Türkiyenin Tarihi Değerleri - Türkiyenin Kültürel Değerleri

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-20-2012

Aynalı Kavak Kasrı

Üç yüzyıl boyunca Haliç kıyılarını süsleyen ve günümüzde Aynalıkavak Kasrı adıyla tanınan yapı Osmanlı İmparatorluğu Döneminde “Ayanalıkavak Sarayı” ya da “Tersane Sarayı” olarak bilinen yapılar grubundan günümüze ulaşabilen tek örnektir

İstanbul’u tanıtan tarihsel kaynaklardan yörenin Bizans Döneminde de imparatorlara ait bir dinlenme yeri olduğu anlaşılmaktadır

Haliç kıyılarından Okmeydanı ve Kasımpaşa sırtlarına doğru gelişen bu büyük bağ ve koruya; İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet’ten başlayarak padişahlar da ilgi göstermiş ve Osmanlı İmparatorluk Tersanesi’nin Kasımpaşa’da kurulup gelişmeye başlamasıyla birlikte yöreye “Tersane Has Bahçesi” adı verilmiştir

Buradaki yapılaşmaların tarihi Sultan I

Ahmed Dönemine (1603-1617) dek inmektedir

Tarihsel süreç içinde çeşitli padişahların yaptırdığı kasırlarla gelişen ve “Tersane Sarayı” olarak anılan bu yapılar topluluğu; 17

yüzyıldan başlayarak “Aynalıkavak Sarayı” olarak da adlandırılmıştır

Saray bütünü içinde yer alan ve Sultan III

Ahmed Döneminde (1703-1730) yaptırıldığı sanılan Aynalıkavak Kasrı Sultan III

Selim Döneminde (1789-1807) yeniden düzenlenmiş ve bugünkü görünümünü kazanmıştır

Yapı; Divanhanesi Beste Odası ve bu mekânların pencerelerini dolanan Yesarî’nin talik hattı ile yazılmış Kasrı ve III

Selim’i öven dönemin tanınmış şairleri Şeyh Galib ve Enderunî Fazıl’a ait şiirleriyle 18

yüzyıl mimarlık örnekleri arasında özel bir yer almaktadır

Deniz cephesinde iki kara cephesinde tek katlı kütlesiyle Osmanlı klasik mimarlığının son ve ilginç yapılarından biri olan Kasır; süsleme açısından da çağının beğenisini yansıtmakta özellikle besteci Sultan III

Selim Dönemi kültürünün pek çok öğesini bünyesinde barındırmaktadır

Öyle ki bu kültürün başlıca simgeleri olan sedir ve sedirimsi kanepe mangal kandil gibi mobilyalarla döşeli olan odalar bugün yok olmuş bir yaşam biçiminin görünümlerini sergilemektedir

Günümüzde bir müze-saray olarak ziyarete açık tutulan Aynalıkavak Kasrı’nın zemin katı Sultan III

Selim’in besteci özelliği de göz önünde tutularak Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan görsel kaynaklar ve kimi kurum ve kişilerin armağan ettiği çalgıların bir araya getirilmesiyle “Türk Çalgıları Sergisi” mekânına dönüştürülmüştür

Kasrın bahçesindeyse özellikle yaz aylarında konuklara yönelik kafeterya hizmetleri klasik Türk Sanat Müziği örneklerinin seslendirildiği Aynalıkavak Konserleri ile ulusal ve uluslararası nitelikte resepsiyonlar verilmektedir

Ihlamur Kasırları

Beşiktaş Yıldız ve Nişantaşı arasında kalan Ihlamur Vadisi’nin 18

yüzyılda Hacı Hüseyin Bağları adıyla tanınan bir mesire yeri olduğu bilinmektedir

