Erzurumda Bulunan Tarihi Yerler

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-19-2012

Erzurumun tarihi eserleri, erzurumun tarihi mekanları, erzurumun tarihi güzellikleri, erzurumun tarihi yapıları

Erzurum Kalesi

Şehrin ortasında kalan Erzurum kalesinin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir

Kalenin varlığın milattan öncesine dayanmaktadır

yapılışından sonraki devirlerde Urartu,Roma,Bizans ve Sasanilerin hakimiyeti altında kalan kale,11

yy

dan itibaren Türklerin hakimiyeti altına girmiştir

Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Erzurumla birlikte Kaleden de söz etmekte ve iki katlı sur duvarlarıyla çevriliş olduğunu ,içindede toprak damlı 1700 adet ev olduğunu belirtmektedir

İç kale

İç Kale’nin bu günkü girişi ikinci bir kapıdan sağlanmaktadır

Kale kapısının açıldığı avlu kısmen harap olmuştur

Bu bölümde eskiden hamam ,arabalar,savunma odaları bulunmaktaydı

Kale Mescidi

İç Kale’de bulunan mescit ,12yy

da Saltuklular tarafından yapılmıştır

Evliya Çelebi,seyahati sırsında (1610) bu mescitte cemaat bulunmadığını yazmaktadır

Saat Kulesi(Tepsi Minare)
Saat Kulesi ve kesik kule adlarıyla da anılan Tepsi Minare,Erzurum’a hakim konumundaki iç kalenin güney batı köşesinden yükselir

Kısmen tahrip olmuş kitabesine göre,Saltuklu hükümdarı Emir Muzaffer Gazi tarafından yapılmıştır

12

yy

ortalarından kaldığı sanılmaktadır

16

yy

ın başlarında üst kısmı yıkılan minareye önce 1843,ardından da 1881 yıllarında saat yerleştirilmiş ve saat kulesi haline getirilmiştir

Halk arasında yaygın olarak Saat Kulesi kullanılmaktadır

Minare aynı zamanda gözetleme kulesi olarak ta kullanılmıştır

Çifte Minareli Medrese
Erzurum’un sembolü haline gelen Çifte Minareli Medrese’nin kitabesi olmadığından, gerçek adı ile ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedir

Selçuklu sultanı Alaeddin Keykubad’ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı Hanedanı’ndan Padişah hatun tarafında yapılabileceği düşüncesiyle Hatuniye Medresesi diye adlandırılmaktadır

genel olarak 12

yy sonlarına doğru yaptırıldığı kabul edilmektedir

Sultan 4

Murat tarafından bir süre tophane olarak kullanılan daha sonra kışla olarak kullanılmıştır

Tebrizakapı’daki medrese açık avlu medreselerinin Anadolu’daki en büyük örneğini teşkil etmektedir

Tüm mimari ihtişamına rağmen,süslemeleri yarım kalmıştır

Buna rağmen duvarlarındaki taş oymaları göz kamaştırmaktadır

Yakutiye Medresesi
Cumhuriyet caddesi üzerinde bulunan medrese ,taç kapısında bulunan kitabesine göre İlhanlı hükümdarı sultan Olcayto zamanında Gazan han ve Bolugan hatun adına,Cemaleddin Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır

17

yy dan sonra askeri amaçlarla kullanılan medresenin çevresi geçtiğimiz yıllarda temizlenmiş ve ağaçlandırılmıştır

Medrese, bugün İslam eserleri müzesi olarak kullanılmakta ve meraklıları tarafından ilgiyle gezilmektedir

Binanın taş oymalarındaki ustalık,inceleyen herkesi şaşkına çevirmektedir

Üç Kümbetler
Çifte minareli medrese ile ulu caminin güneyinde,eski mezarlık içinde yer alan kümbetlere Üç Kümbetler denilmektedir

Emir Sultan Kümbeti
Üç Kümbetler’in en büyüğüne bu ad verilmektedir

Ne zaman yaptırıldığı kesin olarak bilinmeyen Emir Sultan Kümbetinin 12

yy sonlarına doğru Saltuklu sultanı İzzeddin Saltuk adına yaptırıldığı sanılmaktadır

Küçük İki Kümbet
Üç Kümbetlerin diğer iki ayağını oluşturan küçük kümbetlerin 16

yy dan kaldığı sanılmaktadır

Diğer Kümbetler
Erzurum’da Üç Kümbetler dışında Cimcime sultan,Karanlık,Gümüşlü,Rabia Hatun ,Ahi baba,Mehdi Abbas kümbetleri bulunmaktadır

Ulu Camii(Kutabey Camii)
Tebriz kapı semtinde Çifte minareli medresenin kuzey batısında ve çok yakınında yeralmaktadır

Caminin yapılış tarihi kesin olarak belli değildir

Günümüze ulaşmamış kitabesine göre,1179 tarihinde Saltuklu Hükümdarı Nasreddin Muhammed tarafından yaptırıldığı sanılmaktadır

Caminin çeşitli defalar onarımdan geçmesi,mimari yapısının bozulmasına sebebiyet vermiştir

Ulu camii 1629,1787,1860 yılları ile 1965-68 yılları arasında önemli onarımlardan geçmiştir

Osmanlılar döneminde Erzurum’da çok sayıda cami ve türbe yaptırılmıştır

Camilerin en önemli özelliği hepsinin tek minareli olmasıdır

son yıllarda Atatürk Üniversitesi ile Yenişehir Semtinde yapılan Solakzade camilerinde çift minare kullanılmıştır

