temiz bir bez veya pansuman koyunuz -Yanık

nedeniyle deride oluşan içi su dolu kabarcıkları sıkmayınız patlatmayınız


-Yanıklı hastayı sakin ılık bir yerde dinlendiriniz


-Yanmış giysileri çıkarmayınız -Yanık üzerine yoğurt salça diş macunu sürmeyiniz


-Yanık bölgesinde bilezik künye yüzük varsa keserek çıkarınız


-Asit yanıklarında giysilerini çıkarınız bol su ile yıkayınız -Baz yanıklarında asit

yanıklarındaki gibi davranınız


-Elektrik sonucu oluşan yanıklar ile büyük yanıklarda hastayı zaman kaybetmeden

hastahaneye götürünüz


SOLUNUM SİSTEMİYLE İLGİLİ İLK YARDIM



Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına SOLUNUM

çeşitli nedenlerle solunum durması haline de BOĞULMA denir


1 Boğulma nedenleri


-Solunum yolu; bilinçsiz olarak dilin arkaya gitmesi başın öne doğru bükülmesi

yabancı cisim takma diş ağızda biriken kanın solunum yolunu kapatması veya

solunum yollarının yaralanması ses tellerinin şişmesi gibi nedenlerle tıkanabilir


-Çeşitli zehirli gazlar kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin

çalışmasının yavaşlaması suda boğulma ve iple boğulmalar vb nedenlerle

solunum yavaşlayabilir veya durabilir


-Kalp durması şok durumu elektrik çarpması karbonmonoksit zehirlenmesi

nedeniyle de solunum durabilir


-Göğüs duvarının delici cisimlerle yaralanmaları sonucu da boğulma olabilir



2 Boğulma belirtileri Duygu ve Bulguları Bunlar boğulmanın derece ve

şiddetine göre ikiye ayrılırlar


a İlk Safhada Görülenler


-Baş dönmesi ve halsizlik


-Nefes darlığı -Nabız sayısının artması


-Kısmi bilinç kaybı -Boyun damarlarında şişme


-Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma kan toplanması


b Sonraki Safhada Görülenler


-Dudaklar burun kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir


-Solunum kesik kesiktir veya hiç yoktur


-Nabız yavaş ve düzensizdir


-Tam bilinç kaybı vardır


c Ne Yapmalıyız?


-Boğulmaya neden olan etken ortadan kaldırılır (yabancı cisim ağızda takma diş

sakız vb)-Boyun çene yere dik olacak şekilde arkaya bükülür Çene açılır dil

öne çekilir


-Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır Solunum yollarının açılması ilk üç dakika

içinde yapılmalıdır beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz


3 Suda Boğulmada İlk yardım


-Suda boğulma tehlikesi geçiren kişiyi karaya çıkarıp sırt üstü yatırın


-Yakasını kemerini gevşetiniz


-Takma dişini çıkarınız


-Ağzının içindeki yabancı cisimleri temizleyiniz Ağızdan ağıza yapay solunum

yapınız Soluk verdiği zaman kişinin başını yana çeviriniz Bu hareketi 5-6 kez

tekrarlayınız Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum

da yaptırmış olursunuz


-Daha sonra ıslak giysileri çıkarıp battaniyeye sarın


-Yutulan suyu çıkartmak için iki elinizle karnı altından tutarak hastayı yukarı

kaldırınız Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım etmiş olursunuz


4 Ağızdan ağıza Sun'i Teneffüs Metodu


-Kişiyi düz bir yere sırtüstü yatırınız


-Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız


-Ağız çevresini temizleyiniz


-Çeneye bastırarak ağzın açılmasını sağlayıp diğer elinizle burun deliklerini

tıkayınız


-Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üfleyiniz


-Göğüs ****sinin yükselip yükselmediğini kontrol ediniz


-Solunum normale dönünceye kadar veya hastahaneye ulaştırıncaya kadar işleme

devam ediniz


ELEKTRİK ÇAPRMASINDA İLK YARDIM


Elektrik çarpması sonucunda kas krampları kırıklar sinir felci solunum merkezinin

felci solunum ve kalbin durması olabilir


-Kesinlikle kendinizi tehlikeye atmayınız


-Elektrik fişi size yakınsa çekiniz


-Sigortayı çıkarınız


-Kuru tahta sopa ip deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik

teli ile olan ilişkisini kesiniz


-Varsa yanık tedavisi uygulayınız


-Bilinçsiz ve soluk alamıyorsa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız


-Bilinçsiz fakat soluk alıyorsa şok durumunu önleyiniz ayaklarını yukarı kaldırınız

Nabız alınamıyorsa kalp masajı yapınız


-Bilinçli ve soluk alıyorsa sakin olarak dinlendiriniz Kendisine gelince ambulansla

hastahaneye gönderiniz


ŞOK


Kelime anlamı SARSILMA demektir Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle

azalması hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya çıkar


1Belirtileri


-Kaza yerinde sessiz sakin hiç hareket etmeyen bir yaralının bilinci yerinde

olmayabilir


-Deri soğuktur ve soluktur


-Soğuk ve yapışkan bir terleme görülür


-Gözler göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir


-Nabız zayıftır ve hızlıdır -Solunum hızlanmıştır


2 Yapılması Gerekenler


-Uygun bir yere sırtüstü yatırınız


-Etrafındaki kalabalığı dağıtınız


-Az hareket ettirmeye çalışınız


-Beynin kan dolaşmasını ve çalışmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa

başı 150-300 aşağı getirip ayak ucunu 30-40 cm kaldırınız


-Yakasını kemerini gömleğini gevşetiniz


-Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz


-Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız


-Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız


-Kırık varsa atel ile tespit yapınız


-Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz


-Battaniye ile örtünüz-Yaralı bilinçsiz ise katı yiyecek-içecek vermeyiniz


-İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız


BİLİNÇ KAYBI (HİSSİZLİK) VE İLK YARDIM



Bilinç kaybı beynin çalışmasındaki geçici bir duraklamadır


Bilinç Kaybında İlk Yardım


-Yaralı veya hastaya temiz hava sağlayınız ve solunum yollarının tıkanmasını

önleyiniz


-Solunum bozulmuş veya durmuşsa suni solunum yaptırınız-Hastayı yana yatırınız

(sağa ya da sola)


-Giysilerinin boyun göğüs ve bel kısımlarını gevşetiniz


-Battaniyeye sarınız sıcak uygulama yapmayınız


-Yiyecek ve sulu şeyler vermeyiniz


-Hastayı yalnız bırakmayınız


-Mümkün olan süratle tıbbi müdahaleye naklediniz


KIRIKLAR-ÇIKIKLAR-BURKULMALAR

1 Kırıklar


Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına KIRIK denir


Çeşitleri:


aAçık Kırık: Kemik bütünlüğü bozulmuştur Ancak deri sağlamdır


bKapalı Kırık: Deri bütünlüğü bozulmuştur Kırık uçları dışarı çıkabilir Beraberinde

kanama ve enfeksiyon tehlikesi taşırlar


a Kırıklarda Genel Duygu ve Bulgular -Kırık yerinde ve yakınında ağrı -

Dokunmaya karşı hassasiyet -Şekil bozukluğu -Şişlik morluk -Hareketsizlik ve

kuvvetsizlik -Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi


b Kırıklarda Genel Tedavi Kuralları


-Eğer deride yara varsa üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarınız


-Yara içinde görülen kemik parçalarını çıkarmaya çalışmayınız Kanama yapabilir

Damar ve sinirleri yaralayabilirsiniz O kısmın üzerine steril pansuman koyunuz

Sonra bir bezi simit şeklinde katlayıp delik olan kısmı ortaya gelecek şekilde

yerleştiriniz En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası koyunuzSarınız


