Kırşehir Yöresel Halk Oyunları - Kırşehirin Halk Oyunları

**Prof. Dr. Sinsi** · 08-13-2012

Kırşehirin Yöresel Halk Oyunları,
Kırşehirin Yöresel Oyunları,
Kırşehirin Halk Oyunları,

Folklor: Kırşehir Türk'ün genel karekterini tipik olarak ve hiç bozmadan sürdüren insanların yaşadığı ildir

Kırşehir yöresi ve insanları sevinç ve kederlerinde hep ölçülüdürler

Bahar ve yaz aylarında özellikle düğünlerde ağır başlı ve içten bir söyleşi havası vardır

Yemekleri ölçülü ve doyurucudur

Halk yaşantısının halk diliyle tipik anlatımını veren türküler Kırşehir'de muhabbet adı altında ağaç altlarındaki sohbetlerde ve düğünlerde bol bol çalınıp söylenir

Bunlar genellikle ya bir bozlaktır ya da bir uzun havadır

İnsanı yakar kavurur içten içe Bazen bir oyun havasıdır kaşıkla oynatır parmakları şaklatır

Bazen de bir halaydır dizer kol kola omuz omuza

Halk Müziği Araçları: İlde tezeneli sazların üç telinden dokuz telliye dek tüm çeşitleri çalınır

Divan bağlama tambura ve cura yaygındır

Yaylı sazlardan en yaygını diz üstünde çalınan kemanedir

Üflemeli sazların başında orta kaba zurna gelir

Yörede çalışlarıyla ünlü sanatçılar vardır

Zurnayla halay havaları cirit ve güreş havaları yanında bozlaklar da çalınır

Dilli ve dilsiz kavallar daha çok köylerde yaygındır

Vurmalı sazlar arasında davul tef kaşık zil zilli maşa yaygındır

Oyunlarda fincan ve bardak da çalınır

Bardak oyunu bitince bardaklar atılıp kırılır

GELENEKSEL OYUNLAR:

Halk Oyunları: Yörede kaşıklı oyunlar Konya oyunlarıyla halaylarsa doğu illerimizdeki oyunlarla benzerlik gösterir

Halay: halaylar davul-zurna eşliğinde ve erkeklerce oynanmaktaydı

Günümüz KIRŞEHİR’deki çeşitli folklor derneklerinin gösterimlerinde kızlar da oyunlara katılmaktadır

“Halay”denilen halaylarda bireysel oyunları etkisi belirgindir

Oyun topluca başlar “başçeken”(halay başı) tek başına gösteri yapar

Daha sonra da halayın sonuna geçer

Bu kez yeni başçeken gösterisin yapar

Oyun böylece sürer

Halaylar genellikle belli bir sıra izleyerek birbirine ekli oynanır

Oyunların düzeni şöyledir:

Ağırlama
Kıvrak halay
Türkü halayı
Üç ayak
Yanlama
Sekmen(seymen)halayı

Başka bir halay düzeninde de şu sıra izlenmektedir:

Üç ayak halayı
Hasandağı sekmesi
Sivrik halayı
Cirit halayı
Avşar ağırlaması
Keçeli

Ayrıca Anşa halayı narinli halayı yıldız kuşlar sepetçioğlu ve sinsin gibi halaylar da yaygındır

Aynı ezgilerle oynanan Cirit halayı ile Sinsin figürleri değişiktir

Halaylarda “Başçeken”in elinde mendil vardır

El ele tutuşan oyuncular birbirine yaklaşıp ayrılırlar

Kaşıklı oyunlar(Karşılama): Geçmişte “muhabbet”lerde ince saz denilen bağlama keman ve darbuka eşliğinde erkeklerce oynanırdı

Kadınlar arasında da oynanan oyunlara ud ve tef eşlik etmekteydi

Günümüzde kimi köylerde sürdürülen bu geleneği kurulan dernekler yaşatmaya çalışmaktadır

Bu oyunlar düğün karşılama ve uğurlama törenlerinde davul-zurna eşliğinde oynanmaktadır

Kaşıklı oyunların en yaygınları şunlardır:

Bad-i zabah(Bad-i Saba) Üç oğlan(kırşehir zeybeği) Biter Kırşehir’in gülleri Yürü güzel Çiçekdağı

Bunlardan kimileri şöyle oynanmaktadır:

Üç oğlan: İki ya da daha çok erkek oyuncunun oynadığı bu oyun ağırlamayla başlar gitgide hızlanır

Oyuncuların ellerinde tahta kaşıklar vardır ezgiye göre kaşık vuruşları değişir; zeybek özellikleri görüldüğü için Kırşehir Zeybeği de denmektedir

Oyun çökmeler ve beceri isteyen devinimlerle sürer

Çiçekdağı: Erkeklerin oynadığı kaşıklı oyunlardandır

Geçmişte kaşık yerine bardakla oynanan oyun ağırdan başlar ara nağmeyle hızlanır

Biter Kırşehir’in Gülleri: Erkeklerce oynanan türkülü oyunlardandır

Türkünün başlangıcında “heyyyt”diye nara atılır dizler çapraz biçimde yere vurulur

Ellerdeki kaşıklar bir-iki vurularak ayağa kalkınır

En önemli figür sol topuğun sağ ayak arkasında sertçe yere vurulmasıdır

Oyunun türküsü şöyledir:

Biter Kırşehir’in gülleri biter
Şakıyıp dalında bülbüller öter
Aman amman gülüm amman
Amman amman efendim amman

Atladım Dinekdağa
Alnım değdi yaprağa
Kız koynunda ölürsem
Koyma beni toprağa
Çoktur güzelleri hep yeni yeter
Kaşının üstünde keman görünür