08-19-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Erzurumda Bulunan Tarihi Yerler Erzurumun tarihi eserleri, erzurumun tarihi mekanları, erzurumun tarihi güzellikleri, erzurumun tarihi yapıları Erzurum Kalesi Şehrin ortasında kalan Erzurum kalesinin ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedirKalenin varlığın milattan öncesine dayanmaktadıryapılışından sonraki devirlerde Urartu,Roma,Bizans ve Sasanilerin hakimiyeti altında kalan kale,11yydan itibaren Türklerin hakimiyeti altına girmiştirEvliya Çelebi Seyahatnamesinde Erzurumla birlikte Kaleden de söz etmekte ve iki katlı sur duvarlarıyla çevriliş olduğunu ,içindede toprak damlı 1700 adet ev olduğunu belirtmektedir İç kale İç Kale’nin bu günkü girişi ikinci bir kapıdan sağlanmaktadırKale kapısının açıldığı avlu kısmen harap olmuşturBu bölümde eskiden hamam ,arabalar,savunma odaları bulunmaktaydı Kale Mescidi İç Kale’de bulunan mescit ,12yyda Saltuklular tarafından yapılmıştırEvliya Çelebi,seyahati sırsında (1610) bu mescitte cemaat bulunmadığını yazmaktadır Saat Kulesi(Tepsi Minare) Saat Kulesi ve kesik kule adlarıyla da anılan Tepsi Minare,Erzurum’a hakim konumundaki iç kalenin güney batı köşesinden yükselir Kısmen tahrip olmuş kitabesine göre,Saltuklu hükümdarı Emir Muzaffer Gazi tarafından yapılmıştır12yy ortalarından kaldığı sanılmaktadır16yyın başlarında üst kısmı yıkılan minareye önce 1843,ardından da 1881 yıllarında saat yerleştirilmiş ve saat kulesi haline getirilmiştirHalk arasında yaygın olarak Saat Kulesi kullanılmaktadırMinare aynı zamanda gözetleme kulesi olarak ta kullanılmıştır Çifte Minareli Medrese Erzurum’un sembolü haline gelen Çifte Minareli Medrese’nin kitabesi olmadığından, gerçek adı ile ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemektedirSelçuklu sultanı Alaeddin Keykubad’ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı Hanedanı’ndan Padişah hatun tarafında yapılabileceği düşüncesiyle Hatuniye Medresesi diye adlandırılmaktadırgenel olarak 12yy sonlarına doğru yaptırıldığı kabul edilmektedirSultan 4Murat tarafından bir süre tophane olarak kullanılan daha sonra kışla olarak kullanılmıştır Tebrizakapı’daki medrese açık avlu medreselerinin Anadolu’daki en büyük örneğini teşkil etmektedirTüm mimari ihtişamına rağmen,süslemeleri yarım kalmıştırBuna rağmen duvarlarındaki taş oymaları göz kamaştırmaktadır Yakutiye Medresesi Cumhuriyet caddesi üzerinde bulunan medrese ,taç kapısında bulunan kitabesine göre İlhanlı hükümdarı sultan Olcayto zamanında Gazan han ve Bolugan hatun adına,Cemaleddin Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır17yy dan sonra askeri amaçlarla kullanılan medresenin çevresi geçtiğimiz yıllarda temizlenmiş ve ağaçlandırılmıştırMedrese, bugün İslam eserleri müzesi olarak kullanılmakta ve meraklıları tarafından ilgiyle gezilmektedirBinanın taş oymalarındaki ustalık,inceleyen herkesi şaşkına çevirmektedir Üç Kümbetler Çifte minareli medrese ile ulu caminin güneyinde,eski mezarlık içinde yer alan kümbetlere Üç Kümbetler denilmektedir Emir Sultan Kümbeti Üç Kümbetler’in en büyüğüne bu ad verilmektedirNe zaman yaptırıldığı kesin olarak bilinmeyen Emir Sultan Kümbetinin 12yy sonlarına doğru Saltuklu sultanı İzzeddin Saltuk adına yaptırıldığı sanılmaktadır Küçük İki Kümbet Üç Kümbetlerin diğer iki ayağını oluşturan küçük kümbetlerin 16 yy dan kaldığı sanılmaktadır Diğer Kümbetler Erzurum’da Üç Kümbetler dışında Cimcime sultan,Karanlık,Gümüşlü,Rabia Hatun ,Ahi baba,Mehdi Abbas kümbetleri bulunmaktadır Ulu Camii(Kutabey Camii) Tebriz kapı semtinde Çifte minareli medresenin kuzey batısında ve çok yakınında yeralmaktadırCaminin yapılış tarihi kesin olarak belli değildirGünümüze ulaşmamış kitabesine göre,1179 tarihinde Saltuklu Hükümdarı Nasreddin Muhammed tarafından yaptırıldığı sanılmaktadırCaminin çeşitli defalar onarımdan geçmesi,mimari yapısının bozulmasına sebebiyet vermiştirUlu camii 1629,1787,1860 yılları ile 1965-68 yılları arasında önemli onarımlardan geçmiştir Osmanlılar döneminde Erzurum’da çok sayıda cami ve türbe yaptırılmıştırCamilerin en önemli özelliği hepsinin tek minareli olmasıdırson yıllarda Atatürk Üniversitesi ile Yenişehir Semtinde yapılan Solakzade camilerinde çift minare kullanılmıştır