Geulincx

GEULİNCX


Descartes'in sisteminden yola çıkan bir filozof olan Geulincx öğretisini daha çok mistik yönde geliştirmiştir O da Descartes gibi düşüncesinin varlığını çıkış noktası alır Bilinçte iki hal vardır, birincisi istemek, duymak yargılamak gibi kendi yarattıklarımız, ikincisi algılarımız sonucunda oluşanlar Bu ikincileri biz yaratmayız bizim dışımızdadırlar Biz yaratmadığımız şeylerin nedenini bilemeyiz Kendi hareketlerimizin ve cisimlerin hareketlerinin nasıl meydana geldiğini, bu hareketlerin nedenini veya kim tarafından meydana getirildiğini bilemeyiz Buradan şu sonuç çıkıyor; biz sadece bir seyirciyiz, tüm yaşam bizim dışımızda gelişiyor, vücudumuz ruhumuzdaki algının nedeni değil ve ruhumuzdaki bir isteme vücudumuzdaki bir hareketin doğrudan nedeni değildir Bunlar sadece birer vesiledir asıl neden değildir Asıl neden Tanrı dır Tanrı vücutdaki bir uyarma ile ruhumuzda bir düşünme meydana getirir ve bir isteme vesilesiyle vücudumda bir hareket sağlar

Descartes'de ruh ve madde arasındaki ilişki bir problem olarak ortaya çıkmıştı Ruhun nasıl olup da maddeyi etkilediği kavranılamaz olarak görünüyordu Böylece Geulincx ruh ve madde arasındaki ilgiyi Tanrının etkilemesi yoluyla açıklamıştır Tek neden, tek etkiyen Tanrıdır Diğer herşey edilgen durumdadır ve Tanrının istemesini birer vesile olarak yaşarlar Bu sonuç ahlak yönünden kendini gösterir Geulincx'e göre ruh arasında hiçbir bağ bulunmayan madde dünyasından hiçbirşey istememelidir İnsan sadece bir seyirci olduğundan Tanrının her türlü istemesine uymak zorundadır, hatta kendisi üzerinde bile birşey istemeye hakkı yoktur

Böylece Descartes'in dine karşı ilgisiz olan sistemi yumuşatılmış ve mistisizme yaklaştırılmış oluyor Ayrıca Geulincx vesilecilik (Occasionalism) diye bilinen görüşü ortaya atmıştır

alıntıdır