Thomas Aquinas - Uyum Ve Sentez

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-23-2012

NEDENLER Eylem ve potansiyel, dolayısıyla değişim öğretisi, aynı zamanda dört neden yahut ilke öğretisiyle de (yine Aristo'da olduğu gibi) bağlantılıdır: Maddesel, yani şeyin kendisinden yapıldığı; biçimsel, yani maddeyi tanımlayan; etken neden, yani dış etkiler yoluyla biçimi belirleyen; ereksel, yani sürece bir yön veya hedef veren

BİÇİM ve MADDE
Bir varlık (ens) böylece potansiyalite ve gerçeklik arasındaki gerilimde buªlunduğunda; değişimin aracılık yapabileceği ve dört "nedenin" temel oluşturaªbileceği bu yerde, biçim ve madde arasında da bir ayrım söz konusudur (mesela; şekil ve madde)

Aristo'da olduğu gibi bu, varlıkların hiyerarşik düzeni için bir temel oluşturur (bkz

Bu bölüm, Hukuk ve Adalet) gerçekleştirmiş olªdukları biçime göre: İnorganik şeyler, bitkiler, hayvanlar, insanlar ve melekler-aşağıdan yukarıya doğru; saf potansiyelden, saf gerçekliğe doğru; biçimsiz saf maddeden, maddesiz saf biçime doğru

Saf gerçeklik (actus purus) sahip olduªğu tüm potansiyeli gerçekleştirmiştir, bu yüzden değiştirilemez

O halde saf gerçeklik ebediyen aynı kalır

Bu, Aquinas'a göre, Tanrı'ya işaret eder

Bu O'na, Tanrı'nın varlığına inanmanın rasyonel olduğunu gösterir; fakat bize, Tanrı'nın özünde ne olduğuna dair idraki vermez

Bunlar, Aristo'nunkilere benzeyen fikirlerdir

Fakat aynı zamanda Neo - Platonculuk ve ilk nedenin Oluş'un kaynağı olduğu, sonra oradan fışkırarak, gittikçe karanlık ve yok-oluşa doğru ilerlediği hiyerarşik dünya görüşü ile arasında belirgin paralellikler vardır

Fakat Aristo ve Aquinas, bir anlamda, alttan başlayıp yukarıya doğru adım adım çıkarken; Neo Platoncuların ilk nedenden (Tanªrı, idealar) başlayıp oradan aşağı doğru hareket ettikleri söylenebilir

Birincisi, algılanabilir olgulardan yola çıkarak en üstün ilkeleri açığa çıkarmaya çalışır

Sonraki ise, en üst makamdan başlayarak algılanabilir olguları açıklamaya çalışır

Bu farklılık; bu iki felsefe türü, Neo - Platoncu ve Aristovari felsefeleri, arasındaki temel ayrımı göstermektedir

Bu ayrım, universalia görüşündeki fark vasıtasıyla yansıtılmaktadır: Radikal kavramsal realizmin (Platonculuk)'in tasavvuruna göre düşünce, bütün varlıkların evrensel özelliklerini kavrayarak evªrenin özüne nüfuz edebilir

Ilımlı kavramsal realizm (Aristoculuk) ise, belli olgulardaki biçimlerden daha evrensel özelliklere doğru hareket ederken daha dikkatlidir

08-23-2012	#6
Prof. Dr. Sinsi	Thomas Aquinas - Uyum Ve Sentez NEDENLER Eylem ve potansiyel, dolayısıyla değişim öğretisi, aynı zamanda dört neden yahut ilke öğretisiyle de (yine Aristo'da olduğu gibi) bağlantılıdır: Maddesel, yani şeyin kendisinden yapıldığı; biçimsel, yani maddeyi tanımlayan; etken neden, yani dış etkiler yoluyla biçimi belirleyen; ereksel, yani sürece bir yön veya hedef veren BİÇİM ve MADDE Bir varlık (ens) böylece potansiyalite ve gerçeklik arasındaki gerilimde buªlunduğunda; değişimin aracılık yapabileceği ve dört "nedenin" temel oluşturaªbileceği bu yerde, biçim ve madde arasında da bir ayrım söz konusudur (mesela; şekil ve madde) Aristo'da olduğu gibi bu, varlıkların hiyerarşik düzeni için bir temel oluşturur (bkz Bu bölüm, Hukuk ve Adalet) gerçekleştirmiş olªdukları biçime göre: İnorganik şeyler, bitkiler, hayvanlar, insanlar ve melekler-aşağıdan yukarıya doğru; saf potansiyelden, saf gerçekliğe doğru; biçimsiz saf maddeden, maddesiz saf biçime doğru Saf gerçeklik (actus purus) sahip olduªğu tüm potansiyeli gerçekleştirmiştir, bu yüzden değiştirilemez O halde saf gerçeklik ebediyen aynı kalır Bu, Aquinas'a göre, Tanrı'ya işaret eder Bu O'na, Tanrı'nın varlığına inanmanın rasyonel olduğunu gösterir; fakat bize, Tanrı'nın özünde ne olduğuna dair idraki vermez Bunlar, Aristo'nunkilere benzeyen fikirlerdir Fakat aynı zamanda Neo - Platonculuk ve ilk nedenin Oluş'un kaynağı olduğu, sonra oradan fışkırarak, gittikçe karanlık ve yok-oluşa doğru ilerlediği hiyerarşik dünya görüşü ile arasında belirgin paralellikler vardır Fakat Aristo ve Aquinas, bir anlamda, alttan başlayıp yukarıya doğru adım adım çıkarken; Neo Platoncuların ilk nedenden (Tanªrı, idealar) başlayıp oradan aşağı doğru hareket ettikleri söylenebilir Birincisi, algılanabilir olgulardan yola çıkarak en üstün ilkeleri açığa çıkarmaya çalışır Sonraki ise, en üst makamdan başlayarak algılanabilir olguları açıklamaya çalışır Bu farklılık; bu iki felsefe türü, Neo - Platoncu ve Aristovari felsefeleri, arasındaki temel ayrımı göstermektedir Bu ayrım, universalia görüşündeki fark vasıtasıyla yansıtılmaktadır: Radikal kavramsal realizmin (Platonculuk)'in tasavvuruna göre düşünce, bütün varlıkların evrensel özelliklerini kavrayarak evªrenin özüne nüfuz edebilir Ilımlı kavramsal realizm (Aristoculuk) ise, belli olgulardaki biçimlerden daha evrensel özelliklere doğru hareket ederken daha dikkatlidir