|
Prof. Dr. Sinsi
|
Şifalı Ot Ve Bitkiler (A'dan Z'ye)
Andızotu
(Atgözü, Kızılağaç, Inula, Inula helenium, Annuèe inule)Bileşikgillerden, nemli yerlerde yetişen, 1 metre kadar sapı olan bir çesit ottur Yaprakları büyük, yumuşak ve yuvarlaktır Çiçekleri sarı renkte olup, acı ve kokuludur Kökü kalındır Meyveleri küçük, fıstık kozalağına benzer
Kullanıldığı yerler:
Mideyi kuvvetlendirir Balgam söker Mikropları öldürür Vücudda biriken tuzu atar Üremi, nefrit, sistit, İdrar yolları hastalıklarında faydalıdır Nefes darlığıını giderir Karaciğer hastalıklarını tedavi eder Kaşıntıları keser Fazla kullanıldığı zaman, mide bulantısı yapar
Antepfıstığı
( Şam fıstığı)Antepfıstığıgiller familyasındandır; Gaziantep havalisinde yetiştirilen, 5-10 metre yüksekliğinde bir ağaç ve bunun meyvesidir İçeriğinde sabit yağ, sakkaroz ve proteinli maddeler vardır
Kullanıldığı yerler:
Vücudun gelişmesini sağlar Bedeni ve zihni gücü arttırır Cinsel istekleri kamçılar Böbrek ve safra kesesi ağrılarını hafifletir Göğsü yumuşatır, öksürük söktürür
Ararot
( Maranta nisastası, Arrow-root )Sıcak iklimlerde yetişen "Maranta" adlı kamıştan veya ona benzer başka bitkilerin köklerinden çıkarılan beyaz bir tozdur Nişastadan daha incedir Kokusu ve tadı yoktur
Kullanıldığı yerler:
Çocuk maması yapımında kullanılır Süt çocuklarına ve nekahat dönemindeki hastalara verilir Hastalıklardan sonra görülen halsizlikleri giderir
Ardıç
(Wacholder, Geniévre, Juniper) :Kışın yapraklarını dökmeyen daimi yeşil ağaçlardan Yaprakları küçük pulsu veya iğne şeklinde olup 1-2 cm uzunluğundadır Bir evcikli veya iki evcikli bitkilerdir Ardıç yemişi diye anılan kozalakları dişi ağaçlar üzerinde bulunur Ardıç türleri kozalaklarının büyüklüğüne, rengine ve özellikle her kozalağın içinde bulunan tohumlarının sayısına göre birbirinden ayırt edilirÇesitleri ve kullanıldığı yerler: Sıcak iklimlerde ve korunmuş alanlarda ağaç gibi büyümesine karşılık, soğuk bölgelerde çalı manzarasındadırlar Genel olarak odunu yumuşak ve dayanıklıdır Kurşun kalem yapılır Kerestesi de demiryolu traversi olarak kullanılır Bütün Kuzey Yarımküre�de yetişen 60 türü vardır Memleketimizde 8 ardıç türü yetişmekte olup önemlileri şunlardır:- Katran ardıcı (Juniperus oxycedrus): Trakya ve Anadolu�da yaygındır Çalı veya küçük bir ağaç şeklindedir Yaprakları üçlü ve batıcıdır Kozalakları kırmızımsı olup iki tohumludur Dallarından elde edilen katranı cilt hastalıklarında kullanılır- Adi ardıç (Juniperus communis): Memleketimizde Trakya bölgesinde tesadüf edilen çalımsı veya küçük agaçlardandır, yaprakları batıcıdır Kozalakları mavimsi siyah renkli, üç tohumludur İdrar söktürücü olarak kullanılır- Bodur ardıç (Juniperus nana): Memleketimiz dağlarında, özellikle Kuzey Anadolu dağlarında geniş topluluklar meydana getirir Kozalakları mavimsi siyah renklidir Yenir ve idrar söktürücü özelliktedir- Kokar ardıç (Juniperus foetidissima): Doğu Akdeniz Bölgesi ağacıdır Memleketimizin dağlık yerlerinde yetişir Sürgünleri dört köşeli, kozalakları mavimsi siyah renkli, 1-2 tohumludur Yapraklar ezildiği zaman fena kokular çıkarır- Yüksek ardıç (Juniperus excelsa): Memleketimizin dağlık bölgelerinde yetişir Sürgünleri dört köşeli değildir Kozalakları mavimsi siyah renkli, 4-6 tohumludur- Finike ardıcı (Juniperus phoenicea): Batı ve Güney Anadolu�da yetişen çalımsı, bodur ağaçlardandır Kozalakları kızılımsı kahverengi, 4-9 tohumludur
Armut
