Platon - İdealar Teorisi Ve İdeal Devlet

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-23-2012

EĞİTİM VE TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Sokrates, erdemin kesin bir biçimde bilgi olduğunu ve bir şekilde öğrenilebileceğini söylemiştir

İnsanlarla konuşarak ve onları düşünmeye sevk ederek erdemli olmalarını sağlayabiliriz ve böylece doğru davranışı arayacaklardır; bunu takiben, mutlu olacaklardır

Platon bu teze, doğru bilginin iyi ideanın bil?*gisi olduğunu ekler

Fakat Platon'un insanların erdem olan bilgiyi elde edebileceklerine olan inancı Sokrates'inkinden daha azdır

Bunu idealar teorisinin bir sonucu olarak görebiliriz: İdeaları anlamak güçtür

İdeaların bilgisini elde etmek, disiplin ve çalışmakla birlikte iyi entelektüel kabiliyetler gerektirir

Böyle?*ce çoğu insan idealara yeterli vukufiyet elde edemeyecektir

Sonuç olarak bu insanlar, kendiliğinden erdemli olup iyi ve mutlu bir yaşam süremeyecektir

Ni?*tekim, idealara vakıf olan ve tanım olarak erdemli olan azınlık, diğerlerine doğ?*ru yolda liderlik etmelidir

İnsanların doğru olanı bulma kabiliyetlerine olan bu şüphecilik Platon'un Atina demokrasisinin çöküşü deneyimine tepkisinde de görülebilir: Dostluk duygu?*larının un ufak oluşu, sofistlerin gelenek eleştirisi ve Sokrates'in demokratlarca idamı

Platon bir anti-demokrat olur: İnsanlar kendi kendilerini yönetemezler

Yeteri kadar erdemli ve yeterli değillerdir

"Uzmanlar" yönetime gelmeli, birlik ve sadakati sağlamalıdır

Böylece Platon kendini Atina demokrasisinin köşe taş?*larından biri olan insanların yeterliliği inancına karşı konumlandırır

Özetlersek Platon, sağlıklı bir şehir-devlette iktidarın yeterli olanların elinde olması gerektiğine inanıyordu; halkın ellerinde değil, yetersiz ve kanunsuz mutlak bir hükümdarın elinde değil

Bu, herkesin eşit haklara sahip olduğu ve şehir-devlette kabiliyetlerine göre yer alabildiği evrensel bir eğitim sistemiyle başarılabilir

Devletin büyük bir kısmı Platon'un ideal eğitim sistemini açıklamasına ayrıl?*mıştır

Ana noktalar şöyledir: Eğitim devletin sorumluluğu altındadır ve tüm çocuklar soy ve cinsiyete bakılmaksızın eşit muamele görür

Bu çocuklar on ya?*şından yirmi yaşına kadar aynı eğitimi alır

Önemli dersler jimnastik8, müzik ve dindir

Gençler için amaçlar güçlü ve muntazam bir vücut, güzelliğin takdiri ve itaatin gelişimi, fedakarlık ve sadakattir

En iyi öğrenciler yirmi yaşında seçilirler

Otuz yaşına kadar diğer dersleri (özellikle matematik) alırlar

Sonra başka bir eleme yapılır ve en iyi öğrenciler otuz beş yaşlarına kadar beş yıl süreyle felsefe okurlar

Daha sonra on beş yıl boyunca pratik yaşamın işleriyle başa çıkmayı öğrenmek üzere dünyaya açılırlar

Kırk yıllık eğitim, talim ve deneyi?*min ardından elli yaşlarına vardıklarında bu dikkatlice seçilmiş kişiler, elit dev?*letin liderleri olurlar

İyi ideası, olayların bilgisi ve pratik deneyime vakıf olmuş?*lardır artık

İşte şimdi Platon'a göre, kesinlikle yeterli ve erdemlidirler

Ve bu yeterli elit, artık toplumun diğer üyelerini yönetmek üzere tüm yetkilerle dona?*tılmışlardır

Birinci elemede kalanlar; zanaatkarlar, işçi ve tüccar olurlar

Bir sonraki aşamada seçilenler idareci ve asker olurlar

Böylece eğitim sistemi, üç toplumsal sınıf üretmiş olur

tik olarak yetkiyle birlikte yeterlik sahibi hükümdarlar vardır, sonra, idare ve askeri savunmayla iştigal edenler gelir; en son olarak da, toplum için gerekli ürünleri yapanlar vardır: (1) Hükümdarlar, (2) idareciler/as?*kerler, üreticiler

Buradaki önkabul insanların farklı olduğudur

Eğitim sis?*teminin işlevi bu farklı tipteki insanları dikkatlice ayırmak ve toplumda ait ol?*dukları yerlere yerleştirmektir

Platon metaforik olarak bazı insanların altın, bazılarının gümüş, bazılarının ise demir ve bakırdan yapıldığını söyler

Platon ayrıca üç sınıfı, toplumdaki üç işlev ve üç erdemleriyle karşılaştırır:

