08-23-2012
|
#8
|
|
Prof. Dr. Sinsi
|
Platon - İdealar Teorisi Ve İdeal Devlet
sınıf / meslek işlev erdem
-------------------------------------------------------------------------------------------
hükümdar (filozoflar) yönetmek bilgelik
idareciler (koruyucular) idare etmek cesaret
üreticiler (işçiler) üretmek ölçülülük
-------------------------------------------------------------------------------------------
Platon, tüm insanların eşit ölçüde iyi olduklarına inanmaz Herkesin siyasi lider olacağı da yoktur Devlet eğitiminin ve terbiyesinin her erkek ve kadının toplumda doğru yere yerleşmesini ve toplumda donanımlarının en iyi olduğu işlevi görmelerini sağlayacağına inanır Bilgelik hüneri olanlar yöneteceklerdir Cesaretli olanlar devleti savunacaklardır Ve ölçülü olanlar toplumun ihtiyacı olan yiyecek ve diğer nesneleri üreteceklerdir Her kişi en iyi donanımı olan işi yaptığında ve tüm toplumsal işlevler en iyi yolla yerine geldiğinde (Platon'a gö?*re) toplum adil olacaktır: Erdem ve adalet, bahsedilen üç erdemin arasında ahenk olduğu zaman bulunur Adalet, cemiyetle bağlantılı bir erdemdir; diğer üç erdemin arasındaki ahenktir:
1 bilgelik
2 cesaret - adalet
3 ölçülülük
Bu idealin toplumun sadece teorik ve ahlakî talepler perspektifinden düşü?*nülmediğini belirtmekte fayda var Adil bir toplum, ihtiyaçların karşılıklı olarak tatmin edildiği bir toplumdur: Bilgeler düşünür, cesurlar savunur ve işçiler üretir Farklı kişilerin farklı kabiliyetleri (erdemleri) ve bundan dolayı toplumda farklı işlevleri olduğu için birbirlerini tamamlarlar ve böylece doğal ihtiyaçların yani Platon'a göre şehir - devlette doğal olan ihtiyaçların karşılanmasına herkes katılmış olur
Burada, bir iş bölümü ve sınıf ayrımı teorisinin tohumlarını görebiliriz Platon iş bölümü ve ticareti, teorisine sadece doğa ya da daha büyük bir güç tarafından topluma bahsedilmiş bir şey olarak dahil etmez, aynı zamanda işbölümü ve sınıflara bölünmeyi etkililik ve kabiliyet temelinde meşrulaştırmaya girişir Bunu şu şekilde gösterebiliriz: Platon, işbölümünü etkililik zemininde kurar: Eğer herkes gıda, ayakkabı, elbise, ev vb gibi ihtiyaçlarını şahsen giderseydi bu verimsiz olurdu Uzmanlaşma tüm taraflar için daha iyi sonuçlara izin verir Bir meslekte sabit kalarak ayakkabıcı, duvarcı, heykeltıraş, idareci, vb olarak kişi daha ileriye gidebilir ve birçok farklı meslekte çalıştığında yapabileceğinden daha yüksek bir standardı başarabilir Uzmanlaşma mükemmelleşmeyi getirir İlke olarak, eğer tüm insanlar aynı kabiliyetlere sahip olsalardı durum böyle olurdu Fakat insanların farklı kabiliyet ve becerileri olduğunu düşünelim: iş gücünün her kişinin en iyi olduğu işi yapabilmesine imkân sağlayacak şekilde uzmanlaşması daha da önemli hale gelir Mesleki uzmanlaşma ticaretle bağlantılıdır Ayakkabılar ayakkabıcıdan çiftçiye pazarlanır; yemek ise çiftçiden ayakkabıcıya Tek tek mesleki gruplar birbirlerine bağımlıdırlar Daha önce bahsedildiği gibi Platon, üç ana mesleki grup tayin eder - üreticiler, idareciler, hükümdarlar - ve grup farklı görevleri ifa eden alt gruplara sahiptir Her biri, birbirini öngören farklı meslekler arasındaki işbölümü daha büyük bir verimlilik yaratır Bu temelde, toplumdaki gerekli görevlerin eşit derecede önem?*li olduğunu söylemeliyiz Fakat Platon, bazı görev ve mesleklerin niteliksel ola?*rak diğerlerinden daha yüksek olduğuna da inanıyordu Tefekkür, idareden da?*ha yüksek bir yere sahiptir, idare ise üretimden Bu niteliksel olarak farklı gö?*revler her kişinin kabiliyetleri üzerinde temellenmiştir ki bu kabiliyetler söz konusu görevlere tekabül edecek şekilde niteliksel olarak farklıdır İyi toplum?*da her kişi en yeterli olduğu işi yapar ve bu yüksek görevler ile yüksek kabili?*yetler ve alelade görevler ile alelade kabiliyetler arasında bir muvafakat olduğu anlamına gelir Gerçekte toplumdaki birinin yeriyle alakalı farklılıklar doğuş?*tan gelen farklılıklardır Platon'a göre toplumsal farklılıklar, ahlakî olarak ve ka?*biliyete göre temellenmiştir Sınıflar ve mesleki işlevleri arasındaki ahenkli et?*kileşim, âdil devletin niteliklerini belirleyen bir şeydir Sonuç olarak esas politik erdem, adalet, işbölümü ve toplumsal tabakalaşma tarafından öngörülür
|
|
|
|