Sağlık Ansiklopedisi

Multipl Skleroz (MS) santral sinir sisteminin yani beynin ve omuriliğin inflamatuar (yangısal) bir hastalığıdır

Özellikle santral sinir sistemindeki beyaz madde yapıları hastalanır Beyaz madde, santral sinir sisteminin kendi içerisinde ve bu bölüm ile vücudun diğer bölümleri arasında iletişimi sağlayan sinir liflerinden oluşur

MS'li hastalarda santral sinir sistemindeki bu beyaz maddede plak veya lezyon diye adlandırılan hasarlı alanlar görülür Bu hasarlı alanlarda siniri çevreleyen myelin denilen bir maddede kayıp gözlenir MS'de olabilecek olaylar önceden tahmin edilemez ve oldukça değişkenlik gösterir Bu nedenle MS'i tanımlayabilmek çok zor bir durumdur Sinir sisteminde etkilenen yere ve etkilenme derecesine göre, hastalığın tipi ve şiddeti hastadan hastaya değişebilir

Tıpatıp aynı şekilde gelişen ve aynı bulgularla seyreden iki MS'li hasta bulabilmek mümkün değildir Hastalığın bireyin kendisinde ve hastalar arasında farklı seyretmesi, hastalığın zamanlamasını, beyinde tuttuğu yeri ve bulguların şiddetini farklı kılmaktadır

Genel olarak MS'li olgularda, beynin veya omuriliğin kontrol ettiği her hangi bir fonksiyonun tam veya yarı tam kaybı gözlenir
MS'in nedeni olarak birkaç teori vardır, fakat bunlarla hastalık oldukça zayıf bir şekilde anlaşılabilmektedir Hastalık hakkındaki her yeni bilgi, daha fazla soruyu beraberinde getirmektedir Araştırmalar hızlı bir şekilde sürmektedir MS'in nedeni, kompleks bir konudur Geçerli olan teoriler, şöyle özetlenebilir:

1 Otoimmunite: MS'in otoimmün bir hastalık olduğu, bilim ve tıp dünyasında önde gelen teorilerdendir Oto kendisi için demektir ve otoimmünite kendine karşı bağışık anlamındadır MS'e uyarlandığında, vücudun doğal defans güçlerinin kendisine ait myeline karşı davranması, saldırmasıdır Myelinin hasarlanmasında immün sistemin rol oynadığını gösteren pek çok kanıt gösterilmiştir

2 Patojenler: MS'in nasıl olduğu hakkında diğer bir bilimsel teori patojen ile oluşmasıdır Patojen, virus, bakteri, fungus gibi küçük mikroplar için kullanılan genel bir kelimedir Bazı istatistikler viruslarla ilgili önemli sonuçlar getirmektedir

3 Genetik: Aile çalışmaları, MS'lilerin 1 derece akrabalarının, normal kişilerden 20-40 kez daha fazla risk altında olduğunu göstermiştir Yine de bu ilişki, diğer genetik hastalıklara göre zayıftır İkizlerin biri MS ise diğerinin MS olma olasılığı %30'dur
4 Kan ve beyin arasındaki bariyerin hasarı
5 Anne karnında oluşan biokimyasal olaylar
6 Diyet ve vitamin yetmezlikleri
7 Alerjik reaksiyonlar
Bulguları:
MS'li hastalar, tam veya yarı tam olarak aşağıdaki problemlerin her hangi birini ataklar ve düzelmeler veya yavaş kötüleşen bir seyir izleyerek yaşayabilirler:
Uyuşukluk, karıncalanma, iğnelenme,
Güç kaybı, spazm, kas sertliği, kramp, ağrı Güç kaybı vücudun bir tarafındaki kol ve bacakta veya her iki bacakta birden olabilir
Görme kaybı, çift görme,
İdrar kaçırma ve idrar aciliyeti,
Kabızlık,
Konuşma bozukluğu,
Cinsel fonksiyon bozuklukları,
Denge kaybı, bulantı,
Yorgunluk,
Depresyon,
Kısa süreli hafıza problemleri,
Yutma zorluğu…
Tanı ve tedavi:
MS için özel bir test yoktur MS tanısı koymak, bir yerde diğer olasılıkları elimine etmek
anlamındadır
MRI: MRI filmleri beyin ve omurilik hakkında detaylı bilgi verir MS lezyonları bu filmlerde soluk alanlar olarak görülürler
Beyin omurilik sıvısının incelenmesi: Bu sıvıda, bağışıklık sisteminin aktivitesini gösteren oligoklonal bandlar, myelin proteini saptanabilir
Uyarılmış yanıtlar: Bu testler, sinirlerin ileti hızlarını ölçme teknikleridir Myelin kılıfı hasarlanmış sinirler, iletileri daha yavaş iletirler 3 ana tipi vardır:
Görsel uyarılmış yanıtlar: Görme ile ilgili sinirleri inceler
İşitsel uyarılmış yanıtlar: İşitme ile ilgili sinirleri inceler
Somatosensoriyel uyarılmış yanıtlar: Kol ve bacaklardaki duyusal sinirleri inceler
Bu gün için MS'in tedavisi yoktur Fakat hastalığın seyrini yavaşlatmak ve etkilerini azaltmak için yapılan tedaviler vardır

Kaynak: Uz Dr Abdullah Özkardeş