Sultan III

Ahmed Dönemi’nde Padişah’a ait bir “Has Bahçe”ye dönüştürülmesine karşılık 19

yüzyılın ikinci yarısına kadar "Hacı Hüseyin Bağları" olarak bilinen bu alan I

Abdülhamid (1774-1789) ve III

Selim (1789-1807) dönemlerinde de ilgi çekmiştir

Sultan Abdülmecid’in (1839-1861) Osmanlı tahtına geçmesiyle birlikte yeni yapılaşmalara gidilmişBeşiktaş’ta Dolmabahçe Sarayı Küçüksu Kasrı ve Ihlamur Mesiresi’nin bulunduğu bu alanda da Ihlamur Kasırları’nın yapımına başlanmıştır

Sultan Abdülmecid Ihlamur Mesiresi’ne bugünkü kasırları yaptırmadan önce de sık sık gelir ve buradaki yalın ve küçük bağ evinde dinlenir; kimi konukları bu arada ünlü Fransız ozanı Lamartine’i burada kabul ederek görüşürdü

Yüksek çevre duvarlarının sınırlandırıldığı 24

724 m2 lik ağaçlı bir alan içindeki Nikogos Balyan’ın yaptığı bu iki yapı; yapıldıkları 1849-1855 yıllarından bu yana kimi zaman "Nüzhetiye" kimi zaman da "Ihlamur Kasırları" adıyla anılagelmiştir

Törenler için düşünülen ve kullanılan Merasim Köşkü: Ön cephesindeki dönemin beğenisini yansıtan Barok çizgiler taşıyan merdiveni ilginç ve hareketli kabartmalarıyla çarpıcı bir mimarlığa sahiptir

İç süslemelerinde; Osmanlı sanatında 19

yüzyılda tercih edilen motifler ve kalem işleri kullanılmış Avrupa’nın çeşitli üsluplarındaki mobilyalar ve döşeme öğeleriyle belirli bir bütünlük sağlanmıştır

Padişahın maiyeti kimi zaman da haremi tarafından kullanılan Maiyet Köşkü ise; diğerine oranla daha küçük ve daha yalındır

Sultan Abdülmecid’in genç yaşta ölümünden sonra Abdülaziz de (1861-1876) ağabeyinin sevdiği bu yapılara ve çevreye fazla önem vermemekle birlikte ilgi göstermiş meraklı olduğu horoz ve koç döğüşüyle güreşlerin bazılarını bu bahçede yaptırmıştır

Sultan Mehmed Reşad’ın da (1909-1918) zaman zaman kullandığı yapıda İstanbul’u ziyaret eden Bulgar ve Sırp kralları ağırlanmıştır

Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra 1966 yılında TBMM Milli Saraylar bünyesinde katılan Ihlamur Kasırları’nın Merasim Köşkü bir müze-saray olarak ziyarete açık tutulmakta Maiyet Köşkü ve bahçenin bir bölümünde kafeterya hizmetleri yapılmakta ve bu bahçede diğer saray ve kasırlarımızda olduğu gibi ulusal ya da uluslararası resepsiyonlar verilebilmektedir

Öte yandan yine bahçede yakın bir geçmişe dek lojman olarak kullanılan Cumhuriyet Dönemi yapısı da müze-sanat ilişkisini kuran yeni işleviyle özellikle çocukların güzel sanatlardaki becerilerini geliştirene resim heykel ve tiyatro çalışmalarını sürdürdükleri mekânlar olarak değerlendirilmiştir

Şale Köşkü

İstanbul'da Yıldız Sarayı Arazisindedir

Alman İmparatoru II

Wilhelm'in üç ziyaretinde ağırlandığı bir yapıdır

II

Abdülhamit'in isteği üzerine üç bölüm halinde (1878-1880 1889 1898) inşa edilmiştir