08-23-2012	#7
Prof. Dr. Sinsi	Platon - İdealar Teorisi Ve İdeal Devlet EĞİTİM VE TOPLUMSAL TABAKALAŞMA Sokrates, erdemin kesin bir biçimde bilgi olduğunu ve bir şekilde öğrenilebileceğini söylemiştir İnsanlarla konuşarak ve onları düşünmeye sevk ederek erdemli olmalarını sağlayabiliriz ve böylece doğru davranışı arayacaklardır; bunu takiben, mutlu olacaklardır Platon bu teze, doğru bilginin iyi ideanın bil?gisi olduğunu ekler Fakat Platon'un insanların erdem olan bilgiyi elde edebileceklerine olan inancı Sokrates'inkinden daha azdır Bunu idealar teorisinin bir sonucu olarak görebiliriz: İdeaları anlamak güçtür İdeaların bilgisini elde etmek, disiplin ve çalışmakla birlikte iyi entelektüel kabiliyetler gerektirir Böyle?ce çoğu insan idealara yeterli vukufiyet elde edemeyecektir Sonuç olarak bu insanlar, kendiliğinden erdemli olup iyi ve mutlu bir yaşam süremeyecektir Ni?tekim, idealara vakıf olan ve tanım olarak erdemli olan azınlık, diğerlerine doğ?ru yolda liderlik etmelidir İnsanların doğru olanı bulma kabiliyetlerine olan bu şüphecilik Platon'un Atina demokrasisinin çöküşü deneyimine tepkisinde de görülebilir: Dostluk duygu?larının un ufak oluşu, sofistlerin gelenek eleştirisi ve Sokrates'in demokratlarca idamı Platon bir anti-demokrat olur: İnsanlar kendi kendilerini yönetemezler Yeteri kadar erdemli ve yeterli değillerdir "Uzmanlar" yönetime gelmeli, birlik ve sadakati sağlamalıdır Böylece Platon kendini Atina demokrasisinin köşe taş?larından biri olan insanların yeterliliği inancına karşı konumlandırır Özetlersek Platon, sağlıklı bir şehir-devlette iktidarın yeterli olanların elinde olması gerektiğine inanıyordu; halkın ellerinde değil, yetersiz ve kanunsuz mutlak bir hükümdarın elinde değil Bu, herkesin eşit haklara sahip olduğu ve şehir-devlette kabiliyetlerine göre yer alabildiği evrensel bir eğitim sistemiyle başarılabilir Devletin büyük bir kısmı Platon'un ideal eğitim sistemini açıklamasına ayrıl?mıştır Ana noktalar şöyledir: Eğitim devletin sorumluluğu altındadır ve tüm çocuklar soy ve cinsiyete bakılmaksızın eşit muamele görür Bu çocuklar on ya?şından yirmi yaşına kadar aynı eğitimi alır Önemli dersler jimnastik8, müzik ve dindir Gençler için amaçlar güçlü ve muntazam bir vücut, güzelliğin takdiri ve itaatin gelişimi, fedakarlık ve sadakattir En iyi öğrenciler yirmi yaşında seçilirler Otuz yaşına kadar diğer dersleri (özellikle matematik) alırlar Sonra başka bir eleme yapılır ve en iyi öğrenciler otuz beş yaşlarına kadar beş yıl süreyle felsefe okurlar Daha sonra on beş yıl boyunca pratik yaşamın işleriyle başa çıkmayı öğrenmek üzere dünyaya açılırlar Kırk yıllık eğitim, talim ve deneyi?min ardından elli yaşlarına vardıklarında bu dikkatlice seçilmiş kişiler, elit dev?letin liderleri olurlar İyi ideası, olayların bilgisi ve pratik deneyime vakıf olmuş?lardır artık İşte şimdi Platon'a göre, kesinlikle yeterli ve erdemlidirler Ve bu yeterli elit, artık toplumun diğer üyelerini yönetmek üzere tüm yetkilerle dona?tılmışlardır Birinci elemede kalanlar; zanaatkarlar, işçi ve tüccar olurlar Bir sonraki aşamada seçilenler idareci ve asker olurlar Böylece eğitim sistemi, üç toplumsal sınıf üretmiş olur tik olarak yetkiyle birlikte yeterlik sahibi hükümdarlar vardır, sonra, idare ve askeri savunmayla iştigal edenler gelir; en son olarak da, toplum için gerekli ürünleri yapanlar vardır: (1) Hükümdarlar, (2) idareciler/as?kerler, üreticiler Buradaki önkabul insanların farklı olduğudur Eğitim sis?teminin işlevi bu farklı tipteki insanları dikkatlice ayırmak ve toplumda ait ol?*dukları yerlere yerleştirmektir Platon metaforik olarak bazı insanların altın, bazılarının gümüş, bazılarının ise demir ve bakırdan yapıldığını söyler Platon ayrıca üç sınıfı, toplumdaki üç işlev ve üç erdemleriyle karşılaştırır: