Dalga Ve Akıntıların Oluşturduğu Şekiller Nelerdir?

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-20-2012

Dalga Ve Akıntıların Oluşturduğu Şekiller Nelerdir?

Falezler (Yalıyarlar): Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve bazı oyuklar oluşur

Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelir

Bu dik kıyılara falez ya da yalıyar adı verilir Ülkemizde, falezler en çok Karadeniz kıyılarında oluşmuştur

Çünkü, en dik kayılarımız Karadeniz kıyılarıdır

Hopa - Sarp kıyıları ile Cide - İnebolu kıyıları arasında ve Şile çevresinde falezli kıyıların en tipik örnekleri görülür

Akdenizde Teke ve Taşeli kıyılarında da falezler oluşmuştur

Kıyı Kumsalları(Plajlar): Dalga ve akıntıların etkileriyle kıyıdan koparılan malzemeler, bir müddet sonra sürtünme sonucu iyice ufalanır, incelir

Dalgalar bu küçülen malzemeleri alçak kıyılarda biriktirirler

Sonuçta kıyı kumsalları yani plajlar oluşmuş olur

Kıyı Okları ve Kordonları: Dalgalar ve kıyı akıntıları, taşıdıkları materyalleri özellikle koyların kenarında biriktirirler

Sonuçta kıyılarda çıkıntılar oluşur

Bunlara kıyı oku denir

Kıyı okları zamanla daha da genişler ve uzar

Bunlara da kıyı kordonu adı verilir

Kıyı okları ve kordonları, en belirgin olarak Çukurova, Göksu, Çarşamba ve Bafra deltalarında oluşmuştur

Lâgünler: Koyların önünde oluşan kıyı kordonları zamanla koyun önünü tamamen kapatır ve denizle olan bağlantısını keserek deniz kenarında bir göl oluşumuna sebebiyet verir

Böyle oluşan göllere lâgün ya da deniz kulağı denir

Türkiyedeki bütün delta ovalarında küçük lagünler oluşmuştur

Ayrıca, Büyük ve Küçük Çekmece Gölleri ile Durusu Gölü birer lagündür

Tombololar: Kıyı yakınındaki bir adanın bir kordonla kıyıya bağlanması sonucu oluşan yarım adalara tombolo denir

Türkiyede Güney Marmara kıyılarındaki Kapıdağ Yarımadası tomboloya örnek olarak verilebilir

08-20-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Dalga Ve Akıntıların Oluşturduğu Şekiller Nelerdir? Dalga Ve Akıntıların Oluşturduğu Şekiller Nelerdir? Falezler (Yalıyarlar): Yüksek kıyılarda dalgaların etkisiyle kıyıların alt kısımları aşındırılır ve bazı oyuklar oluşur Bu oyuklar büyüdüğü zaman tavanları çöker ve denize dik kıyılar meydana gelir Bu dik kıyılara falez ya da yalıyar adı verilir Ülkemizde, falezler en çok Karadeniz kıyılarında oluşmuştur Çünkü, en dik kayılarımız Karadeniz kıyılarıdır Hopa - Sarp kıyıları ile Cide - İnebolu kıyıları arasında ve Şile çevresinde falezli kıyıların en tipik örnekleri görülür Akdenizde Teke ve Taşeli kıyılarında da falezler oluşmuştur Kıyı Kumsalları(Plajlar): Dalga ve akıntıların etkileriyle kıyıdan koparılan malzemeler, bir müddet sonra sürtünme sonucu iyice ufalanır, incelir Dalgalar bu küçülen malzemeleri alçak kıyılarda biriktirirler Sonuçta kıyı kumsalları yani plajlar oluşmuş olur Kıyı Okları ve Kordonları: Dalgalar ve kıyı akıntıları, taşıdıkları materyalleri özellikle koyların kenarında biriktirirler Sonuçta kıyılarda çıkıntılar oluşur Bunlara kıyı oku denir Kıyı okları zamanla daha da genişler ve uzar Bunlara da kıyı kordonu adı verilir Kıyı okları ve kordonları, en belirgin olarak Çukurova, Göksu, Çarşamba ve Bafra deltalarında oluşmuştur Lâgünler: Koyların önünde oluşan kıyı kordonları zamanla koyun önünü tamamen kapatır ve denizle olan bağlantısını keserek deniz kenarında bir göl oluşumuna sebebiyet verir Böyle oluşan göllere lâgün ya da deniz kulağı denir Türkiyedeki bütün delta ovalarında küçük lagünler oluşmuştur Ayrıca, Büyük ve Küçük Çekmece Gölleri ile Durusu Gölü birer lagündür Tombololar: Kıyı yakınındaki bir adanın bir kordonla kıyıya bağlanması sonucu oluşan yarım adalara tombolo denir Türkiyede Güney Marmara kıyılarındaki Kapıdağ Yarımadası tomboloya örnek olarak verilebilir