İki katlı köşkte 60 Oda 9 banyo iki hamam vardır

Sarkis Balyan Nikolaki Kalfa R

d'Aranco gibi mimarlar görev almıştır

Şerifler Yalısı

İstanbul Boğaziçi'nde Emirgan sahilindedir

Barok üslupta yapılmış tipi bir Türk yalısıdır

1782 yılında yapılmıştır

Harem dairesi yıkılmıştır

Günümüze yalnızca selamlık bölümü ulaşmıştır

Divanhanesinde güzel bir şadırvan bulunmaktadır

Kalemişi tavan ve dolap süslemeleri ve duvar resimleriyle ünlüdür

08-20-2012	#3
Prof. Dr. Sinsi	Türkiyenin Tarihi Değerleri - Türkiyenin Kültürel Değerleri Aynalı Kavak Kasrı Üç yüzyıl boyunca Haliç kıyılarını süsleyen ve günümüzde Aynalıkavak Kasrı adıyla tanınan yapı Osmanlı İmparatorluğu Döneminde “Ayanalıkavak Sarayı” ya da “Tersane Sarayı” olarak bilinen yapılar grubundan günümüze ulaşabilen tek örnektir İstanbul’u tanıtan tarihsel kaynaklardan yörenin Bizans Döneminde de imparatorlara ait bir dinlenme yeri olduğu anlaşılmaktadır Haliç kıyılarından Okmeydanı ve Kasımpaşa sırtlarına doğru gelişen bu büyük bağ ve koruya; İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet’ten başlayarak padişahlar da ilgi göstermiş ve Osmanlı İmparatorluk Tersanesi’nin Kasımpaşa’da kurulup gelişmeye başlamasıyla birlikte yöreye “Tersane Has Bahçesi” adı verilmiştir Buradaki yapılaşmaların tarihi Sultan I Ahmed Dönemine (1603-1617) dek inmektedir Tarihsel süreç içinde çeşitli padişahların yaptırdığı kasırlarla gelişen ve “Tersane Sarayı” olarak anılan bu yapılar topluluğu; 17 yüzyıldan başlayarak “Aynalıkavak Sarayı” olarak da adlandırılmıştır Saray bütünü içinde yer alan ve Sultan III Ahmed Döneminde (1703-1730) yaptırıldığı sanılan Aynalıkavak Kasrı Sultan III Selim Döneminde (1789-1807) yeniden düzenlenmiş ve bugünkü görünümünü kazanmıştır Yapı; Divanhanesi Beste Odası ve bu mekânların pencerelerini dolanan Yesarî’nin talik hattı ile yazılmış Kasrı ve III Selim’i öven dönemin tanınmış şairleri Şeyh Galib ve Enderunî Fazıl’a ait şiirleriyle 18 yüzyıl mimarlık örnekleri arasında özel bir yer almaktadır Deniz cephesinde iki kara cephesinde tek katlı kütlesiyle Osmanlı klasik mimarlığının son ve ilginç yapılarından biri olan Kasır; süsleme açısından da çağının beğenisini yansıtmakta özellikle besteci Sultan III Selim Dönemi kültürünün pek çok öğesini bünyesinde barındırmaktadır Öyle ki bu kültürün başlıca simgeleri olan sedir ve sedirimsi kanepe mangal kandil gibi mobilyalarla döşeli olan odalar bugün yok olmuş bir yaşam biçiminin görünümlerini sergilemektedir Günümüzde bir müze-saray olarak ziyarete açık tutulan Aynalıkavak Kasrı’nın zemin katı Sultan III Selim’in besteci özelliği de göz önünde tutularak Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan görsel kaynaklar ve kimi kurum ve kişilerin armağan ettiği çalgıların bir araya getirilmesiyle “Türk Çalgıları Sergisi” mekânına dönüştürülmüştür Kasrın bahçesindeyse özellikle yaz aylarında konuklara yönelik kafeterya hizmetleri klasik Türk Sanat Müziği örneklerinin seslendirildiği Aynalıkavak Konserleri ile ulusal ve uluslararası nitelikte resepsiyonlar verilmektedir Ihlamur Kasırları Beşiktaş Yıldız ve Nişantaşı arasında kalan Ihlamur Vadisi’nin 18 yüzyılda Hacı Hüseyin Bağları adıyla tanınan bir mesire