-Kırık olup olmadığını önce elbisesi üzerinden hafifçe elle muayene ederek

saptamaya çalışınız -Önce sağlam tarafın elbise kolunu çıkarınız Gerekirse elbise

yerini dikiş yerinden sökünüz ya da kesiniz


-Elle hoyratça muayene etmeyiniz Kırık yerini oynatmayınız Ağrı şoka yol açabilir

Kırık kemik uçları damar ve sinirleri yaralayabilir


-Kırık uçlarını hareketsiz hale getirmek için kırık yerini tespit ediniz Kol ya da

bacağın her iki yanına kalın karton ya da tahta koyup sargı bezi eşarp kravat ya

da gömlek parçaları ile sarınız


-Tespit için kullanılan karton tahta gibi gereçler kırık yerini bir üst birde alt

tarafındaki eklemlerin ötesine kadar gelecek uzunlukta olmalıdır Bu araçlara atel

adı verilir Atellerin deriye gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir


-Şok durumuna göre önlem alınız


-Kanama varsa bilinen önlemlerle kanamasını durdurunuz


-Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz


-Yaralıyı battaniye ile örtünüz Dinlendiriniz


-Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız


-Kırılan organı hangi durumda bulduysanız o durumda tespit ediniz Kırığı yerine


koymaya çalışmayınız Gereksiz dokunmalardan kaçınınız


-Yaralıyı ambulansla ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürünüz


c Omurga Kırıklarında İlk Yardım


Çoğu kez yüksek bir yerden düşme ya da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve

bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir


-Yaralıyı muayene etmeden belinde ya da boynunda ağrısı başka bir şikayeti

olup olmadığını sormadan döndürmeyiniz Ayağa kaldırmayınız


-Kesin tanı bilinmedikçe belinde ağrısı olan böyle bir yaralıda kırığın da

olabileceğini unutmayınız Kırık olmadığı kesin olarak saptanıncaya kadar kırık var

gibi hareket ediniz


-Eğer omurgasında bir kırıktan şüpheleniyorsanız yaralıyı yerinden kaldırmadan

altına genişçe bir tahta ya da kapı yerleştiriniz


-Baş ve boyunun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak

boynunun oynamasını engelleyiniz Eğer elinizde kum torbası varsa onu da

koyabilirsiniz Naylon torba içine kum veya toprak doldurarak kum torbası

yapabilirsiniz


-Yaralıyı omuzlar havsala uyluk dizaltı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek

şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlayınız Böyle taşıyınız Röntgen çekilip

kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağa kaldırmayınız


-Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı yaralı kişinin kaba

muayenesi ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle

omurilik zedelenmesi olabilir Bunun sonucu bacaklarda felç halsizlik idrarı ve

büyük abdestini tutamaması gibi çok önemli sonuçlar doğurabilir


-Yara varsa steril pansuman koyunuz


-Şok durumuna göre önlem alınız


-Ağrısını dindiriniz


d Parmak Kırıklarında İlk Yardım


-Kırık olan parmak altına parmak genişliğinde bir tahta ya da eğer elinde varsa

hazır dar bir alüminyum şerit (atel) koyarak sarınız Gerekirse kırık parmağı;

yandaki sağlam parmağa flasterle ya da sargı bezi ile sararak tespit ediniz


-Kırık tarafı kalp seviyesinin üzerinde tutunuz


-Kırık yer üzerine buz koyunuz


-Parmaktaki yüzük kesilerek çıkarılmalıdır (yüzük nedeniyle şişlik olur Yüzük

parmağı sıkarak kangrene çevirebilir)