( pirus communis ) :Gülgillerden; çiçekleri beyaz bir ağacın meyvesidir Armut; suluca yumuşak tatlı ve küçük çekirdeklidir Rengi sarı ile yeşil arasında değişir Ankara, Mustabey, Çengel, Kumla, Bey olmak üzere birçok çeşidi vardırKullanildigi yerler: Böbreklerin düzenli çalışmasını sağlar İdrarı bollaştırır Böbrek kum ve taşlarının dökülmesine yardım eder Yüksek tansiyonu düşürür Kanı temizler bütün salgı bezlerinin normal çalışmasını sağlar Kansızlığı giderir, kabızlığı önler Sinirleri yatıştırır Zihni yorgunluğu giderir Susuzluğu keser Tükürük ifrazatını artırır Hamilelerin kusmalarını azaltır Hazımsızlığı giderir Mafsal kireçlenmesi, nikris ve romatizmada faydalıdır Şeker hastaları da yiyebilir Midesi zayıf olanların kompostosunu içmeleri tavsiye edilir Yemeklerden önce yenecek olursa daha faydalı olur
Arpa
( hordeum vulgare ) :Buğdaygillerden; taneleri ekmek ve bira yapmakta kullanılan bir bitkidir Hayvan yemi olarak da verilir Nişastası boldur Kavrulup kahveye de karıştırılırKullanildigi yerler: İdrar söktürür Mesane ve idrar yollarındaki iltihapları temizler Böbrek ve kum taşlarının dökülmesine yardım eder Prostat büyümesini önler Asabi kusmaları durdurur Boğaz ve yarımbaş ağrılarını dindirir Dil iltihaplarını giderir Temriye ve mayasılda haricen kullanılır
Aslanağazı
(Kurtagzı, Tavşandudağı, Anthirinum, Linaire, Muflier) :Türlü renklerde yetişen güzel görünümlü bir bitkidir Kokusuzdur Daha ziyade süs bitkisi olarak kullanılırKullanildigi yerler: Balgam söktürür Bronşitte rahatlık verir
Aslandişi
(Yabani acimarul, Karahindiba, Taraxacum officinalis, Dent de lion, Dandelion)Bileşikgiller familyasından, yol kenarlarında, çayır ve hendeklerde yetişen bir çeşit bitkidir Yaprakları rozet şeklindedir Çiçekleri sarıdır Taze yaprakları salata olarak yenilebilir Kökünde, Teraxacin, Levulin, Inulin ve şeker vardır Yaprakları ilkbahar, kökleri ise sonbahar aylarında toplanıp kurutulur
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür Mesane ve kalınbağırsak iltihaplarını giderir Gögsü yumuşatır, öksürüğü keser Balgamlı ishalleri keser Karaciger şişkinliğini indirir Böbrek ve safra taşlarını düşürür Sarılıkta faydalıdır Anne sütünü artırır Taze filizleri kırıldığı zaman akan sütü de dişleri temizler Ögütülen kökü, kahveye de katılır
Aslanpençesi
( alchemila vulgaris ) :Gülgillerden; çayırlarda, ormanlarda yetişen ve türlü çeşitleri olan bir yabani bitkidir 5-7 parçalı olan yaprakları büyüktür Kökü geniştir Çiçekleri; ufak yıldız şeklinde olup, yeşilimtıraktır Mart-Temmuz ayları arasında toplanıp, kurutulur
Kullanıldığı yerler:
Ateş düşürür Vücuda kuvvet verir Yarımbaş ağrılarını keser Anne sütünü artırır
Asma
( vitis ) :Asmagiller familyasından tırmanıcı, uzun ömürlü, ağaçsı bir bitkidir Mayıs-Haziran ayları arasında çiçek açar Gövdesi üzerindeki kabuklar zamanla esmerleşip şeritler halinde dökülür Çiçekleri küçük, yeşilimsi renktedir Yapraklarının taban kısmı kalp şeklindedir Kenarları dişli ve ucu sivridir Üst yüzleri tüysüz, alt yüzleri ise tüylüdür Meyvelerine üzüm denir Kuru veya yaş olarak yenir
Kullanıldığı yerler:
Yaprakları ile yapılan ilaçlar kanamayı durdurur Vücuda kuvvet verir Sarılığı keser İshali durdurur
At kestanesi
( hindkestanesi ) :Atkestanegiller familyasından; süs olarak yetiştirilen iri bir gölge ağacıdır Nisan-Temmuz aylarında çiçek açar Meyveleri kestaneye benzer İçinde nişasta, saponin ve yağ vardırKullanildigi yerler: Kabuklarından yapılan ilaçlar ateşi düşürür Vücuda kuvvet verir Tohumları ise romatizma ve mafsal ağrılarını giderir Varis flebit ve basur memelerinin tedavisinde ve deri çatlaklarını gidermekte kullanılır
At kuyruğu