Aman amman sebep amman
Amman amman efendim amman

Aynam düştü yerlere
Karıştı gazellere
Tabiatım kurusun
Bakarım güzellere

08-13-2012	#1
Prof. Dr. Sinsi	Kırşehir Yöresel Halk Oyunları - Kırşehirin Halk Oyunları Kırşehirin Yöresel Halk Oyunları, Kırşehirin Yöresel Oyunları, Kırşehirin Halk Oyunları, Folklor: Kırşehir Türk'ün genel karekterini tipik olarak ve hiç bozmadan sürdüren insanların yaşadığı ildir Kırşehir yöresi ve insanları sevinç ve kederlerinde hep ölçülüdürler Bahar ve yaz aylarında özellikle düğünlerde ağır başlı ve içten bir söyleşi havası vardır Yemekleri ölçülü ve doyurucudur Halk yaşantısının halk diliyle tipik anlatımını veren türküler Kırşehir'de muhabbet adı altında ağaç altlarındaki sohbetlerde ve düğünlerde bol bol çalınıp söylenir Bunlar genellikle ya bir bozlaktır ya da bir uzun havadır İnsanı yakar kavurur içten içe Bazen bir oyun havasıdır kaşıkla oynatır parmakları şaklatır Bazen de bir halaydır dizer kol kola omuz omuza Halk Müziği Araçları: İlde tezeneli sazların üç telinden dokuz telliye dek tüm çeşitleri çalınır Divan bağlama tambura ve cura yaygındır Yaylı sazlardan en yaygını diz üstünde çalınan kemanedir Üflemeli sazların başında orta kaba zurna gelir Yörede çalışlarıyla ünlü sanatçılar vardır Zurnayla halay havaları cirit ve güreş havaları yanında bozlaklar da çalınır Dilli ve dilsiz kavallar daha çok köylerde yaygındır Vurmalı sazlar arasında davul tef kaşık zil zilli maşa yaygındır Oyunlarda fincan ve bardak da çalınır Bardak oyunu bitince bardaklar atılıp kırılır GELENEKSEL OYUNLAR: Halk Oyunları: Yörede kaşıklı oyunlar Konya oyunlarıyla halaylarsa doğu illerimizdeki oyunlarla benzerlik gösterir Halay: halaylar davul-zurna eşliğinde ve erkeklerce oynanmaktaydı Günümüz KIRŞEHİR’deki çeşitli folklor derneklerinin gösterimlerinde kızlar da oyunlara katılmaktadır “Halay”denilen halaylarda bireysel oyunları etkisi belirgindir Oyun topluca başlar “başçeken”(halay başı) tek başına gösteri yapar Daha sonra da halayın sonuna geçer Bu kez yeni başçeken gösterisin yapar Oyun böylece sürer Halaylar genellikle belli bir sıra izleyerek birbirine ekli oynanır Oyunların düzeni şöyledir: Ağırlama Kıvrak halay Türkü halayı Üç ayak Yanlama Sekmen(seymen)halayı Başka bir halay düzeninde de şu sıra izlenmektedir: Üç ayak halayı Hasandağı sekmesi Sivrik halayı Cirit halayı Avşar ağırlaması Keçeli Ayrıca Anşa halayı narinli halayı yıldız kuşlar sepetçioğlu ve sinsin gibi halaylar da yaygındır Aynı ezgilerle oynanan Cirit halayı ile Sinsin figürleri değişiktir Halaylarda “Başçeken”in elinde mendil vardır El ele tutuşan oyuncular birbirine yaklaşıp ayrılırlar Kaşıklı oyunlar(Karşılama): Geçmişte “muhabbet”lerde ince saz denilen bağlama keman ve darbuka eşliğinde erkeklerce oynanırdı Kadınlar arasında da oynanan oyunlara ud ve tef eşlik etmekteydi Günümüzde kimi köylerde sürdürülen bu geleneği kurulan dernekler yaşatmaya çalışmaktadır Bu oyunlar düğün karşılama ve uğurlama törenlerinde davul-zurna eşliğinde oynanmaktadır Kaşıklı oyunların en yaygınları şunlardır: Bad-i zabah(Bad-i Saba) Üç oğlan(kırşehir zeybeği) Biter Kırşehir’in gülleri Yürü güzel Çiçekdağı Bunlardan kimileri şöyle oynanmaktadır: Üç oğlan: İki ya da daha çok erkek oyuncunun oynadığı bu oyun ağırlamayla başlar gitgide hızlanır Oyuncuların ellerinde tahta kaşıklar vardır ezgiye göre kaşık vuruşları değişir; zeybek özellikleri görüldüğü için Kırşehir Zeybeği de denmektedir Oyun çökmeler ve beceri isteyen devinimlerle sürer Çiçekdağı: Erkeklerin oynadığı kaşıklı oyunlardandır Geçmişte kaşık yerine bardakla oynanan oyun ağırdan başlar ara nağmeyle hızlanır Biter Kırşehir’in Gülleri: Erkeklerce oynanan türkülü oyunlardandır Türkünün başlangıcında “heyyyt”diye nara atılır dizler çapraz biçimde yere vurulur Ellerdeki kaşıklar bir-iki vurularak ayağa kalkınır En önemli figür sol topuğun sağ ayak arkasında sertçe yere vurulmasıdır Oyunun türküsü şöyledir: Biter Kırşehir’in gülleri biter Şakıyıp dalında bülbüller öter Aman amman gülüm amman Amman amman efendim amman Atladım Dinekdağa Alnım değdi yaprağa Kız koynunda ölürsem Koyma beni toprağa Çoktur güzelleri hep yeni yeter Kaşının üstünde keman görünür Aman amman sebep amman Amman amman efendim amman Aynam düştü yerlere Karıştı gazellere Tabiatım kurusun Bakarım güzellere