Konu
:
Jacobo Arbenz Guzmán (Bir Cia Klasiği)
Yalnız Mesajı Göster
Jacobo Arbenz Guzmán (Bir Cia Klasiği)
08-20-2012
#
1
Prof. Dr. Sinsi
Jacobo Arbenz Guzmán (Bir Cia Klasiği)
Jacobo Arbenz Guzmán (Bir CIA Klasiği)
Albay
Jacobo Arbenz Guzmán
(
14 Eylül
1913
?
27 Ocak
1971
) 1951 yılından 1954 yılına kadar
Guatemala
'nın başkanlığını yapmıştır
1954 yılında
CIA
tarafından düzenlenen (Operasyon PBSUCCESS) darbe ile başkanlıktan indirilmiş ve ülkeyi uzun yıllar süren politik karışıklığa ve kaosa iten bu darbe sonucunda başkanlığını Albay
Carlos Castillo Armas
'ın yaptığı
askerî cunta
başa getirilmiştir
Başkanlıktan önceki yaşamı
Quetzaltenango
'da doğan Arbenz Guatemala'ya göçeden İsviçreli bir
eczacının
oğludur
Yaşamının ilk yılları babasının intiharı nedeniyle zor geçmiştir
Orduya katılan Arbenz Guatemala Askerî Akademisi'ni bitirerek 1935 yılında asteğmen olmuştur
1937'de Guatemala Askerî Akademisi'ne dönerek bilim ve tarih dersleri vermiştir
1939 yılında ileride evleneceği Maria Cristina Vilanova tanışmıştır
Eşi sayesinde
sosyalist
felsefeyle tanışmıştır
El Salvadorlu
zengin bir arazi sahibinin kızı olan Maria, Arbenz'in hayatını çok etkilemiş ve Guatemala hükümetini devirmesi için eşini ikna etmiştir
Arbenz bir grup solcu subaya katılarak 1944 yılında diktatör
Jorge Ubico
'nun (1878-1946) devrilmesine yardım etmiştir
Ubico'nun devrilmesinden sonra kurulan
Juan José Arévalo
hükümetinde Arbenz Guatemala Savunma Bakanlığı görevini üstlenmiştir
Başkanlık dönemi ve darbe
Mart 1951'de Guatematala tarihinde ilk defa yapılan genel seçim sonrası başkanlık görevini üstlendi
Bu Guatemala tarihinde ilk defa barışçıl yollardan iktidara geçiştir
Seçim kampanyasında reform vaatleriyle yaptı ve Guatemala'yı sömürge döneminden kalma ABD bağımlılığından kurtararak ekonomik özgürlüğünü kazanmış bir kapitalist devlet haline getireceğini söyleyerek oyların %60'ını topladı
Selefi
Juan José Arévalo Bermejo
tüm yurttaşların politik sürece katılımını sağlayabilmek için bir dizi reforma başlamıştı
Arévalo'nun seçme özgürlüğünü ve emekçilerin hakkını genişletmesi seçkin tabakanın geleneksel gücünü tehdit ettiğinden yapılan yirmiden fazla darbe girişimi başarısızlıkla sonuçlandı
Arévalo'nun reformlarına kaldığı yerden devam eden Arbenz hükümeti Haziran 1952'de ABD'nin 1862 tarihli
"Homestead Act"
(İskân Yasası) temel alınarak hazırlanan bir tarım reformunu yasalaştırdı
Yeni yasa hükümete büyük çiftliklerin ekim yapılmayan bölümlerini kamulaştırma yetkisi vermekteydi
Büyüklüğü 670 dönüme kadar olan araziler üçte ikisinin ekili olması şartıyla bu yasa kapsamı dışında tutulmuştur
Aynı zamanda 30 dereceden fazla eğimli araziler de ki dağlık Guatemala için önemli ölçüde arazi bu yasa kapsamı dışındaydı
Kamulaştırılan bu toprak daha sonra 1800'lerde ABD'nin amaçladığına benzer şekilde birbirinden ayrı ailelere dağıtılarak küçük çiftlik sahibi bir ulus yaratılmak istenmiştir
Kamulaştırılan arazi sahiplerine iskân bedeli olarak arazilerin Mayıs 1952 vergi beyannamelerinde gösterilen değer üzerinden tazminat hesaplanmıştır
Arazi bedeli yüzde 3 faiz oranıyla 25 yıllık hazine bonosu olarak verilmiştir
[url=http://tr
wikipedia
org/wiki/Jacobo_Arbenz_Guzm%C3%A1n#cite_note-0] Karısı sayesinde arazi sahibi olan Arbenz, bu toprak reformu sırasında kendi arazisinin 1
700 dönümünü kamulaştırma kapsamında devlete bırakmıştır
[url=http://tr
wikipedia
org/wiki/Jacobo_Arbenz_Guzm%C3%A1n#cite_note-1]
Arbenz göreve başladıktan sonra etkili bir
toprak reformu
kurabilmek için gizlice
Komünist
Guatemala İşçi Partisi
(PGT-Partido Guatemalteco del Trabajo)
üyeleri ile biraraya geldi
Ülkedeki toprak dağılımındaki aşırı eşitsizliğini gidermek için böyle bir program Arbenz tarafından önerilmişti
1945 yılında ülkenin verimli topraklarının %72'sine ülke nüfusunun yalnızca %2'sinin mülkiyetinde olduğu ve yalnızca %12'sinin kullanıldığı tahmin edilmektedir
Bu oran ABD tarımında rastlanan orandı ancak ekonomik çeşitliliğin olmaması ve ücretlerdeki farklılık nedeniyle 1950'lerin Guatemala'sında tarım alanında çalışan emekçilerin kazancı yılda 100 $'ı geçmiyordu ve ABD ekonomisi yüksek derecede sanayileşmiş ve çeşitli iken Guatemala çok az miktarda sanayileşebilmişti
Arbenz'in önerdiği gündem Guatemala nüfusunun çoğunluğunu oluşturan yoksullaştırılmış köylüler tarafından kabul gördüyse de büyük toprak sahiplerini, güçlü Amerikan şirketlerini ve Arbenz'i Komünist etki altında kalmakla suçlayan ordu içindeki hizipleri öfkelendirdi
(Komünistlerin Guatemala'da şu anda bile ne kadar etki sahibi olduğu hala tartışma konusudur
) Bu gerilim ülkede önemli ölçüde huzursuzluğa neden oldu
Aurora havaalanında
başkaldıran Guatemala Ordusu'ndan bir subay olan
Carlos Castillo Armas
vurularak yaralandı ve isyan bastırıldı
Bir Guatemala hapishanesinde bir süre kalan Armas kaçtıktan sonra sürgüne gitti
Bu kararsızlık ortamı ve Arbenz'in PGT ile diğer Komünist ve emekçi etkilerine karşı gösterdiği tolerans CIA'in 1951 yılında
Operasyon PBFORTUNE
adını verdiği bir olasılık planı yapmasına yol açtı
Bu planda Arbenz'in yarıkürede Komünist bir tehdit haline gelmesi durumunda nasıl devrileceğinin yöntemi gösteriliyordu
ABD kaynaklı bir şirket olan
"
United Fruit Company
"
de (UFC) Arbenz'in toprak reformu girişiminden etkileniyordu
Guatemala'nın en büyük toprak sahibi olan bu şirketin arazisinin %85'i ekili olmadığı için Arbenz'in reform planlarından etkileniyorlardı
Vergi yükümlülüklerini hesaplarken bu şirket düzenli olarak malvarlıklarının değerini oldukça düşük gösteriyordu
1952 yılı vergi beyannamesinde topraklarının değerini dönümü 3$ olarak göstermişti
Bu beyannameye uygun olarak Arbenz hükümeti tazminat değerini dönümü 3$ olarak belirleyince şirket arazinin gerçek değerinin dönümü 75$ olduğunu iddia etti ama kendi hesapladıkları bu arazi değerindeki olağanüstü artışın nedenini belirtmedi
UFC'nin ABD hükümetinde ile güçlü bağlantıları vardı
ABD Dışişleri Bakanı
John Foster Dulles
ve kardeşi
CIA
Başkanı
Allen Welsh Dulles
'ın önceki hukuk şirketleri kanalıyla UFC ile yakın temastaydılar
Eisenhower'in güvenilir yaveri ve Dışişleri Müsteşarı
Walter Bedell Smith
de bu şirket ile yakın ilişki içindeydi ve bir zamanlar yöneticilik görevi için başvurmuştu
Bu kişilerin her üçü de şirketin hissedârları arasındaydı
1952 yılında
Guatemala İşçi Partisi
yasallaştı ve Komünistler sonradan önemli köylü örgütleri ve işçi sendikalarında azınlık olarak önemli derecede nüfuz kazandılar ama hükümetteki politik partiyi geçemediler ve 58 sandalyeli parlamentoda yalnızca 4 sandalye kazanabildiler
Operasyon PBFORTUNE'ün taslağını hazırlayan CIA Arbenz'in potansiyel komünist bağları hakkında kaygılanmaya başlamıştı