-Hastahaneye gönderiniz


e Ön Kol Kırıklarında İlk Yardım


-Kazanın olduğu yerde yaralının ceketini çıkarmadan kırık olan tarafın elini karşı

omuza gelecek şekilde kolu göğüs üzerine koyunuz ve göğüse sarınız


-Ön kolu da üçgen sargı bezi ya da tülbentle boyuna asınız


-Eğer elinizde tespit için hazır gereçler (atel) ya da tahta kalın karton varsa kol

ya da ön kolun her iki yüzüne bunları uygulayınız Gömleğinizden yırttığınız

bezlerle kravat eşarp ya da sargı bezi ile kırık yerinin yukarısından ve

aşağısından bağlayınız


-Kolu göğüs üzerine koyup başka bir eşarp ya da üçgen sargı ile sarınız -Ön kolu

da üçgen sargı tülbent ya da eşarp ile boyuna asınız


-Kırık yer üzerine buz koyunuz Bilezik varsa çıkarınız


f Kürek ve Köprücük Kemiği Kırıklarında İlk Yardım


-Kırık tarafın koltuk altına ufak bir pamuk topağı ya da katı bir bez koyup kolu

eşarp ya da tülbentle boyuna asınız


-Kırık yer üzerine buz koyunuz


-Yaralıyı oturur durumda ve ambulansla hastahaneye gönderiniz


-Eğer üçgen sargı ya da eşarp yoksa yaralı elinizi ceketinizin iki düğmesi

arasından içeri sokup aynı taraf ceket eteğini yukarı kaldırıp iğneleyiniz


-Bir omuz üzerinden gelen sargıyı (katlanmış bir tülbent) karşı taraf koltuk

altından geçirip arkada bağlayınız Diğer sargı ile yanı işlemi karşı tarafa yapıp

arkadan birbiri ile ve ilk sargının uçları ile düğüm ediniz Bunları yaparken

omuzları arkaya doğru çekiniz


g Bacak Kırıklarında İlk Yardım


-Bacakta kırık varsa kaza yerinde yaralının pantolonunu çıkarmaya çalışmayınız


-Eğer yara varsa pantolonun dikiş yerinden sökünüz ya da kesiniz Yara üzerine

temiz mendil ya da pansuman koyup üzerinden sarınız Böylece açık bir kırıkta

yaradan mikropların girmesini önlemiş ve kanamanın durmasını sağlamış

olursunuz



-Eğer elinizde uzun tahta ya da kalın karton varsa uzun olanını dışta ayak

bileğinden bele kadar kısa olanını da iç tarafta ayak bileğinden kasığa gelecek

şekilde bacağın her iki yanına yerleştiriniz


-Ayak bileğinin üzerinden diz altından ve üstünden gömlek parçası eşarp kravat

ya da sargı bezi ile bağlayınız


-Eğer elinizde tespit için araç-gereç varsa içine katlanmış bez ya da pamuk koyup

bacağı yavaşça yerleştiriniz sonra bunun üzerinden sarınız


-Eğer elinizde tespit için hiçbir araç-gereç yoksa kırık olan bacağı sağlam bacağa

sararak tespit ediniz -Kırık yara üzerine havluya sarılı buz koyunuz


-Sırtüstü yatar durumda ve sedye ile hastahaneye gönderiniz


h Ayak ve Ayak Bileği Kırıklarında İlk Yardım


-Kişinin ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman koyup

sarınız


-Yumuşak kare şeklindeki bir yastığın ortasına ayağı yerleştiriniz


-Yastığın kenarlarını önde birbirine yaklaştırınız çengelli iğne ile tutturunuz

Gerekiyorsa üzerinde sargı bezi ile sarınız


-Yastık içine koymadan önce havluya sarılı buz uygulayınız


-Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz


ÇIKIKLARDA İLK YARDIM


Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir veya hepsinin birbiri üzerinde yer

değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine "ÇIKIK"denir Çıkık ile eklem

kapsülü denen eklemi çevreleyen zar bağları da yırtılabilir Bu ise sık sık çıkıklara

burkulmalara yol açar Çıkık olan eklemde ağrı şişlik hareket sınırlılığı vardır

Çıkık eklemi bükme ile eklemin tekrar eski çıkık durumuna geldiği görülür



-Çıkık olan eklemi yerine koymaya çalışmayınız


-Kırıkta olduğu gibi çıkık eklemi bir şekilde tespit ediniz


-Çıkıktan şüphelendiğiniz zaman eklemde ve onun yanındaki kemiklerde kırığın

eklem bağında yırtığın da olabileceğini unutmayınız


-Çıkık eklem üzerinde yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz


-Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz


-En yakın sağlık merkezine götürünüz


BURKULMALARDA İLK YARDIM


Bir eklemin etrafındaki bağların eklem kapsülü ve diğer yumuşak doku yapılarını;