yeri olduğu bilinmektedir Sultan III Ahmed Dönemi’nde Padişah’a ait bir “Has Bahçe”ye dönüştürülmesine karşılık 19yüzyılın ikinci yarısına kadar "Hacı Hüseyin Bağları" olarak bilinen bu alan I Abdülhamid (1774-1789) ve III Selim (1789-1807) dönemlerinde de ilgi çekmiştir Sultan Abdülmecid’in (1839-1861) Osmanlı tahtına geçmesiyle birlikte yeni yapılaşmalara gidilmişBeşiktaş’ta Dolmabahçe Sarayı Küçüksu Kasrı ve Ihlamur Mesiresi’nin bulunduğu bu alanda da Ihlamur Kasırları’nın yapımına başlanmıştır Sultan Abdülmecid Ihlamur Mesiresi’ne bugünkü kasırları yaptırmadan önce de sık sık gelir ve buradaki yalın ve küçük bağ evinde dinlenir; kimi konukları bu arada ünlü Fransız ozanı Lamartine’i burada kabul ederek görüşürdü Yüksek çevre duvarlarının sınırlandırıldığı 24724 m2 lik ağaçlı bir alan içindeki Nikogos Balyan’ın yaptığı bu iki yapı; yapıldıkları 1849-1855 yıllarından bu yana kimi zaman "Nüzhetiye" kimi zaman da "Ihlamur Kasırları" adıyla anılagelmiştir Törenler için düşünülen ve kullanılan Merasim Köşkü: Ön cephesindeki dönemin beğenisini yansıtan Barok çizgiler taşıyan merdiveni ilginç ve hareketli kabartmalarıyla çarpıcı bir mimarlığa sahiptir İç süslemelerinde; Osmanlı sanatında 19 yüzyılda tercih edilen motifler ve kalem işleri kullanılmış Avrupa’nın çeşitli üsluplarındaki mobilyalar ve döşeme öğeleriyle belirli bir bütünlük sağlanmıştır Padişahın maiyeti kimi zaman da haremi tarafından kullanılan Maiyet Köşkü ise; diğerine oranla daha küçük ve daha yalındır Sultan Abdülmecid’in genç yaşta ölümünden sonra Abdülaziz de (1861-1876) ağabeyinin sevdiği bu yapılara ve çevreye fazla önem vermemekle birlikte ilgi göstermiş meraklı olduğu horoz ve koç döğüşüyle güreşlerin bazılarını bu bahçede yaptırmıştır Sultan Mehmed Reşad’ın da (1909-1918) zaman zaman kullandığı yapıda İstanbul’u ziyaret eden Bulgar ve Sırp kralları ağırlanmıştır Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra 1966 yılında TBMM Milli Saraylar bünyesinde katılan Ihlamur Kasırları’nın Merasim Köşkü bir müze-saray olarak ziyarete açık tutulmakta Maiyet Köşkü ve bahçenin bir bölümünde kafeterya hizmetleri yapılmakta ve bu bahçede diğer saray ve kasırlarımızda olduğu gibi ulusal ya da uluslararası resepsiyonlar verilebilmektedir Öte yandan yine bahçede yakın bir geçmişe dek lojman olarak kullanılan Cumhuriyet Dönemi yapısı da müze-sanat ilişkisini kuran yeni işleviyle özellikle çocukların güzel sanatlardaki becerilerini geliştirene resim heykel ve tiyatro çalışmalarını sürdürdükleri mekânlar olarak değerlendirilmiştir Şale Köşkü İstanbul'da Yıldız Sarayı Arazisindedir Alman İmparatoru II Wilhelm'in üç ziyaretinde ağırlandığı bir yapıdır II Abdülhamit'in isteği üzerine üç bölüm halinde (1878-1880 1889 1898) inşa edilmiştir İki katlı köşkte 60 Oda 9 banyo iki hamam vardır Sarkis Balyan Nikolaki Kalfa R d'Aranco gibi mimarlar görev almıştır Şerifler Yalısı İstanbul Boğaziçi'nde Emirgan sahilindedir Barok üslupta yapılmış tipi bir Türk yalısıdır 1782 yılında yapılmıştır Harem dairesi yıkılmıştır Günümüze yalnızca selamlık bölümü ulaşmıştır Divanhanesinde güzel bir şadırvan bulunmaktadır Kalemişi tavan ve dolap süslemeleri ve duvar resimleriyle ünlüdür