UFC yaptığı lobi çalışmalarıyla Arévalo'nun zamanından beri CIA'in reformcu hükümetleri devirmesini istiyordu ama Eisenhower iktidarına kadar
Beyaz Saray
'a sözünü geçirememişti
Eisonhower yönetimi 1954 yılında bir önceki sene
İran
'daki
Musaddık
Kermit Roosevelt
Bakan Dulles'ı şöyle anlatmıştır: " Endişe verecek derecede coşku doluydu
Gözlerinin içi parıldıyordu ve dev bir kedi gibi hırıldıyordu
Yalnız duyduğundan zevk aldığını değil aynı zamanda kafasında bir şeyler planladığını da açıkça görebiliyordunuz
"[url=http://tr
wikipedia
org/wiki/Jacobo_Arbenz_Guzm%C3%A1n#cite_note-2] 1954 Şubat'ında CIA operasyon WASHTUB'a başladı
Bu operasyonla Nikaragua'ya sahte bir Sovyet silah deposu gizleyerek Guatemala'nın Moskova ile olan bağlantısını göstermeyi planlamışlardı
[url=http://tr
wikipedia
org/wiki/Jacobo_Arbenz_Guzm%C3%A1n#cite_note-3]
hükümetini devirmek için yapılan gizli operasyonların zafer sarhoşluğunu yaşıyordu
İran'daki darbenin mimarı olan CIA Ajanı
1954 Mayıs'ında Çek silahları İsveç bandıralı
Alfhem
gemisiyle Guatemala'ya vardı
ABD bunun Arbenz'in Sovyet bağlantısının son kanıtı olduğunu iddia etti
Arbenz'i destekleyenler ise Guatemala'nın Batı Avrupa'daki değişik ülkelerden silah alma girişiminde bulunduklarını ve hiçbir yerden karşılık alamayınca Çeklerle anlaştıklarını belirtirler
Arbenz hükümeti ABD destekli bir işgalin kaçınılmaz olduğuna inanmıştı
Bir süre önce ABD'nin hazırladığı Operasyon PBFORTUNE (
White Papers
, Beyaz Kağıtlar'da denmektedir) detaylı bilgileri açıklamıştı ve aynı yıl içinde
Karakas
'ta yapılan
Amerikan Devletler Örgütü
(
Organization of American States') birleşiminde ABD'nin eylemlerinin müdaheleyi yönlendirici şeklinde algıladıklarını bildirmişti
ABD yönetimi, hükümeti devirmek için CIA'in
Operasyon PBSUCCESS
kodadı verilen bir darbe örgütlemesini emretmiştir
27 Haziran
1954
'te istifa eden Arbenz kaçmak zorunda bırakılmış ve
Meksika
Büyük
elçiliği'ne sığınmıştır
Darbeden sonraki yaşamı,ölümü
Önce
Meksika
'da bir süre kaldıktan sonra ailesiyle birlikte
İsviçre
'ye gitti
İsviçre hükümeti Arbenz'in İsviçre'de ikamet edebilmesi için Guatemala vatandaşlığından vazgeçmesini şart koşunca bunu reddeden Arbenz önce
Paris
'e sonra da
Prag
'a geçti
Çek resmi görevlileri Arbenz'in ülkelerinde kalmasından pek memnun değillerdi ve 1954'te sattıkları silahların düşük kalitesi nedeniyle geri ödeme isteyip istemeyeceğinden emin değildiler
Yalnızca üç ay sonra
Moskova
'ya geçti
Bir çok kereler Latin Amerika'ya dönmeyi denedikten sonra 1957 yılında
Uruguay
'a gidebilmek için izin alabildi
1960 yılında
Küba Devrimi
'nden sonra
Fidel Castro
Arbenz'i
Küba
'ya davet etti
Bu daveti hemen kabul eden Arbenz, kısa sürede Castro'nun Küba için seçtiği yoldan hoşnutsuzluk duymaya başladı
1965 yılında en sevdiği büyük kızı Arabella'nın
Bogotá
,
Kolombiya
'da kendini öldürdüğünü duyunca yıkılan Arbenz, kızının cenaze töreni için verilen izinle Meksika'ya gitti ve sonra da orada kalmasına izin verildi
27 Ocak
1971
'de banyosunda ölü bulundu
Ya boğularak ya da kaynar suyla haşlanarak öldüğü sanılmaktadır ancak ölümünün arkasındaki gerçekler hala bilinememektedir
wikipedia
alıntı
Prof. Dr. Sinsi
Kullanıcının Profilini Göster
Prof. Dr. Sinsi Kullanıcısının Web Sitesi
Prof. Dr. Sinsi tarafından gönderilmiş daha fazla mesaj bul