eklemin normal hareket genişliğinin ötesinde zorlanmasına "BURKULMA" denir

Eklemde şişlik ağrı morluk olur Bu yapılar normalden fazla gerilebilir Hatta

yırtılabilir Hareketler ağrılıdır


-Burkulmuş eklemi hareket ettirmeyiniz


-O eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz


-Burkulmuş ayağınızın üzerine basmayınız Koltuk değneği kullanınız


-Burkulmuş ayağınızın altına 4-5 yastık koyarak kalp seviyesinin üzerine kaldırınız

Burkulmuş yerinizi sarkıtmayınız Şişlik kanama ve ağrı olabilir


-Burkulma kolunuzda ise kolunuz kalp seviyesi üzerinde olacak şekilde tülbentle

kolunuzu boynunuza asınız


-Kesinlikle sıcak havlu ya da termofor uygulamayınız Şişliğin artmasına yol

açarsınız


-Ovuşturmayınız O ekleminizi dinlendiriniz


-Elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarınız


-Parmaklarınızı oynatarak kaslarınızı çalıştırınız Böylece kasların pompalayıcı etkisi

ile şişliğin azalmasına çalışınız


-Her burkulmanın altından bir kırık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceğini

unutmayınız


-En yakın sağlık merkezine götürünüz


EZİLMELERDE İLK YARDIM


Vücudun bir yerine örneğin kol ya da bacağa ağır bir cisim düştüğü ya da çarptığı

zaman deri ve altındaki dokular kaslar ezilir Yırtılabilir kanama şişlik olur



-Elastik sargı sarıp o yerinizi yüksekte tutunuz


-O bölgeye havluya sarılı buz uygulayınız


-O bölgenizi dinlendiriniz


ZEHİRLENMELER VE İLK YARDIM


Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma ZEHİRLENME

denir


1 Zehirlenme Şekilleri


a Ağız Yolu İle;


*Gıda zehirlenmeleri ilaçlarla olan zehirlenmeler kimyasal madde ile

zehirlenmeler alkol zehirlenmesi


b Solunum Yolu İle;


*Karbonmonoksit zehirlenmeleri diğer zehirli gazlarla olan zehirlenmeler


c Deri Yolu İle;


*Zehirli gazlar böcek öldürücü ilaçlarla olan zehirlenmeler diğer kimyasal

maddelerle olan zehirlenmeler


2 Belirtiler


-Ağızda yanma özel tat yutkunma zorluğu bulantı kusma karın ağrısı karın

krampı ishal halsizlik baş ağrısı baş dönmesi ve terleme


-Bilinçte değişik derecelerde bozukluk


-Solunum ve dolaşımda değişik derecelerde bozukluk hatta durma


-Önemli durumlarda idrar miktarı azlığı hatta hiç idrara çıkamama


-Görmede bozukluk nabızda zayıflama gözbebeklerinde küçülme kan basıncında

düşme ve havaleler olabilir


a Bilinci Yerinde ise;


-Mümkün olduğu kadar çabuk tıbbi yardım isteyiniz:

bir ambulans (Tel: 112) çağırınız Zehirlenmenin nedenini biliyorsanız haber

verirken belirtiniz Ayrıca Zehirlenmelerde Başvurulacak Danışma Merkezini

arayabilirsiniz


-Tıbbi yardım ulaşana kadar hasta yalnız bırakılmamalıdır-Kusturarak mide

içindekileri boşaltınız


b Bilinci Kaybolmuş ise;