( zemberekotu ) :Atkuyruğugillerden; kök sapı ömürlü olan, nemli yerlerde yetişen bir bitkidirKullanildigi yerler: İdrar tutukluğunu giderir İdrarı artırır Böbrek taşlarının düşürülmesinde yardımcı olur İdrar torbasındaki iltihabı giderir Kan işemeyi keser Albümin miktarını düşürür Zatülcenp ve karaciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılır Nikris ve romatizmanın şikayetlerini giderir Tavsiye edilen miktardan fazla kullanılmamalıdır
Ayı üzümü
( İt üzümü ) :Fundagillerden; küçük taneler halinde kırmızı renkli yemişleri olan, tüylü bir bitkidir1-3 metre yüksekliğindedir Her mevsimde yaprakları vardır Makilerde bulunur Dalları kırmızımtırak kahverengidir Yaprakları şimşir yapraklarına benzer İçinde Hydrochinone vardır Sonbahar aylarında toplanıp kurutulur Çiçekleri pembe salkımlar halindedir Ev ilaçlarında yaprakları kullanılır
Kullanıldığı yerler:
Kuvvet verir İshali keser İdrar yollarını temizler İdrar söktürür Ateşi düşürür İdrar yollarındaki taşların düşmesine yardım eder Prostat büyümesinden kaynaklanan şikayetleri giderir
Aylandız
( kokarağaç ) :Sedefotugillerden; bir çeşit süs ağacıdır Çiçekleri uzun salkım şeklindedir Kokusu keskindir Meyveleri sonbaharda dökülmeden önce kızarır
Kullanıldığı yerler:
Bağırsak solucanlarını düşürür
Aynısefa
( gecesefası ) :Bileşikgillerden çiçekleri güzel, sarı renkli bir bitkidir
Kullanıldığı yerler:
İdrar söktürür Terletir Aybaşı kanını söktürür ve aybaşı kanamalarının normal olmasını sağlar İştah arttırır Nikris ve sıracada da faydalıdır
Ayrıkotu
(GemeineQecke, Chiendent commun, Common Couch Grass, Scutch, Twitch) :Temmuz-agustos ayları arasında yeşil veya morumsu-yeşil renkli başaklar veren, 30-100 cm boyunda, çok senelik otsu bir bitkidir Toprak altında çok fazla yayılmış olan ana kökleri bulunur Bilhassa kumlu toprakları sever Gövdeleri dik, tüysüz ve içi boştur Yaprakları dar, uzun, ince, paralel damarlı, sivri uçlu, koyu yeşil renklidir Çiçekler gövdenin ucunda ve yassı bir başak durumunda toplanmışlardır Meyve sarımsı renkli ve uzuncadır Bitkinin etli kökleri çok eskiden beri üriner hastalıklarda kullanılan önemli bir halk ilacıdır Kökler mesane ve böbrek iltihapları dahil, mesanedeki taş ve kumları düşürmek için kullanılan iyi bir idrar söktürücüd& ;#252;r İdrar arttırıcı olarak mısır püskülü, arpa ile beraber kaynatılarak kullanılır Hatta köpekler bile ağız ve barsaklarını temizlemek için bitkinin yapraklarını büyük bir zevkle yedikleri için bitki "köpekçimeni" olarak da bilinir Tarlalarda belirtilen türden başka, buna çok benzeyen büyük ayrıkotu (cynadan dactylon) olarak bilinen çeşidinin daha kalın kökleri olup, nişasta da taşımasıyla ayrılır ve digeri gibi kullanılır Türkiye�de; İstanbul, Trakya, Mugla, Anadolu'da yetişir
Kullanıldığı yerler:
Kullanılan kısımları kökleridir Köklerinde triticin, uçucu yağ, müsilaj ve potasyum bulunur
Ayva
( sefercel ) :Gülgillerden çiçekleri iri ve pembe renkli; yapraklarının altı tüylü, orta yükseklikteki bir ağacın meyvesidir Ayva; limondan büyük, sarı renkte, tüylü, mayhoş, dokusu sertçe ve ufak çekirdekli bir meyvedir Vitamini boldur Çiğ yenilmesi tavsiye edilmez Komposto veya jöle yapılarak veya külde pişirildikten sonra yenmesi uygundur
Kullanıldığı yerler:
İshal ve dizanteriyi keser Mide ve bağırsakları kuvvetlendirir İnce bağırsak iltihabını giderir Kanı temizler Karaciğer tembelliğini giderir Safra akışını sağlar Çarpıntıyı dindirir Kadınlarda görülen beyaz akıntıyı keser Bronşit, müzmin öksürük ve veremde faydalıdır Ağızdan su gelmesini ve kan kusmayı önler Vücudun gelişmesine yardım eder Merhem yapılarak kullanıldığı takdirde; el ayak ve meme ucu çatlaklarını, yüz ve boyun kırışıklıklarını giderir Egzama kaşıntılarını ve basur memelerinin doğurduğu şikayetleri giderir Kabızlık çekenler ve tansiyonu yüksek olanlar yememelidir
|