Der"iye çarpışması

DER"İYE ÇARPIŞMASI

Der"iye çarpışması,Orta Arabistan"da Necd bölgesindeki Vehhabilerin ,Mısır valisi Mehmed Ali Paşa"nın kuvvetleri karşısında aldıkları büyük yenilgi(1818)Bu yenilgi sonucunda Vehhabi Devleti yıkılmış ve kurucusu Suudi ailesi uzunca bir süre gücünü yitirmiştir


18yüzyılın sonlarında Vehhabilerin Arabistan"dan geçen hac kervanlarına düzenledikleri saldırılar,Mekke kentinin koruyuculuğunu üstlenen Osmanlı Devletini endişelendiriyorduOsmanlıların Arabistan"ın doğusundaki el-Ahsa"yı ele geçirme girişimine Vehhabiler,1801"de Irak"taki kutsal kent Kerbela"yı 1802"de de Mekke"yi alarak karşılık verdilerBaşka bölgelerdeki sorunlarla uğraşan Osmanlı Devleti,Mısır"ın bağımsız valisi Mehmed Ali Paşa"ya "sapkınlar"ı ezme görevini verdiği 1811 tarihine değin Arabistan"a başka kuvvet gönderemediBunu izleyen dört yıl içinde güç dengesi Mehmed Ali ile Suud bin Abdülaziz arasında değişti

1815"te Suud"un ardılı Abdullah bin Suud barış istedive Mısırlılar Necd"den çekildilerAma ertesi yıl Mehmed Ali Paşa"nın oğullarından İbrahim Paşa Mısır ordularının komutasını eline aldıİbrahim Paşa kolay etkilenen Arap kabilelerinin desteğini usta bir diplomasiyle ve bol armağan dağıtarak kazandıktan sonra Uneyze,Bureyde ve Şekra kentlerini almak üzere Orta Arabistan"a ilerlediHarb ,Uneyze ,Muteyr,Benu Halid gibi önemli kabilelerin de kendine katılmasıyla Nisan 1818"de Vehhabi başkenti Der"iye"nin önlerine geldiAralıklı olarak altı ay süren umutsuz çarpışmalardan sonra teslim olan Abdullah (9 eylül 1818) İstanbul"a gönderildi ve orada boynu vurulduDer"iye yıkılıp yerle bir edildi ve önemli kentlere Mısır garnizonları yerleştirildiSuudi ailesinin bazı üyeleri kaçmayı başardılar,kalanlar Mısır"a gönderilerek hapsedildiler

Kaynak;AnaBritannica cilt 10 frmsinsinet için derlenmiştir

__________________