-Yan yatırınız


-Baş ve boyunu arkaya çeviriniz soluk yolunu açınız


-Alt çeneyi ve dili öne çekiniz


-Gerekirse ağızdan ağıza yapay solunum yapınız


-Kalp durmuşsa kalp masajı uygulayınız


-Hastahaneye gönderiniz


3 Zehirli mantar Tütün ve Zehirli Diğer Bitkiler ile Olan zehirlenmelerde İlk yardım


-Ağızdan bol su içirerek sulandırınız


-Parmağınızı zehirlenenin ağzına sokarak kusturmaya çalışınız Tırnağınız uzunsa

hastanın boğazını yaralayabilirsiniz Tırnağınızı kesiniz


-Kusarak çıkarılanı saklayınız Birlikte hastahaneye götürünüz Böylece zehrin cinsi

saptanabilir


-Zehirli gıdayı aldıktan sonra 3-4 saat geçmişse müshil vererek dışarı atılmasını

sağlayınız


-İki üç yemek kaşığı tıbbi kömürü bir bardak su içinde karıştırarak içiniz Tıbbi

kömür zehirleri bünyesinde tutar


-Şoku önleyiniz Hastahaneye gönderiniz


DİKKAT: Genel kural olarak zehirlenen kişiyi kusturmayın; bu kuralın tek istisnası

eğer kişi bilinçli ise ve kısa bir süre önce olası "ilaç içimi" söz konusu ise

kusturulabilinir


--------------------------------------------------------------------------------


İLKYARDIMCININ ÖZELLİKLERİ VE SORUMLULUKLARI NEDİR?


1Sakin ve telaşsız olmalı

2Hastayı sakinleştirmeli

3Çevreyi değerlendirip süren bir tehlike olupolmadığınıbelirlemeli

4Kendi can güvenliğini tehlikeye atmamalı

5Çevredeki kişilerisağlık kuruluşlarıitfaiye ve güvenliğe haber vermeleri için organize etmeli

6Hastanın durumunu değerlendirerek uygun ilk yardıma başlamalı

7Hastanın sağlık kuruluşuna bir an önce ulaşmasını sağlamalı


İLK YARDIMIN ABC'Sİ NEDİR?


ASoluk yolunun açılması

BSolunumun düzeltilmesi

CDolaşımın etkinliğini sağlama


SOLUK YOLU NASIL AÇILIR?


1Ağızda toz toprakkırık takma diş ve yabancı cisimler varsa çıkarılır




2Bilinci kapalı kişilerde dil arkaya düşüp havayolunu tıkayabilirBu durumda baş geriye itilip çene yukarı kaldırılarak soluk yolu açılır





SOLUNUM YOLU NASIL DÜZELTİLİR?(YAPAY SOLUNUM)


Solunumu duran kişiye derhal yapay solunum uygulanmalıdır

1Hasta sert bir zemine yatırılır

2Ağız içi temizlenerek varsa yabancı cisimler çıkarılır

3Çenesi yukarı kaldırılarak baş hafifçe arkaya itilir

4Ağızdan ağıza solunum yapılacaksa burun kapatılırBurundan solunum yapılacaksa ağız kapatılır





5Derin bir soluk alınıpsolunum yaptırılacak kişinin ağzına (yada burnuna) ağız yerleştirlir

6Hastanın göğsünün kabarmasına yetecek şiddette soluk verilir



DOLAŞIMIN ETKİNLİĞİ NASIL SAĞLANIR?(KALP MESAJI)


1Kalp durmuşsa hemen kalp mesajına başlanır

2Hasta sert bir zemine yatırılır ve bir yanına diz çökülür


YARA İÇİNDEKİ YABANCI CİSİMKEMİKPARÇASI VS ÇIKARILMAMALIDIR




3Göğüs kemiğinin(iman tahtası)üçte bir alt ucuna bir elin ayası sıkıca yerleştirilirdiğer elin ayası bunun üstüne konurParmaklar hastaya temas etmemelidir

4 Kollar dik tutularak (Bilek ve dirsekler bükülmeden)sabit ve ritmik bir şekilde göğüse 4-5 cm bastırılır

5 Arada nabız kontrol edilerek dakikada 60 kez olmak üzere dolaşım başlayıncaya kadar devam edilir